III SO/Gd 21/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. T. o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego postanawia: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Skarżący wnioskiem z dnia 12 grudnia 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF i własnoręcznie podpisanym, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na brak majątku, dochodu, pracy, jak również środków pieniężnych na pełne wyżywienie. Podkreślił że z uzyskiwanej renty inwalidzkiej w wysokości [...] zł nie jest w stanie pokryć wszystkich niezbędnych wydatków, na które składają się czynsz za pokój w hotelu asystenckim, opłaty za lokal mieszkalny położony w R., koszty leczenia i zakupu lekarstwa oraz koszty spłaty pożyczek na zakup komputera oraz realizację studiów, a także bieżące koszty wyżywienia i środków higienicznych. Wnioskodawca nie posiada zasobów pieniężnych, ani też wartościowych przedmiotów. Do wniosku załączył kopie m.in. zaświadczenia ZUS o wysokości świadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika ZUS stwierdzającego ze skarżący jest całkowicie trwale niezdolny do pracy, wymiaru opłat za zajmowany lokal mieszkalny oraz pokój w hotelu asystenckim, a także dokumentacji medycznej. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Referendarz sądowy, uznając oświadczenia wnioskodawcy za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę sytuację materialno-bytową skarżącego, na którą wpływ ma przede wszystkim fakt zaliczenia go ze względu na inwalidztwo do osób całkowicie trwale niezdolnych do pracy, brak zatrudnienia, jak również uzyskiwanie dochodu wyłącznie w postaci renty inwalidzkiej oraz wysokość stałych kosztów utrzymania, brak oszczędności, stwierdził, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.