III SO/Gd 1/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. J. o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego postanawia: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

Skarżący wnioskiem z dnia 12 stycznia 2018 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF i uzupełnionym przez złożenie w dniu 2 lutego 2018 r. dodatkowych oświadczeń i dokumentów, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na brak majątku (z wyjątkiem samochodu osobowego o wartości 3000 zł), dochód w wysokości 2090 zł z tytułu stypendiów uczelnianych, stałe wydatki związane z opłatą za hotel asystencki w wysokości od 800 do 1100 zł miesięcznie, na zakup niezbędnych leków w wysokości 50 zł miesięcznie. Oświadczenia złożone we wniosku zostały potwierdzone w treści przedłożonych dokumentów (zeznanie podatkowe, wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenia z uczelni, faktury za opłaty za hotel asystencki, paragon na zakup leku). Dodał, że ponosi nadto koszty zakupu paliwa do samochodu w wysokości ok. 500 zł miesięcznie. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Referendarz sądowy, uznając oświadczenia wnioskodawcy za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę sytuację materialno-bytową skarżącego, na którą wpływ ma przede wszystkim fakt uzyskiwania niewielkich dochodów z tytułu stypendiów uczelnianych, brak znaczącego majątku, brak innego zatrudnienia, brak oszczędności oraz wysokość stałych kosztów utrzymania, stwierdził, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.