III SAB/Po 11/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.J. i P.J. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu za przeznaczenie gruntów rolnych do zalesiania postanawia: odrzucić skargę

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. Starosta [...] przeznaczył do zalesienia działkę G.J. i P.J., zwanych dalej Skarżącymi. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Starosta [...] stwierdził prowadzenie przez Skarżących uprawy leśnej i nabycie prawa do miesięcznego ekwiwalentu Decyzją z dnia [...] września 2002 r. zmienił decyzję z dnia [...] kwietnia 2002 r. zmieniając termin zalesienia Decyzją z dnia [...] października 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2002 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Starosta zmienił swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 stycznia 2005r., sygn. akt II SA/Po 2992/02, uchylił decyzję SKO wskazując konieczność ustalenia powierzchni gruntów rolnych przeznaczonych do zalesienia oraz stwierdził nieważność decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2002 r. Decyzją z dnia [...] września 2005 r. SKO, mając na względzie ww. wyrok, uchyliło decyzję Starosty z dnia [...] sierpnia 2002 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Starosta stwierdził prowadzenie przez Skarżących uprawy leśnej i nabycie prawa do miesięcznego ekwiwalentu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Starosta zmienił ww. decyzję w zakresie powierzchni od dnia [...] sierpnia 2002 r. i od dnia [...] grudnia 2002 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Starosta stwierdził utratę z dniem [...] października 2016 r. prawa do pobierania ekwiwalentu przez Skarżącą w związku z uzyskaniem świadczeń emerytalnych, ponadto określił wysokość ekwiwalentu przysługującą Skarżącemu na 75% wysokości ekwiwalentu przysługującego Skarżącym do dnia [...] września 2016 r. oraz nakazał zwrot nadpłaty ekwiwalentu wypłaconego w IV kwartale 2016 r i styczniu 2017 r. Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. SKO w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie prowadzone przed Starostą, wskazując, że Starosta nie był uprawniony do wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia wobec brzmienia art. 14 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. W ocenie SKO zgodnie z m.in. § 6 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich Starosta winien przekazać sprawę do właściwego Kierownika BP ARiMR. Organ wskazał również, że decyzje z 2007 r. zostały prawidłowo wydane przez Starostę zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, gdyż postępowanie zostało wszczęte w lipcu 2002 r. W piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. Departament Wsparcia Krajowego ARiMR wskazał, że skoro ostateczne decyzje o przeznaczeniu do zalesienia działki rolnej zostały wydane przed dniem 15 stycznia 2004 r. to sprawa powinna być rozpatrywana pod rządami ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia. Organ powołał się w tym zakresie na postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OW 93/05. Postanowieniem z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt III SAB/ 6/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] wobec braku ponaglenia. Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r., skierowanym do WSA w Poznaniu, Skarżący stwierdzili, że zaskarżają tok postępowania na linii SKO w [...] – Starosta [...] – Biuro Powiatowe ARiMR, gdyż nie otrzymują jakiegokolwiek ekwiwalentu za zalesienie. W ich ocenie SKO wydało korzystną dla nich decyzję, którą Starosta wykonał kierując sprawę do ARiMR, która stwierdziła swoją niewłaściwość w sprawie zapewniając, że podejmuje działania mające na celu porozumienie ze Starostą w celu regularnych wypłat ekwiwalentu. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] czerwca 2018 r. zobowiązującego Skarżących do wyjaśnienia czy ww. pismo jest skargą skierowaną do Sądu (w tym przypadku należy ją nazwać w myśl kwalifikacji z art. 3 § 2 p.p.s.a.) czy żądaniem rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego, Skarżący w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. stwierdzili, że pismo jest skargą zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w związku z bezskutecznością decyzji SKO w [...]. W odpowiedzi na skargę organ wskazał m.in., że Skarżący nie złożyli w SKO stosownego ponaglenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie z art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z kolei art. 53 § 2b P.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Dodać należy, że w aktualnym stanie prawnym, zgodnie z art. 37 § 1 K.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stosownie do brzmienia art. 37 § 2 K.p.a. ponaglenie zawiera uzasadnienie. W myśl art. 37 § 3 K.p.a., ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Z treści cytowanych przepisów wynika zatem, że uprzednie ponaglenie stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność organu. W przedmiotowej sprawie powyższy warunek nie został spełniony, bowiem Skarżący nie wyczerpali trybu opisanego w art. 37 K.p.a. w związku z art. 53 § 2b P.p.s.a., skutkiem czego ich skarga wniesiona do Sądu jest niedopuszczalna. Następstwem niedopuszczalności skargi jest jej odrzucenie z racji niemożliwości przyjęcia skargi przez sąd do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Dopiero bowiem wyczerpanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym (tj. przed właściwymi organami administracji publicznej) może otworzyć skarżącej drogę do skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Sąd zauważa jednak, że w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2017 r. uchyliło wprawdzie decyzję Starosty [...]ego z dnia [...] stycznia 2017 r., jednak w obrocie prawnym pozostaje, zmieniona późniejszą decyzją z [...] kwietnia 2007 r., decyzja Starosty z dnia [...] marca 2007 r. stwierdzająca prowadzenie przez Skarżących uprawy leśnej i nabycie prawa do miesięcznego ekwiwalentu. Stronie przysługuje możliwość wniesienia powództwa przed sądem powszechnym z powołaniem na art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1025, zwanej dalej K.c.), zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa (§1), a jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa (§2). Przy czym stronie skarżącej, a także organom przysługuje ponadto na mocy art. 22 § 3 K.p.a. wniosek o rozpatrzenie sporu o właściwość przez sąd administracyjny (post. NSA z dnia 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OW 93/05), bowiem do chwili obecnej spór ten nie został rozstrzygnięty. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., orzekł o odrzuceniu skargi, jak w sentencji.