III SAB/Wa 59/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Radosław Teresiak po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.S. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. w zakresie pisma w sprawie zaniedbań i nienależytego wykonywania zadań oraz naruszenia praworządności postanawia: odrzucić skargę.

A.S. (dalej: "Skarżąca", "Strona") pismem z 27 października 2025 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. w zakresie pisma w sprawie zaniedbań i nienależytego wykonywania zadań oraz naruszenia praworządności. Jak wynika z akt sprawy 11 maja 2025 r. do Izby Administracji Skarbowej w W. wpłynęła skarga nieprofesjonalnego pełnomocnika Skarżącej, tj. M.S., w której zarzucił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. (dalej: "NUS") zaniedbanie i nienależyte wykonywanie zadań oraz naruszenie praworządności na szkodę Skarżącej. Zarzucił NUS nieumorzenie po 18 grudnia 2020 r. postępowania zabezpieczającego oraz niedokonanie zwrotu zabezpieczonych kwot. Pismem z 10 czerwca 2025 r. DIAS przedłużył termin załatwienia sprawy do 11 lipca 2025 r. Pismem z 9 lipca 2025 r. DIAS udzielił pełnomocnikowi Skarżącej odpowiedzi na skargę z 11 maja 2025 r. W złożonej skardze do Sądu wniesiono o orzeczenie bezczynności DIAS z rażącym naruszeniem prawa, wskazanie i ukaranie winnych bezczynności, zasądzenie na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej oraz nakazanie realizacji skargi. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zakres działania sądów administracyjnych został ukształtowany w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "P.p.s.a."), szeroko, obejmując praktycznie całokształt działalności administracji publicznej. Przepis art. 3 § 2 P.p.s.a. enumeratywnie wymienia akty i czynności z zakresu administracji publicznej, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. I tak kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "K.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 3 § 2a P.p.s.a.), jak również orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę oraz stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Katalog rozstrzygnięć organu, które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, zawarty w powołanych wyżej przepisach, ma charakter zamknięty. Zaskarżenie aktów lub czynności niewymienionych w art. 3 § 2, § 2a i § 3 P.p.s.a. oznacza, że zainicjowana przez dany podmiot sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego i skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając na uwadze tak określony zakres właściwości sądów administracyjnych, stwierdzić należy, że objęta skargą bezczynność nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych wymienionym w ww. przepisie. Jak wynika z akt przedłożonych do sprawy DIAS 9 lipca 2025 r. udzielił odpowiedzi pełnomocnikowi Skarżącej na skargę z 11 maja 2025 r. Organ prawidłowo zakwalifikował pismo z 11 maja 2025 r. jako skargę powszechną, którą procedował w trybie określonym w Dziale VIII ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. 9 lipca 2025 r. wydał zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi. Nie ulega zatem wątpliwości, że Skarżąca zaskarżyła bezczynność organu w ramach tzw. trybu skargi powszechnej. Zauważenia wymaga, iż tryb skargowy uregulowany na podstawie art. 221-240 K.p.a., jest samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi). Uproszczenie postępowania skargowego wyraża się w tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego (wnioskodawcy), a tylko zawiadamia się go o swoich działaniach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności będących przyczynami skargi, nie ma toku instancji ani środków zaskarżenia. Na działanie administracji publicznej w sprawach skarg i wniosków nie rozciąga się kontrola sprawowana przez sąd administracyjny (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wydanie 16, Warszawa 2019, s. 1072, teza 6). Zaś skarga z art. 227 K.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnego rodzaju interesów jednostki, nie dającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1578/10; M. Jaśkowska w: M. Jaśkowska M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2024). Stosownie do art. 227 K.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Sądy administracyjne nie są właściwe do rozpoznawania skarg powszechnych jakimi są skargi zawarte w dziale VIII K.p.a., a więc skargi związane z krytyką wykonywania zadań przez właściwe organy albo ich pracowników, ani także do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII K.p.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 241/09, CBOSA). Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII K.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a. W razie nierozpatrzenia skargi wniesionej na podstawie art. 227 K.p.a. stronie nie służy skarga na bezczynność organu (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II OSK 2019/10, z dnia 12 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 314/08 w: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 318/13, CBOSA). Znamienne jest, że akt właściwego organu załatwiający skargę powszechną nie jest aktem z zakresu administracji publicznej w rozumieniu wskazanych przepisów, bowiem nie rozstrzyga w sposób władczy o prawach lub obowiązkach Skarżącej, mających podstawę w normie prawa materialnego. Akty te są rodzajem aktów informujących, a nie władczych. W konsekwencji należy stwierdzić, że ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII K.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 1999 r. sygn. akt III SAB 7/99, ONSA 2001 r. nr 1 poz. 27; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1578/10, CBOSA). Ewentualna bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia tego rodzaju skargi również nie należy do zakresu właściwości sądów administracyjnych, bowiem właściwością tą objęta jest bezczynność organów administracji publicznej jedynie w przypadkach określonych w pkt 8 i pkt 9 omawianego przepisu art. 3 § 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. § 3 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.