III SAB/Lu 27/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. H. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. w przedmiocie bezczynności w załatwieniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z dnia [...] marca 2014 r. M. H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie bezczynności w załatwieniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Z akt sprawy wynika, że wniosek z dnia [...] stycznia 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczył następujących aktów wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.: a/ decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. o odmowie prawa do przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia (renty); b/ postanowienia z dnia 25 listopada 2013 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. o ustaleniu kapitału początkowego; c/ decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. o ponownym ustaleniu kapitału początkowego; d/ decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. o ponownym ustaleniu i podjęciu wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego; e/ decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. o odmowie wezwania Prezesa Powszechnej Spółdzielni Spożywców "[...]" we W. do złożenia oryginalnej dokumentacji, na podstawie której dokonano korekty zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia [...] lipca 2013 r.; f/ decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. o przyznaniu emerytury; g/ decyzji z dnia [...] października 2013 r. o przeliczeniu emerytury; h/ decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. o przeliczeniu emerytury. Postanowieniami z dnia [...] marca 2013 r. podpisanymi z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez zastępcę Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. organ odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności wymienionych wyżej aktów oraz utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] listopada 2013 r. dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] lipca 2013 r. o ustaleniu kapitału początkowego. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Natomiast przepis art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1442, z późn. zm.) Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Z kolei przepis art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a wyjątki od tej zasady enumeratywnie wymienione zostały w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Według tego przepisu od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jednak otwarta jest administracyjna droga postępowania w sytuacji przewidzianej w art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Według tego przepisu decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisu tego nie stosuje się w postępowaniu o ustalenie uprawnień do emerytur i rent i ich wysokości. W niniejszej sprawie biorąc pod uwagę przedmiot wniosku, który według skarżącego miałby być nie załatwiony na skutek bezczynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (stwierdzenie nieważności określonych decyzji) oraz przedmiot decyzji Zakładu, których wniosek ten dotyczy, należy stwierdzić, że sprawa, w której została złożona skarga w części (w zakresie zarzucanej bezczynności w rozstrzygnięciu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. o odmowie prawa do przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia (renty), decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. o przyznaniu emerytury, decyzji z dnia [...] października 2013 r. o przeliczeniu emerytury, decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. o przeliczeniu emerytury) - nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przysługuje bowiem tylko w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., a więc kiedy zachodzi bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach należących do właściwości sądu administracyjnego. W związku z powyższym w omówionej części skarga podlegała odrzuceniu w pierwszej kolejności na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W pozostałym zakresie (zarzucanej bezczynności w rozstrzygnięciu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczących ustalenia kapitału początkowego, ustaleniu i podjęciu wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego oraz o odmowie wezwania Prezesa Powszechnej Spółdzielni Spożywców "[...]" we W. do złożenia oryginalnej dokumentacji, na podstawie której dokonano korekty zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia [...] lipca 2013 r.), należy stwierdzić, że otwarta jest droga postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jednakże niniejszej sprawie w ostatnio przytoczonym zakresie skarga na bezczynność organu w załatwieniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji jest niedopuszczalna z innej przyczyny niż wskazana na pierwszym miejscu w przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności pozostałych decyzji. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Z kolei według § 2 tego przepisu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przewidziany w ustawie. Według art. 37 § 1 K.p.a. środkiem zaskarżenia bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego jest zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeśli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z akt sprawy wynika, że, skarżąca skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu nie poprzedziła zaskarżeniem bezczynności w sposób określony w art. 37 § 1 K.p.a. Z tego powodu wniesienie skargi w omawianym zakresie było niedopuszczalne, co sprawia, że skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Dodatkowo należy wskazać, że również w tej części, w której jako podstawę odrzucenia skargi Sąd wskazał na pierwszym miejscu przepis art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., wniesienie skargi do Sądu nie było poprzedzone zaskarżeniem bezczynności w sposób określony w art. 37 § 1 K.p.a.