III SAB/Wr 230/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi S. T. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie z wniosku skarżącego; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 2.000 (dwa tysiące) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W skardze z dnia [...] r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, S. T. (dalej: strona, skarżący) zarzucił Wojewodzie D. przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wniosek o udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy strona złożyła w D. Urzędzie Wojewódzkim we W. w dniu 14 lutego 2018 r. W dniu 28 grudnia 2018 r. nadesłała uzupełniające dokumenty do tego wniosku. W dniu 4 marca 2019 r. strona wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Pismem z dnia 15 marca 2019 r. działając na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 r. poz. 2094 ze zm.) organ wezwał stronę do uzupełnienia braku formalnych wniosku, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Po tym wezwaniu organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. Składając skargę na przewlekłość postępowania w sprawie z wniosku z dnia 14 lutego 2018 r. skarżący zarzucił naruszenie – art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. Wskazując na powyższe strona wniosła o: 1. stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania, skutkującej niezałatwieniem sprawy w terminie; 2. stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku; 4. przyznanie od organu na rzecz skarżącego, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sumy pieniężnej w wysokości 15.000 zł; 5. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego; 6. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W rozwinięciu zarzutów skargi skarżący podniósł, że od złożenia przez niego wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy minęło ponad 12 miesięcy. Organ nie poinformował strony o przyczynach nierozpoznania sprawy w terminie. Zdaniem strony, z uwagi na rażące przekroczenie terminów rozpoznania sprawy za uzasadnione należy uznać sformułowane w skardze żądanie przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. Jak podniesiono w skardze, strona od wielu miesięcy była ignorowana przez Wojewodę D., nie otrzymując żadnej korespondencji w sprawie. Nałożenie w tych okolicznościach na organ obowiązku zapłaty sumy pieniężnej z jednej strony stanowić będzie sankcję za wadliwe zorganizowanie postępowania, z drugiej zaś, rekompensatę dla strony za krzywdę moralną spowodowaną przewlekłością postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o odrzucenie skargi jako przedwczesnej, a z ostrożności procesowej o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie Sąd stwierdza ( nawiązaniu do stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę), że czynność wniesienia przez skarżącego ponaglenia w tym samym dniu co złożenie skargi na przewlekłość postępowania stanowi o wyczerpaniu przez stronę środków zaskarżania, zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. A zatem, już samo wniesienie ponaglenia przez stronę otwiera jej drogę do sądu, bez względu na to czy środek ten został rozpoznany w trybie administracyjnym, czy też nie. Stanowisko to jest powszechnie aprobowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt III SAB/Wr 208/19, CBOSA). W konsekwencji powyższego Sąd uznał za pozbawiony podstaw sformułowany przez organ w odpowiedzi na skargę wniosek o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. Nie stwierdzając formalnych przeszkód do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd uznał, że wniesiona przez stronę skarga na przewlekłość Wojewody D. w rozpoznaniu jej wniosku z dnia 14 lutego 2018 r. zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie prowadzone w sposób przewlekły to takie które trwa dłużej aniżeli jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Z tak rozumianą przewlekłością będziemy mieć do czynienia w sytuacji gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a przy tym, podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), jak również, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania. Postępowanie noszące cechę przewlekłości to zatem takie postępowanie, którego czas trwania nie znajduje uzasadnienia w świetle zindywidualizowanych okoliczności sprawy, a przez to, narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPP 5/10, CBOSA). Ocena, czy określone postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy powinna być poprzedzona analizą zarówno charakteru podejmowanych czynności, jak i stopnia skomplikowania sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2018 r., sygn. akt III SAB/Wr 61/18, CBOSA). Warto również w tym miejscu dodać, że przewlekłość postępowania jest stanem obiektywnym, istniejącym niezależnie od ostatecznego załatwienia sprawy. A zatem, fakt podjęcia przez organ administracji rozstrzygnięcia kończącego sprawę nie czyni bezprzedmiotowej ani bezzasadnej skargi na przewlekłe prowadzenie konkretnego postępowania. W ocenie Sądu, analiza akt administracyjnych sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w załatwieniu sprawy administracyjnej związanej ze złożonym przez stronę wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, przez okres znacząco przekraczający ramy czasowe z art. 35 k.p.a. organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do załatwienia tego wniosku a strona nie została informowana o przyczynach niedochowania terminów z art. 35 k.p.a., ani też o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Dopiero po otrzymaniu ponaglenia (5 marca 2019 r.) organ podjął pierwszą czynność procesową w sprawie. Było nią wezwanie strony (pismem z dnia 15 marca 2019 r.) do uzupełnienia (pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania) braków formalnych wniosku poprzez złożenie pod nim odręcznego podpisu. Dodatkowo należy zauważyć, że oprócz wspomnianego wezwania z dnia 15 marca 2019 r. organ nie podjął żadnych innych czynności w sprawie, które zmierzałyby do rozpoznania wniosku, względnie, do pozostawienia go bez rozpoznania w przypadku nieuzupełnienia przez stronę braków formalnych, jak to zostało zastrzeżono w piśmie z dnia 15 marca 2019 r. skierowanym do strony. Przedstawiona chronologia czynności oraz sposobu postępowania organu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w kontrolowanym postępowaniu doszło do naruszenia zasad i terminów określonych w art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 , art. 10 i art. 12 k.p.a. W świetle zaistniałych okoliczności Sąd stwierdził, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie z wniosku strony, o czym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I wyroku. Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (w pkt II wyroku), że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sposób prowadzenia postępowania w sprawie w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej i przeczy procesowym obowiązkom organu w zakresie szybkości postępowania i dążenia do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. W nawiązaniu do stanowiska organu prezentowanego w odpowiedzi na skargę należy wskazać, że na sprawność działania Wojewody niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna sytuacja związana z ogromnym napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta nie ulega żadnej poprawie, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w państwie prawa. Wobec braku informacji o zakończeniu postępowania w sprawie Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III wyroku). W nawiązaniu do sformułowanego w skardze wniosku o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku Sąd wskazuje, że w przypadku ewentualnego częściowego zaskarżenia wyroku przez organ w zakresie kwalifikacji przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, organ ma możliwość sporządzenia kserokopii akt lub nawet wypożyczenia akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zatem ma możliwość wykonania wyroku w części niezaskarżonej skargą kasacyjną. Na wniosek strony, nie będąc przy tym związanym zakresem żądania (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał skarżącej sumę pieniężną o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt IV wyroku) uznając, że przyznana kwota 2.000 zł w sposób dostateczny zrekompensuje stronie krzywdy moralne związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie jej wniosku. W ocenie Sądu, przyznana suma będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu administracji publicznej), jak i związanych z tym faktem trudności dla osoby będącej cudzoziemcem, która ubiega się o legalny pobyt na terytorium państwa obcego. Sąd wyraża jednocześnie nadzieję, że nałożenie na organ obowiązku wypłaty ww. sumy odniesie wobec tego organu skutek dyscyplinujący w zwalczaniu przewlekłości w postępowaniu. Sąd uznał przy tym, że zawarte w skardze żądanie przyznania sumy pieniężnej w kwocie 15.000 zł jest żądaniem zbyt wygórowanym na tle okoliczności sprawy. O kosztach postępowania (pkt V wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej (tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego) sumę 597 zł składają się – kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.