III SO/Gd 16/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o wymierzenie Staroście grzywny za nieprzekazanie w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: wymierzyć Staroście grzywnę w wysokości 300 (trzysta) złotych z tytułu nieprzekazania do Sądu skargi w terminie wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.

Pismem z dnia 10 kwietnia 2018 r. A. C., na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), złożyła wniosek o wymierzenie grzywny Staroście w związku z nienadesłaniem skargi z dnia 16 lutego 2018 r. na bezczynność tego organu. W uzasadnieniu wyjaśniła, że w dniu 5 kwietnia 2018 r. pracownik sekretariatu tut. Sądu poinformował ją, że nie odnotowano wpływu skargi. Do wniosku załączono kopie: skargi z dnia 16 lutego 2018 r. oraz nadania przesyłki; ponaglenia z dnia 30 stycznia 2018 r.; zawiadomienia Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia 25 stycznia 2018 r. oraz z dnia 6 lutego 2018r.; pisma Rady Powiatu z dnia 16 lutego 2018 r.; zawiadomienia Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia 19 lutego 2018 r.; pisma Urzędu Wojewódzkiego z dnia 16 marca 2018 r.; zawiadomienia Rady Powiatu z dnia 23 marca 2018 r. oraz pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 marca 2018 r. W odpowiedzi na wniosek Starosta, w piśmie z dnia 18 maja 2018 r. wskazał, że w związku z tym, że skarżąca wniosła odwołanie od decyzji z dnia 2 marca 2018 r., akta sprawy wraz z odwołaniem zostały przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a zatem niemożliwym stało się zadośćuczynienie normie prawnej wskazanej w art. 54 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. obliguje organ do przekazania skargi sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Wykonanie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. wymaga przekazania sądowi skargi wraz z aktami i z odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni. Niezastosowanie się do obowiązków określonych we wskazanym przepisie wystąpi zarówno w przypadku niepodjęcia przez organ administracji w terminie czynności wymienionych w tym przepisie, jak i w wypadku ograniczenia się przez ten organ do wykonania jedynie niektórych z tych czynności, np. przekazania sądowi odpowiedzi na skargę, lecz bez skargi i akt sprawy (Patrz: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, B. Gruszczyński i inni, Wydanie II, Zakamycze 2006, s. 145.) Wskazać należy, że w myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. stwierdzenie "w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd (...) może orzec o wymierzeniu organowi grzywny (...)" oznacza, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie powinności określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że Sąd, podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie, powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu oraz, czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 259). Natomiast to, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny i może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. Obowiązek przekazania sądowi akt sprawy i odpowiedzi na skargę, poza nadzwyczajnym przypadkiem wymienionym w art. 54 § 3 p.p.s.a., ma charakter bezwzględny. Zatem organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi, musi w taki sposób wykonać nałożony na niego obowiązek przekazania dokumentów sądowi, aby w sytuacji, gdy skarżący skorzysta z uprawnienia przyznanego mu na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a., móc skutecznie udowodnić dochowanie ustawowego terminu przekazania akt sprawy, skargi i odpowiedzi na skargę. Reasumując, wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od łącznego zaistnienia dwóch warunków, tj. złożenia wniosku o wymierzenie grzywny oraz niewykonania w ogóle lub wykonania po upływie ustawowego terminu obowiązku przewidzianego w art. 54 § 2 p.p.s.a. Przesłanki te, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zostały spełnione. Wniosek skarżącej o wymierzenie grzywny dotyczy nieterminowego wykonania obowiązku przekazania do sądu skargi na bezczynność Starosty w sprawie jednorazowej pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. Postępowanie w tej sprawie toczyło się w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 647/17. Z wniosku skarżącej wynika, że skarga wpłynęła do organu w dniu 19 lutego 2018 r. Zatem trzydziestodniowy termin przekazania skargi upłynął w dniu 21 marca 2018 r. Tymczasem organ w dniu 17 maja 2018 r. przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę wraz z odpowiedzią na skargę i kopią akt sprawy. Zdaniem Sądu, przedłożenie organowi odwoławczemu akt sprawy wraz z odwołaniem A. C., nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej przekazanie skargi (wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy) z opóźnieniem. Konieczność rozpatrzenia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 2 marca 2018 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zwalniała Starosty z obowiązku przekazania akt sprawy do sądu w terminie zakreślonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że przedłożenie akt, a dokładnie ich kopii wraz z odpowiedzią na skargę, nie stanowiło czynności skomplikowanej. Zatem trzydziestodniowy termin do dokonania tej czynności był wystarczający. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd uznał wniosek skarżącej za uzasadniony i nałożył na organ grzywnę w wysokości 300 zł. Dodać przy tym należy, że grzywnę, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a cechuje charakter mieszany, tj. dyscyplinująco - restrykcyjno - prewencyjny. Omawiana dolegliwość finansowa służy zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości. Grzywna stanowi bowiem istotną dolegliwość, szczególnie w przypadkach, gdy organ notorycznie nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. (vide: postanowienia NSA z dnia 4 listopada 2010r. w sprawie I OZ 836/10, z dnia 25 sierpnia 2011r. w sprawie I OZ 597/11, z dnia 23 września 2011r. w sprawie II OZ 790/11; baza orzeczeń nsa.gov.pl). W wymiarze indywidualnym ukaranie organu ma służyć podejmowaniu działań zapobiegających powtórzeniu takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych. Rola prewencyjna grzywny służy przy tym zapobieganiu naruszania prawa nie tylko przez ukarany organ, ale też i inne organy. Rolą grzywny jest jednocześnie ukaranie organu za jego nieprawidłowe, naruszające prawo działania. W tym wymiarze mieści się represyjność wskazanego środka prawnego. W ten bowiem sposób organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwienie albo utrudnienie skarżącemu podmiotowi realizacji prawa do sądu. Przepis art. 54 § 2 p.p.s.a zabezpiecza bowiem konstytucyjne prawo jednostki do rozpoznania jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Dla realizacji tego prawa konieczne jest otrzymanie przez sąd skargi wraz z wszystkimi, uporządkowanymi aktami sprawy. Instytucja wymierzenia grzywny, uregulowana w art. 55 § 1 p.p.s.a, służy również ochronie jednej z naczelnych zasad postępowania sądowoadministracyjnego tj. wyrażonej w art. 7 tej ustawy zasady szybkości postępowania przed sądem administracyjnym. Ponadto służy zapewnieniu równości stron postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż organ nie powinien korzystać z tego, że dzięki dopuszczeniu się zwłoki ma więcej czasu na sporządzenie odpowiedzi na skargę. Sąd, wymierzając zatem w niniejszej sprawie grzywnę, wziął pod uwagę charakter sprawy, okres zwłoki w przekazaniu skargi, a także fakt, że Starosta do dnia rozpoznania wniosku o wymierzenie grzywny wyjaśnił przyczyny opóźnienia. Zdaniem Sądu, grzywna w kwocie 300 zł realizuje w sposób wystarczający ustawowe funkcje tego środka prawnego. Powinna zdyscyplinować organ do działania w przyszłości w sposób określony w art. 54 § 2 p.p.s.a., jak też spełnić zadanie prewencyjne w stosunku do niego, jak i innych organów administracji publicznej. Stanowi też adekwatną represję za popełnione naruszenie. Z tych względów, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, orzekł jak w sentencji.