III SAB/Lu 13/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. W. na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie P. B. w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z dnia 13 marca 2023 r. U. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w L. P. B. w przedmiocie wniosku skarżącej z dnia 27 lutego 2023 r., wniesionego w sprawie egzekucyjnej o sygn. akt Km [...] prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt I C 1189/22, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 30 stycznia 2023 r. Skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności Komornika w związku ze złożonym przez skarżącą wnioskiem o wstrzymanie egzekucji, a także o stwierdzenie bezprawności egzekucji prowadzonej przez Komornika oraz zobowiązanie Komornika do załatwienia sprawy niezwłocznie po otrzymaniu odpisu wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i zobowiązanie Komornika do zwrotu nienależnie wyegzekwowanych od skarżącej kwot pieniężnych wraz z odsetkami. W odpowiedzi na skargę Komornik P. B. w pierwszym rzędzie wskazał na wątpliwość co do dopuszczalności wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargi na bezczynność komornika sądowego w postępowaniu egzekucyjnym. Jednocześnie Komornik wniósł o nieuwzględnienie podniesionych w skardze zarzutów dotyczących sposobu prowadzenia egzekucji, wskazując na ich niezasadność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, albowiem sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej ".p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydawanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w tych sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a). Sądy administracyjne rozstrzygają też spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 p.p.s.a.). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, co oznacza, że skarga wniesiona na akt lub czynność, które nie zostały wymienione w powyższym katalogu podlega odrzuceniu zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż zainicjowana taką skargą sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego. Jednocześnie z przytoczonych wyżej przepisów, a w szczególności z treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. wynika, że wprawdzie skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania – co do zasady – należy do właściwości sądu administracyjnego, to jednak jest tylko pochodną dopuszczalnej skargi na prawne formy działania organów w zakresie wykonywania administracji publicznej, a więc takich, które poddane zostały kontroli sądowoadministracyjnej. Tym samym skarga do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania obejmować może jedynie sprawy, które określone zostały przede wszystkim w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a., a więc obejmujące zaniechanie wydania decyzji administracyjnej, postanowień, innych aktów lub podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które organ w świetle prawa obowiązany jest podjąć w przewidzianym prawem terminie. Oznacza to w konsekwencji, że przepisy prawa nie dopuszczają, by przedmiotem badania przed sądem administracyjnym w zakresie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, były jakiekolwiek inne zaniechania organu. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie dotyczy zarzucanej przez skarżącą bezczynności Komornika w ramach prowadzonego przez ten organ postępowania egzekucyjnego w sprawie o sygn. akt Km [...], wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt I C [...], zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 30 stycznia 2023 r. Wskazanym wyrokiem Sąd zasądził od U. W., jako pozwanej, na rzecz powoda – U. Towarzystwa Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej w W. kwotę [...]zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5 października 2021 r. oraz kwotę [...]zł tytułem kosztów postępowania. Pismem z dnia 27 lutego 2023 r. U. W., jako dłużniczka w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, skierowała do Komornika wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła bezczynność Komornika w związku ze złożonym wnioskiem. Przedmiot skargi stanowi zatem bezczynność komornika sądowego w zakresie podejmowania czynności w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o przepisy kodeksu postępowania cywilnego. W takiej zaś sytuacji komornik sądowy nie występuje jako organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym lub postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który wydaje decyzje, postanowienia, bądź inne akty z zakresu administracji publicznej, ale jako organ egzekucyjny w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 z późn. zm., dalej powoływanej jako "k.p.c."). Zgodnie z art. 758 k.p.c., sprawy egzekucyjne należą do właściwości sądów rejonowych i działających przy tych sądach komorników. W myśl art. 767 § 1 k.p.c., na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Dotyczy to także zaniechania przez komornika dokonania czynności. Skargę rozpoznaje sąd właściwy ze względu na siedzibę kancelarii komornika. Stosownie zaś do art. 759 § 2 k.p.a. sąd wydaje z urzędu komornikowi zarządzenia zmierzające do zapewnienia należytego wykonania egzekucji oraz usuwa spostrzeżone uchybienia. Ocena prawna wyrażona przez sąd w ramach wydanych zarządzeń jest wiążąca dla komornika. Zatem skarga na czynności komornika lub zaniechanie podjęcia takiej czynności w postępowaniu egzekucyjnym podlega kognicji sądów powszechnych. Wyłącza to właściwość sądów administracyjnych. Jednocześnie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 590 z późn. zm.) stanowi, że komornik podlega nadzorowi sądu oraz nadzorowi odpowiedzialnemu prezesa sądu rejonowego, przy którym działa, zwanego dalej prezesem właściwego sądu rejonowego. Stosownie do art. 166 ust. 1 tej ustawy, w ramach nadzoru judykacyjnego komornik przy wykonywaniu czynności podlega orzeczeniom sądu, w tym wydanym w trybie art. 759 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Na podstawie art. 166 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych, w przypadku stwierdzenia oczywistego naruszenia prawa przez komornika sąd sygnalizuje ten fakt prezesowi właściwego sądu rejonowego. Odpisy zarządzeń wydanych w trybie art. 759 § 2 k.p.c., sąd przesyła prezesowi właściwego sądu rejonowego. W przypadku stwierdzenia uchybień mniejszej wagi lub jeżeli wydane zarządzenia dotyczą kwestii organizacyjno-technicznych przepisu zdania pierwszego nie stosuje się (art. 166 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych). Sąd, rozpoznając sprawę w ramach nadzoru judykacyjnego, w przypadku stwierdzenia rażącej obrazy przepisów, niezależnie od innych uprawnień, wytyka uchybienie komornikowi. Przed wytknięciem uchybienia sąd poucza komornika o możliwości złożenia na piśmie wyjaśnień w terminie 7 dni. Wytknięcie uchybienia wymaga uzasadnienia, a odpis postanowienia, w którym je zawarto, doręcza się komornikowi. W przypadku gdy uchybienie wytknął sąd pierwszej instancji, a sprawa, w której wytknięto uchybienie, jest przedmiotem postępowania odwoławczego, sąd drugiej instancji może z urzędu zmienić treść wytknięcia lub je uchylić (art. 166 ust. 4 ustawy o komornikach sądowych). Z kolei zgodnie z art. 167 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych, organami nadzoru administracyjnego są: Minister Sprawiedliwości, prezesi właściwych sądów apelacyjnych, prezesi właściwych sądów okręgowych, prezesi właściwych sądów rejonowych. Prezesi właściwych sądów apelacyjnych, sądów okręgowych oraz sądów rejonowych, w ramach nadzoru administracyjnego, podejmują wszelkie niezbędne czynności pozwalające zapewnić prawidłowość działania komorników, których kancelarie mają siedziby na obszarze ich właściwości (art. 167 ust. 2 ww. ustawy). Stosownie do art. 175 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych, nadzór administracyjny nad komornikami sądowymi jest sprawowany w pierwszej kolejności przez prezesa właściwego sądu rejonowego (nadzór odpowiedzialny). Na podstawie art. 179 ustawy o komornikach sądowych, prezes właściwego sądu rejonowego w terminie 30 dni rozpatruje skargi na komornika niestanowiące przedmiotu rozpoznania sądu w trybie art. 767 k.p.c. Skargi stanowiące przedmiot rozpoznania sądu prezes niezwłocznie przekazuje właściwemu komornikowi. Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że sprawy egzekucyjne prowadzone na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego należą do właściwości sądów powszechnych i działających przy tych sądach komorników, których działanie, a także bezczynność nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Komornik sądowy podlega nadzorowi judykacyjnemu właściwego sądu powszechnego oraz nadzorowi administracyjnemu organów wymienionych w ustawie o komornikach sądowych. Wskazać także należy, że w sytuacji bezczynności komornika w postępowaniu egzekucyjnym znajduje zastosowanie ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75 z późn. zm.). Ustawa ta reguluje zasady i tryb wnoszenia oraz rozpoznawania skargi strony, której prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania lub bezczynności sądu lub prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze (art. 1 ust. 1). Na mocy art. 1 ust. 2 tej ustawy jej przepisy stosuje się odpowiednio, gdy na skutek działania lub bezczynności sądu albo komornika sądowego doszło do naruszenia prawa strony do przeprowadzenia i zakończenia bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy egzekucyjnej lub innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy, sądem właściwym do rozpoznania skargi dotyczącej przewlekłości postępowania egzekucyjnego lub innego postępowania dotyczącego wykonania orzeczenia sądowego jest sąd okręgowy, w którego okręgu prowadzona jest egzekucja lub wykonywane są inne czynności, a gdy egzekucja lub inne postępowanie dotyczące wykonania orzeczenia sądowego prowadzone jest w dwu lub więcej okręgach - sąd, w okręgu którego dokonano pierwszej czynności. W konsekwencji trzeba stwierdzić, że sprawa, której dotyczy skarga wniesiona w niniejszej sprawie, nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W takiej zaś sytuacji przepis art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nakazuje odrzucenie skargi przez sąd. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). W związku z tym i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd odrzucił skargę.