III SAB/Wr 437/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Palus, Asesor WSA Olga Białek, Wojciech Śnieżyński (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 maja 2020 r. sprawy ze skargi V. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje organ do wydania aktu w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 2000 (słownie: dwa tysiące) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął następujący stan faktyczny i prawny sprawy wynikający z przedłożonych łącznie ze skargą akt administracyjnych. Działający przez profesjonalnego pełnomocnika V. P. (dalej: skarżący, strona skarżąca) wniósł w dniu 16.03.2020 r. (data wpływu do organu) - skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D., (dalej: Wojewoda, organ) w związku ze sprawą z jego wniosku z 13.12.2018 r. (data wpływu) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 1 i 2, art. 53 § 2b, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), zarzucił naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 i art. 37 § 4 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy, poprzez naruszenie zasady zaufania skarżącego do organów administracji oraz naruszenie zasady szybkości postępowania. Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga i stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Skarżący uzasadnił wnioski procesowe i zaprezentował swoje stanowisko w sprawie. W szczególności zwrócił uwagę, że pomimo uzupełnienia na wezwanie organu braków wniosku, do dnia dzisiejszego, a więc przez ponad dwa lata, nie uzyskał żądnej informacji na temat postępowania, w tym w szczególności nie otrzymał decyzji w sprawie. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, opisując podejmowane w sprawie czynności oraz wskazując na typowe przyczyny opóźnienia procedowania w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania organu, w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy, okazała się uzasadniona, ponieważ postępowanie administracyjne było prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do jej załatwienia. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że w dniu 18.12.2017 r. do Wojewody wpłynął wniosek skarżącego w sprawie. Pierwszą czynność w sprawie organ podjął dopiero 04.12.2018 r., kiedy to wezwał skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie. Skarżący uczynił zadość wezwaniu i w dniu 13.12.2018 r. stawił się osobiście w organie oraz przedłożył żądane dokumenty. Wobec braku informacji na temat prowadzonego postępowania, skarżący wniósł ponaglenie z dnia 13.02.2020 r. W jego następstwie organ pismem z 24.03.2020 r. wystąpił do służb o przekazanie informacji na temat wjazdu i pobytu skarżącego na terytorium RP oraz wezwał skarżącego do przedłożenia kolejnych dokumentów i poinformował o nowym przewidywanym terminie zakończenia postępowania, który wyznaczył na 25.05.2020 r. Powyższe okoliczności wskazują, że - na dzień wniesienia skargi – Wojewoda dopuścił się przewlekłości postępowania, rozumianej jako sytuacja, w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przez prawie rok od daty wpływu wniosku, w sprawie nie były podejmowane żadne czynności procesowe zmierzające do jego rozpoznania. Już ta okoliczność niewątpliwie wskazuje na to, że w prowadzonym postępowaniu organ nie realizował zasady szybkości postępowania, co w oczywisty sposób rzutowało na przewlekłość tego postępowania. Przypisywaną organowi przewlekłość w rozpoznaniu wniosku strony jedynie potwierdza sposób postępowania organu na dalszym etapie sprawy. Świadczy o tym fakt, że dopiero po wniesieniu ponaglenia organ wystąpił do służb (w dniu 24.03.2020 r.) o przekazanie informacji na temat wjazdu i pobytu skarżącego na terytorium RP oraz w tym samym dniu wezwał skarżącego do przedłożenia kolejnych dokumentów. Nie ma zatem jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że w przebiegu kontrolowanego postępowania doszło do naruszenia zasad i terminów określonych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 oraz art. 35 i art. 36 k.p.a. Skutkiem tych naruszeń jest naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), a także, wyrażonej w treści art. 6 k.p.a. zasady praworządności. W świetle zaistniałych okoliczności Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu, o czym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku. Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (w pkt II wyroku), że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Dokonując oceny, czy naruszenie prawa jest rażące, Sąd wziął pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie, braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Wskazać również należy za poglądem wyrażonym przez NSA w wyroku z 24.05.2019r., sygn. akt I OSK 2553/17, że pod pojęciem "rażącego naruszenia prawa", w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., w odniesieniu do przewlekłości postępowania, należy rozumieć takie działania lub zaniechania organu prowadzącego postępowanie, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostają w sprzeczności z obowiązkiem podejmowania czynności zmierzających bezpośrednio do załatwienia w terminie rozpoznawanej sprawy administracyjnej. W ocenie Sądu, nie znajduje usprawiedliwienia tak długotrwała – jak w okolicznościach analizowanej sprawy – roczna zwłoka organu w dokonaniu oceny samej tylko kompletności wniosku. Problemy kadrowe, powoływane przez organ od wielu lat, nie mogą stanowić uzasadnienia dla oczywistych przypadków naruszenia przez organ zasady szybkości postępowania. Ponadto zdaniem Sądu, sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącego nie należała do spraw skomplikowanych wymagających szerokiego postępowania dowodowego. Nadto akta sprawy nie dają żadnej podstawy do stwierdzenia, że do tak znaczącej zwłoki przyczynił się skarżący. Wobec braku informacji o zakończeniu postępowania w sprawie Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie czternastu dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III wyroku). Działając na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd przyznał skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł (pkt IV wyroku) uznając, że kwota ta w sposób dostateczny zrekompensuje dolegliwości związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie wniosku. Na wysokość przyznanej sumy pieniężnej wpłynął czas oczekiwania na rozpoznanie wniosku, a także, utrwalona w Sądzie praktyka przyznawania wysokości sum pieniężnych w podobnych sprawach. Należy dodać, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp z 27.11.2019 r., sygn. akt II SAB/Go 188/19). Zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie dyskrecjonalne sądu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13.11.2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 207/19). Z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. wynika, że o przyznaniu sumy pieniężnej Sąd może orzec z urzędu lub na wniosek strony. O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku). Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.