III SAB/Lu 17/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 7 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi W. R. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie przyznania wynagrodzenia z tytułu dozorowania pojazdu I. stwierdza, że Starosta dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Starostę do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego z dnia 28 grudnia 2023 r. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu dozorowania pojazdu marki [...] w okresie od dnia 12 lipca 2022 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. – w terminie dwóch miesięcy; III. przyznaje od Starosty na rzecz skarżącego W. R. sumę pieniężną w wysokości 1 000 zł (tysiąc złotych); IV. oddala skargę w pozostałej części; V. zasądza od Starosty na rzecz W. R. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 28 grudnia 2023 r. skarżący W. R. zwrócił się do Starosty Z. o przyznanie i zapłatę na jego rzecz należności wynikających z przechowywania przez niego na parkingu strzeżonym pojazdu marki R. nr rej. [...] – w okresie od dnia 12 lipca 2022 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. Postanowieniem z dnia 27 lutego 2024 r. Starosta Z. (dalej: "organ I instancji" lub "Starosta") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i zapłaty skarżącemu należności za przechowywanie pojazdu. Wyjaśnił, że sąd cywilny nie orzekł przepadku dozorowanego przez stronę pojazdu na rzecz Powiatu Z., co oznacza, że stanowi on nadal własność osoby prywatnej, co uniemożliwia procedowanie przyznania ewentualnego wynagrodzenia. Pismem z dnia 11 marca 2024 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. (dalej również jako: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") uchyliło postanowienie Starosty z dnia 27 lutego 2024 r. w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wyjaśniło, iż aktualne pozostaje stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie sygn. akt III SA/Lu 424/17, według którego przepis art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie Dz. U. z 2026 r. poz. 268 – dalej jako "u.p.e.a.") stanowi kompletną oraz wystarczającą podstawę prawną umożliwiającą rozpoznanie wniosku. Organ odwoławczy stwierdził również, że w chwili usunięcia pojazdu z drogi skarżący był podmiotem wyznaczonym do usuwania pojazdów oraz do prowadzenia parkingu dla pojazdów usuniętych z drogi. Nie był też sporny okres przechowywania przez niego pojazdu. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2024 r. ponownie odmówił przyznania i zapłaty stronie należności za przechowywanie wskazanego wyżej pojazdu. W ocenie organu skarżący nie był podmiotem wyznaczonym do usuwania pojazdów z dróg i prowadzenia parkingu we wskazanym okresie, w związku z czym nie doszło do nawiązania między stronami stosunku administracyjnoprawnego. Tym samym skarżący nie posiadał statusu dozorcy uprawnionego do wynagrodzenia, o którym mowa w art. 102 § 2 u.p.e.a. Ponadto Starosta wskazał, że to na wnioskodawcy przyznania wynagrodzenia ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Natomiast obowiązek zebrania pełnego materiału ciążący na organie nie jest nieograniczony. Pismem z dnia 29 sierpnia 2024 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2024 r. Kolegium uchyliło postanowienie Starosty z dnia 19 sierpnia 2024 r. w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium podtrzymało stanowisko i argumentację zawartą w poprzednich rozstrzygnięciach, w tym dotyczących przyznania skarżącemu należności z tytułu dozoru nad przedmiotowym pojazdem za okres wcześniejszy obejmujący okres od 4 września 2010 r. do 11 lipca 2022 r. Organ odwoławczy ponownie zwrócił uwagę na to, że prawo skarżącego do uzyskania należności za kolejny okres przechowywania tego pojazdu wynika z faktu istnienia w dniu usunięcia go z drogi i umieszczenia na parkingu strzeżonym stosunku administracyjnoprawnego pomiędzy przechowawcą a organem zobowiązanym z mocy ustawy do wykonywania zadań z tego zakresu. Stosunek taki trwa do chwili ustania dozoru, a tym samym obowiązkiem organu I instancji jest przeprowadzenie postępowania w celu ustalenia należnych skarżącemu kwot. Stąd ustalenie należnych skarżącemu kwot powinno być wynikiem współpracy pomiędzy dozorcą a organem. Dlatego Kolegium zobowiązało Starostę do wezwania wnioskodawcy do przedstawienia kalkulacji kosztów i wysokości wynagrodzenia za przechowywany pojazd, w przypadku zaś gdy kalkulacja ta nie będzie odpowiadała realiom, do dokonania własnych ustaleń w tym zakresie, z ewentualną możliwością powołania biegłego. Pismem z dnia 7 kwietnia 2025 r. skarżący wniósł do organu ponaglenie, zarzucając Staroście Z. bezczynność i przewlekłe prowadzenie sprawy. Postanowieniem z dnia 21 maja 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. stwierdziło, że Starosta Z. dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązał Starostę do załatwienia sprawy w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia postanowienia. Postanowieniem z dnia 22 maja 2025 r. organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na toczące się przed sądem Okręgowym w Z. postępowanie w sprawie sygn. akt I C 152/25, dotyczącej przyznania skarżącemu wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi i jego dozór (nie dotyczyło to pojazdu, względem którego skarżący złożył wniosek w przedmiotowej sprawie). Postanowieniem z dnia 12 września 2025 r. Starosta Z. po raz kolejny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i zapłaty skarżącemu należności za przechowywanie pojazdu z prezentowaną jak wcześniej argumentacją. W opisanych okolicznościach pismem z dnia 1 grudnia 2025 r. skarżący W. R. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Z. w przedmiocie przyznania mu należności z tytułu dozorowania pojazdu, wnosząc o: 1) stwierdzenie bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez Starostę Z. w sprawie dotyczącej rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 28 grudnia 2023 r. o przyznanie należności z tytułu dozorowania pojazdu; 2) stwierdzenie, że bezczynność oraz przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu rozpatrującego sprawę do załatwienia sprawy w terminie dwóch miesięcy; 4) zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności oraz przewlekłości postępowania i podjęcie wszelkich możliwych środków zapobiegających tym uchybieniom w przyszłości; 5) przyznanie na rzecz skarżącego kwoty 20 000 zł z tytułu stwierdzenia rażącej bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania; 6) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego oraz kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony podniósł, że do dziś organ I instancji nie rozpoznał wniosku oraz unika merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nie wykonuje wytycznych zawartych w postanowieniach organu odwoławczego uchylających jego postanowienia, nie wykazuje też inicjatywy dowodowej, podejmując jedynie czynności pozorne. Nie informuje także skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Skutkiem zaistniałej bezczynności i przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania jest strata majątkowa po stronie skarżącego. Powstała bowiem szkoda i utracił on możliwość uzyskiwania dochodu pasywnego, co wyraża się w utracie możliwości czerpania korzyści z oprocentowania wynagrodzenia należnego za wykonaną pracę. Skarżący podkreślił, że przed dniem złożenia wniosku rzetelnie wykonał usługę usunięcia z drogi pojazdu oraz jego przechowania, natomiast wyłącznie z uwagi na bezpodstawne zachowania organu nie otrzymał zapłaty za wykonaną pracę. W odpowiedzi na skargę Starosta Z. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu tego stanowiska przytoczył stan faktyczny sprawy i stwierdził, że nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie przyznania stronie należności z tytułu dozorowania pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest w przeważającej części zasadna. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy była zarzucona w skardze Staroście Z. bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie i zapłatę należności wynikających z przechowywania na parkingu strzeżonym samochodu osobowego R. nr rej. [...], w okresie od 12 lipca 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), wniesienie skargi do sądu administracyjnego wymaga wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Jeżeli skarga dotyczy bezczynności organu administracji lub przewlekłego prowadzenia postępowania, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć wniesienie ponaglenia w trybie przewidzianym w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 – dalej jako: "k.p.a."). Rozpoznanie ponaglenia i sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie ma wpływu na rozpoznanie skargi wniesionej do sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W rozpoznawanej sprawie skarżący spełnił formalne warunki wniesienia skargi do sądu administracyjnego, gdyż pismem z dnia 7 kwietnia 2025 r. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. ponaglenie, co oznacza, że wyczerpał tryb przewidziany w art. 37 k.p.a. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustawowym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednak pomimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Skarga na bezczynność jest zatem skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu prawem określonego terminu dla załatwienia sprawy nie zostało wydane rozstrzygnięcie. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Z treści art. 35 § 1 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W art. 36 § 1 k.p.a. przewidziano z kolei, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., bezczynność zachodzi wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Przechodząc do oceny zarzutów skargi na przewlekłość postępowania Starosty Z. wyjaśnić należy, że pojęcie przewlekłości zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. i obejmuje sytuacje, w której postępowanie jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie akceptowany jest pogląd, że pojęcie przewlekłości postępowania obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. O przewlekłości postępowania można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez organ, a także stopnia zawiłości sprawy i postawy samej strony (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1956/12 oraz z dnia 28 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3274/14). Podsumowując zatem, skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Z kolei skarga na przewlekłość jest skargą na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub szybciej, niż wynika to z art. 35 § 1-3a k.p.a. lub z przepisów szczególnych (zob. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19). Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy jednoznacznie stwierdzić, że w tej sprawie organ w sposób oczywisty dopuścił się przewlekłego prowadzenia postepowania i w stanie przewlekłości prowadzenia postępowania administracyjnego w dalszym ciągu pozostaje. Natomiast powyższy stan rzeczy wykluczał zasadność zarzutu bezczynności organu. Z akt spawy wynika bowiem, że organ kilkukrotnie stosował przepis art. 36 k.p.a., informował stronę o uprawnieniach wynikających z art. 37 k.p.a., a także podejmował czynności prowadzące do wydawania rozstrzygnięć wprawdzie błędnych i wadliwych, jednakże wskazujących na to, że do rzeczywistej bezczynności w sprawie nie doszło. Z tego względu w tym zakresie skarga podlegać musiała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym rozstrzygnięto w pkt IV sentencji wyroku. Jak wynika z akt sprawy została ona zainicjowana wnioskiem skarżącego z dnia 28 grudnia 2023 r., przy czym – co sądowi wiadome jest z urzędu – jest to kolejny wniosek skarżącego w przedmiocie przyznanie i zapłaty na jego rzecz należności wynikających z przechowywania wskazanego pojazdu. Mianowicie w sprawie o sygn. akt III SAB/Lu 57/25 skarżący wnioskował o przyznanie należnych z tego tytułu kwot za inny okres (od dnia 4 września 2010 r. do dnia 11 lipca 2022 r.). Starosta Z. odmawiał jednak skarżącemu przyznania i zapłaty żądanych należności za przechowywanie pojazdu, bądź odmawiał w ogóle wszczęcia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie (postanowienia z dnia 27 lutego 2024 r. i 19 sierpnia 2024 r.), pomimo, że procedował też sprawę merytorycznie, zaś Kolegium, po rozpoznaniu zażaleń skarżącego uchylało postanowienia organu I instancji (postanowienia z dnia 10 czerwca 2024 r. i 20 listopada 2024 r.). Postanowieniem z dnia 22 maja 2025 r. Starosta Z. zawiesił z kolei postępowanie w sprawie. Natomiast postanowieniem z dnia 12 września 2025 r. organ ten kolejny raz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i zapłaty skarżącemu należności za przechowywanie pojazdu wskazując, że sąd cywilny nie orzekł przepadku dozorowanego pojazdu na rzecz Powiatu Z., co oznacza, że nadal stanowi on własność osoby prywatnej. Z akt sprawy wynika także, choć miało to miejsce już po złożeniu skargi, to postanowienie organu I instancji zostało uchylone przez organ odwoławczy postanowieniem z dnia 9 grudnia 2025 r. Wymaga przede wszystkim zwrócenia uwagi, co organ I instancji notorycznie ignoruje, że uchylając jego rozstrzygnięcia i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Kolegium konsekwentnie za każdym razem formułowało klarowne wytyczne w zakresie wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie (art. 138 § 2a k.p.a.). Pomimo jednoznacznego określenia wytycznych oraz wskazań co do dalszego sposobu procedowania i rozpoznania sprawy, a także okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji wydając kolejne postanowienia odmawiające uwzględnienia wniosku skarżącego z dnia 28 grudnia 2023 r. w ogóle nie stosował się do wytycznych oraz wskazań organu odwoławczego. Tymczasem rozpoznanie wniosku strony o przyznanie i zapłatę należności wynikających z przechowywania na parkingu strzeżonym pojazdu ewidentnie wymaga podjęcia odpowiednich czynności wyjaśniających zmierzających do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, co organ odwoławczy należycie już wyjaśnił. Taka sytuacja ma miejsce zwłaszcza w przypadku, gdy wnioskodawca nie przedstawia rachunków związanych z poniesionymi wydatkami, co skutkuje przeniesieniem ciężaru ustalenia rzeczywistej wysokości tego rodzaju należności na organ administracji. Jest to niewątpliwie utrudnienie, które powoduje wydłużenie czasu załatwienia sprawy, nie zwalnia, jednakże organu od podjęcia tych czynności mających na celu rozpoznanie sprawy, nie istnieje bowiem do tego normatywna podstawa. W rozpoznawanej sprawie Starosta Z. nie podjął żadnych skonkretyzowanych kroków zmierzających do wyjaśnienia istoty sprawy, zleconych już mu zresztą wyraźnie przez organ kontrolujący, ignorując całkowicie wydane przez organ odwoławczy wytyczne i wskazania co do sposobu dalszego prowadzenia postępowania. Tego rodzaju działanie świadczy o ewidentnym naruszeniu podstawowych reguł proceduralnych i przewlekłym prowadzeniu postępowania. W tym miejscu wymaga zaakcentowania i dodatkowego wyjaśnienia, że problem niewykonywania zaleceń i wytycznych organu odwoławczego przez organ I instancji dostrzegł również ustawodawca. W dniu 13 lipca 2025 r. wszedł w życie przepis art. 139a k.p.a., dodany ustawą z dnia 21 maja 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego oraz doskonalenia zasad opracowywania prawa gospodarczego (Dz. U. z 2025 r. poz. 769). Stosownie do ust. 1 tego przepisu, w przypadkach, o których mowa w art. 138 § 2 i 2a, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji jest obowiązany wziąć pod uwagę okoliczności wskazane przez organ odwoławczy oraz jest związany wytycznymi tego organu określonymi w decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję w całości i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia, chyba że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przepisy prawa, na podstawie których organ pierwszej instancji rozstrzygnął sprawę, uległy zmianie. Konsekwencje stwierdzenia przez organ odwoławczy naruszenia powyższego obowiązku, przy rozpatrywaniu odwołania wniesionego od decyzji organu I instancji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, określone zostały w art. 139a § 2 k.p.a. Jak wynika z uzasadnienia projektu powołanej ostatnio ustawy zmieniającej, jest to instrument, który ma prowadzić "do stanowczego obowiązku organu I instancji zastosowania się do treści decyzji organu odwoławczego". Zdarza się bowiem, "że pomimo wskazania przez organ II instancji okoliczności faktycznych, jakie powinien wziąć pod uwagę organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ I instancji niekiedy uchyla się od podjęcia czynności, na które wskazywał organ II instancji. Nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych ma zawsze istotny wpływ na wynik sprawy, co może prowadzić do uchylenia decyzji. Przepis ten ma na celu zdyscyplinowanie organów I instancji do wykonywania zaleceń organu II instancji i tym samym nieprzedłużania postępowania administracyjnego. Przepis ten ma również na celu zobligowanie organu I instancji do analizy okoliczności wskazanych przez organ II instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Te same sytuacje zdarzają się w odniesieniu do wytycznych organu odwoławczego w zakresie wykładni przepisów prawa." Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest zaś naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa ma miejsce w razie oczywistego niepodejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy oraz w razie ewidentnego niestosowania przez organ przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd miał w szczególności na uwadze to, że sprawa toczy się od 2023 r. i że postanowienia Starosty Z. były już kilkakrotnie uchylane przez organ odwoławczy, który określał jasne wytyczne w zakresie wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie oraz formułował zalecenia co do dalszego sposobu rozpoznania sprawy. Wydając kolejne postanowienia odmawiające uwzględnienia wniosku skarżącego Starosta Z. i wielokrotnie i uporczywie ignorował wytyczne organu odwoławczego, co – zdaniem sądu – ewidentnie świadczy właśnie o tym, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z tego względu, na podstawie 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdził, że Starosta Z. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt I sentencji wyroku). Ponieważ organ do dnia wydania wyroku nie rozpoznał merytorycznie wniosku skarżącego, dlatego sąd wyznaczył organowi, zgodnie z żądaniem skargi, termin dwóch miesięcy do załatwienia wniosku, który zacznie swój bieg od dnia doręczenia akt organowi, po uprawomocnieniu się wyroku, na zasadzie 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Według art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Zgodnie zaś z art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zauważenia przy tym wymaga, że przyznanie sumy pieniężnej, która jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, powinno być stosowane przede wszystkim w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Chodzi więc o tego rodzaju sytuacje, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Okoliczności rozpatrywanej sprawy stanowczo przemawiały za przyjęciem, że z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia. Wymaga jednak zwrócenia uwagi, że – jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych – przyznanie stronie skarżącej od organu określonej sumy pieniężnej stanowi w istocie nie tyle sankcję za wadliwe prowadzenie postępowania, co rekompensatę za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Decyzja o przyznaniu sumy pieniężnej należy do sfery dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej, i co istotne, z przepisu art. 149 § 2 p.p.s.a. w żadnym razie nie wynika, że suma pieniężna ma być przyznawana w celu zrekompensowania poniesionej przez stronę szkody, czy to majątkowej, czy niemajątkowej. Jest to środek prawny odrębny od instytucji odszkodowania i zadośćuczynienia przewidzianych w prawie cywilnym. Sąd administracyjny nie jest związany wnioskiem ani zakresem żądania strony w tym zakresie zawartym w skardze, oceniając zaś przesłanki do przyznania sumy pieniężnej bierze pod uwagę indywidualne okoliczności sprawy, leżące zarówno po stronie organu, jak i samej strony, takie jak np. czas trwania postępowania, stopień bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowania oraz okoliczności indywidualne i dolegliwości, jakich w związku z tym mogła strona doświadczyć, uwzględnia też rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność albo przewlekłość prowadzonego postępowania oraz jej rzeczywiste znaczenie dla strony skarżącej. Sąd ocenia zatem jedynie "wartość (wagę) uciążliwości, z którymi musi borykać się skarżący w obronie swojego interesu prawnego oraz skalę jego bezsilności, wywołanej świadomym odwlekaniem terminu załatwienia sprawy" (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 64/25 i z dnia 10 lutego 2026 r., sygn. akt II OSK 1695/25). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie mając na względzie opisane wyżej okoliczności sprawy, cel i charakter przyznania sumy pieniężnej, a także fakt, iż zakreślone wnioskiem żądanie dotyczy znacznie krótszego okresu czasu niż ten, który był przedmiotem sprawy sygn. akt III SAB/Lu 57/25, a zatem i niedogodność (uciążliwość) jakiej doznała strona w związku z niezałatwieniem przedmiotowego wniosku jest znacznie mniejsza, to należało uznać za uzasadnione przyznanie od Starosty Z. na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości nie większej niż 1 000 zł. Przypomnieć należy, że w powołanej wyżej sprawie żądanie strony dotyczyło wynagrodzenia za okres od 4 września 2010 r. do 11 lipca 2022 r., a okres prowadzonego postępowania był znacznie dłuższy, zaś sąd przyznał wówczas na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 5 000 zł, jako kwotę proporcjonalną do skali i wagi przewlekłości prowadzonego przez organ postępowania. Przypomnieć też należy, że orzekając o wysokości sumy pieniężnej sąd zawsze bierze pod uwagę okoliczności konkretnego przypadku, mając na uwadze zarówno postawę organu, jak i samej strony. Opieszałość organu nie budzi wątpliwości sądu, ale nie może też ujść uwadze, że i skarżący, pomimo że inicjatywy dowodowej pozbawiony nie jest, sam nie przedłożył żadnych wyliczeń w zakresie należnych mu kwot dotyczących wysokości należności wynikających z przechowywania przez niego na parkingu strzeżonym pojazdu. W ocenie Sądu przyznana stronie kwota stanowi proporcjonalną do skali uchybień przepisom prawa dolegliwość, których organ się dopuścił. Dlatego w omawianym zakresie sąd orzekł jak w pkt III sentencji wyroku. Przy tym zauważyć należy, że jest to kwota mieszcząca się w dolnych ustawowych granicach dopuszczalnej wysokości sumy pieniężnej możliwej do przyznania na rzecz strony, o której mowa w art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., a żądanie przekraczające tę granicę należało oddalić, o czym rozstrzygnięto w pkt IV sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w pkt V sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz. 215). Zwrot kosztów objął wpis od skargi w kwocie 100 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego strony będącego adwokatem w wysokości 480 zł. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Stosownie do z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznał sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.