III SAB/Po 53/19

Dnia 8 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: St. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego I. stwierdza, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; III. zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] do wydania decyzji w terminie 30 dni licząc od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi IV. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Dnia [...] stycznia 2019 r. do Urzędu Skarbowego P. – [...] wpłynął wniosek Spółki A z siedzibą w P. (dalej także jako spółka, skarżąca) o zwrot akcyzy od 13 samochodów osobowych, których dane zawarto we wniosku. Pismem z [...] lutego 2019 r., na podst. art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, Naczelnik Urzędu Skarbowego P. – [...] wezwał spółkę do uzupełnienia braków formalnych wniosku, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania, poprzez przesłanie wniosku na aktualnym formularzu, zgodnym z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 10 września 2018 r. Wezwanie zostało skutecznie doręczone stronie w dniu [...] lutego 2019 r. W związku z nie uzupełnieniem braków, postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., wydanym na podstawie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej pozostawił wniosek bez rozpatrzenia. Strona wniosła zażalenie na wskazane wyżej postanowienie, podnosząc rażące naruszenie prawa, polegające na nie rozpoznaniu jej wniosku. W uzupełnieniu zażalenia, pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. strona złożyła ponaglenie – skargę na nie załatwienie sprawy w terminie 30 dni od złożenia wniosku, na podstawie art. 141 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Administracji Skarbowej w P. postanowieniem nr [...], wydanym w dniu [...] listopada 2019 r., uchylił postanowienie organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jak wskazał organ w uzasadnieniu, do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy celem ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej należy zaliczyć tylko takie braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu. W kontrolowanej sprawie, jak ocenił organ odwoławczy, organ I instancji mógł nadać bieg złożonemu przez Spółkę A wnioskowi o zwrot podatku akcyzowego. Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. Spółka A wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność organu – Naczelnika Urzędu Skarbowego P. [...], polegającą na nierozpoznaniu merytorycznym wniosku z dnia [...] stycznia 2019 r. Jak wskazano, do dnia wniesienia skargi wniosek nie został merytorycznie rozpatrzony. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego P. – [...] wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu, postępowanie podatkowe wszczęte wnioskiem spółki z [...] stycznia 2019 r. zostało zakończone, skoro [...] marca 2019 r. zostało wydane postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Na powyższe postanowienie strona w dniu [...] kwietnia 2019 r. złożyła zażalenie. Organ podatkowy pismem z [...] maja 2019 r. wydał postanowienie w którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ponaglenia zawartego w piśmie procesowym z [...] kwietnia 2019 r. Z tego powodu Naczelnik Urzędu Skarbowego ocenił, że zarzut bezczynności jest bezzasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), kontrola powyższa obejmuje również bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a, a więc m.in. także w sprawach dotyczących wydania przez te organy decyzji administracyjnych oraz postanowień w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty. Pojęcie bezczynności nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, jednakże w sądowej praktyce stosowania prawa ukształtował się pogląd, zgodnie z którym bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności [zob. T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2010, s. 70; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 2749/12, z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 348/13 oraz z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt I OSK 413/14 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i wszystkie pozostałe orzeczenia przywołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Bezczynność zatem to brak działania organu, do którego jest on zobowiązany na podstawie przepisów prawa, w tym także niewydanie rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia) w przewidzianym przepisami terminie, jak również rozstrzygnięcie sprawy w niewłaściwej formie, przy czym za niewłaściwą formę rozstrzygnięcia należy uznać również pozostawienie podania bez rozpoznania w sytuacji, gdy nie zachodziły ku temu przesłanki (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13). W kontrolowanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych Dyrektor Administracji Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 roku, o nr [...] uchylił postanowienie organu I instancji o pozostawieniu wniosku skarżącej spółki o zwrot akcyzy bez rozpoznania i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując w uzasadnieniu, że złożenie wniosku na nieaktualnym formularzu nie uprawniało organu do stosowania sankcji z art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej, a organ mógł zażądać dokonania złożenia wniosku na nowym formularzu w trybie art. 155 ordynacji podatkowej. W świetle powyższego, nie budzi wątpliwości, że istnieje po stronie organu ustawowy obowiązek podjęcia określonego działania – w tym wypadku rozpoznania wniosku skarżącej spółki o zwrot podatku akcyzowego i rozstrzygnięcia co do istoty. Należy również zauważyć, że bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje okoliczność, na którą organ I instancji wskazał w odpowiedzi na skargę, a mianowicie wydanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w dniu [...] maja 2019 r. postanowienia o nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ponaglenia. Skoro zatem przyjęte przez organ stanowisko, co do formy załatwienia niniejszej sprawy okazało się nieprawidłowe i pozostaje on w bezczynności odnośnie złożonego wniosku o zwrot akcyzy, to zgodnie z treścią art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał organ do wydania decyzji w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. Jednocześnie, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wystarczające pozostaje samo stwierdzenie bezczynności. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., i § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1687).