III SAB/Łd 265/23

Dnia 18 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. i Z. K. na bezczynność Starosty Sieradzkiego w przedmiocie niedokonania zmiany danych ewidencyjnych działki postanawia: 1) odrzucić skargę; 2) przyznać i nakazać wypłatę z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. I., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. R., kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu P. K. z urzędu.

Pismem z 3 listopada 2023 r. P. K. i Z. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na bezczynność Starosty Sieradzkiego w przedmiocie niedokonania zmiany danych ewidencyjnych działki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi ze względu na jej niedopuszczalność, tzn. skarżący nie wnieśli ponaglenia do właściwego organu. Zarządzeniem z 28 listopada 2023 r. skarżący zostali wezwani do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) poprzez wykazanie, że wyczerpali środek zaskarżenia na bezczynność przez złożenie ponaglenia do właściwego organu (art. 37 § 1 i § 3 pkt 2 k.p.a.). Powyższe wezwanie zostało doręczone stronom 4 grudnia 2023 r. Mimo skutecznie doręczonego wezwania, w piśmie z 4 grudnia 2023 r. skarżący nie wykazali, że wystąpili z ponagleniem przed wniesieniem skargi do właściwego organu. Do tego pisma skarżący P. K. dołączył wniosek o przyznanie prawa pomocy. W piśmie z 13 grudnia 2023 r. organ wyjaśnił, że 6 grudnia 2023 r. do organu wpłynęło ponaglenie skarżących. Postanowieniem z 20 grudnia 2023 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu pomoc prawną poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W związku z powyższym zarządzeniem z 17 stycznia 2024 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) poprzez nadesłanie dowodu, potwierdzającego fakt złożenia ponaglenia przez skarżących w trybie art. 37 k.p.a. przed wniesieniem skargi. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie pismem z 6 lutego 2024 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył kserokopię potwierdzenia ponaglenia wniesionego przez skarżących 5 grudnia 2023 r. do organu I instancji. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, iż popiera skargę wywiedzioną przez wnioskodawców, wnosi o uwzględnienie skargi w całości i stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego postępowania, zobowiązanie organu I instancji do niezwłocznego podjęcia działań w niniejszej sprawie oraz przyznanie skarżącemu odpowiedniej sumy pieniężnej, a także przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, stwierdzając, iż koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Sąd administracyjny po wpłynięciu skargi, a przed jej merytorycznym rozpoznaniem, dokonuje oceny jej dopuszczalności, tj. bada z urzędu swoją właściwość rzeczową, miejscową i funkcjonalną, bada także, czy została ona wniesiona przez uprawniony podmiot, czy nastąpiło to w terminie, czy skarga spełnia określone warunki formalne. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Z kolei art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 k.p.a., to znaczy złożyła ponaglenie z uzasadnieniem do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie na niezałatwienie sprawy w terminie, albo do organu prowadzącego postępowanie, jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Takie też stanowisko jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z 2 września 2020 r., sygn. akt II OSK 3732/18, postanowienie NSA z 8 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2754/20, wyrok NSA z 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 973/19). Brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną. W konsekwencji jeżeli skarżący przed wniesieniem skargi nie wyczerpie przysługującego środka zaskarżenia, to skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 28 października 2016 r., sygn. akt I OSK 125/15, CBOSA). Jak wynika z akt administracyjnych skarżący przed wniesieniem niniejszej skargi nie wyczerpali służących im środków zaskarżenia, gdyż nie wnieśli do właściwego organu ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Z akt sądowych nie wynika, aby skarżący złożyli takie wezwanie przed wniesieniem skargi do sądu. Pismo skarżących z 4 grudnia 2023 r., zatytułowane "Ponaglenie", nie mogło zostać uznane za ponaglenie złożone w trybie art. 53 § 2b p.p.s.a., bowiem zostało złożone przez skarżących do organu pierwszej instancji po wniesieniu skargi do sądu, tj. 5 grudnia 2023 r., zatem z uchybieniem wskazanego przepisu. W tej sytuacji należało uznać, że skarżący w istocie nie wyczerpali trybu przewidzianego we wskazanym wcześniej art. 37 k.p.a. Należy wskazać, że odrzucenie skargi w niniejszej sprawie nie ogranicza prawa skarżących do sądu, bowiem skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, aż do chwili ustania stanu bezczynności (por. postanowienie WSA w Krakowie z 20 czerwca 2023 r., sygn. akt III SAB/Kr 36/23). W tym stanie rzeczy sąd, uznając skargę za niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucił skargę. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 2631 ze zm.). Jednakże z uwagi na wyroki Trybunału Konstytucyjnego w sprawach o sygn. akt SK 66/19, SK 78/21, SK 53/22, SK 85/22 oraz SK 83/19 i orzeczoną nimi niekonstytucyjność stawek opłat określonych w rozporządzeniach Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu i w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 2437) oraz wskazywaną przez Trybunał konieczność zasądzania na rzecz pełnomocników z urzędu opłat nie niższych niż przewidziane w rozporządzeniach regulujących stawki dla adwokatów i radców prawnych z wyboru, a więc przy uwzględnieniu rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz w sprawie opłat za czynności radców prawnych, sąd, mając na względzie dyspozycję art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, postanowił przyznać pełnomocnikowi wynagrodzenie obejmujące opłatę w wysokości określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) w kwocie 480 zł. Minister Sprawiedliwości nie dostosował bowiem dotychczas rozporządzeń o wynagrodzeniach pełnomocników z urzędu do wyroków Trybunału Konstytucyjnego. e.o.