III SAB/Kr 89/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skargi M. M. na bezczynność A. Sp. z o.o. w K. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie dyplomu ukończenia studiów licencjackich 1. stwierdza, że A. Sp. z o.o. w K. dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej o wydanie dyplomu ukończenia studiów licencjackich; 2. stwierdza, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązuje A. Sp. z o.o. w K. do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku; 4. zasądza od A. Sp. z o.o. w K. na rzecz skarżącej M. M. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Skarżąca M. M. wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność organu [...] Wyższej Szkoły [...] w K. w przedmiocie rozpoznania jej wniosku o wydanie dyplomu ukończenia studiów licencjackich. W skardze skarżąca zawarła wniosek o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., a w razie bezskuteczności grzywny, o rozpoznanie sprawy na podstawie nasłanego przez skarżącą odpisu skargi. Jak wynika z publicznie dostępnych rejestrów [...]) [...] Wyższa Szkoła [...] w K. została postawiona w stan likwidacji z dniem 9 grudnia 2020 r. w związku z decyzją Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3 listopada 2020 r. oraz art. 430 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85 ze zm.). Zgodnie z art. 430 ust. 4 w zw. z art. 45 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – A. Sp. z o.o. w K. jako założyciel przejął kompetencje organów uczelni, a kadencja organów uczelni wygasła. Siedziba ww. spółki mieści się pod adresem K., ul. L. [...]. Z treści skargi i dołączonych do nich dokumentów wynika, że 5 października 2023 r. skarżąca zwróciła się do organu [...] Wyższej Szkoły [...] w K. o wydanie jej dyplomu ukończenia studiów licencjackich. Przesyłka została skierowana na adres K., ul. L. [...] jednakże wniosek pozostał bez odpowiedzi. Pismem z 26 maja 2025 r. skarżąca skierowała za pośrednictwem organu ponaglenie do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Nieodebrana przesyłka wróciła do adresata. Pismem z tego samego dnia skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, za pośrednictwem organu [...] Wyższej Szkoły [...] w K. skargę na bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku skarżącej o wydanie dyplomu ukończenia studiów. Nieodebrana przesyłka wróciła do adresata. Pomimo kierowanych przez Sąd do A. Sp. z o.o. w K. (założyciela uczelni) wezwań o nadesłanie odpowiedzi na skargę wraz z aktami administracyjnymi – pozostały one bez odpowiedzi, a przesyłki doręczane w sposób zastępczy – wracały do sądu. Postanowieniem z 11 maja 2026 r., w sprawie o sygn. akt III SO/Kr 5/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., wymierzył A. Sp. z o.o. w K. grzywnę w wysokości 2000 zł za nieprzekazanie skargi wraz z aktami administracyjnymi sprawy. Pomimo kolejnego wezwania do nadesłania skargi i akt administracyjnych sprawy (doręczonego w trybie zastępczym), dokumenty te nie zostały przesłane, a przesyłka zawierająca wezwanie wróciła, jako nieodebrana, do sądu (akta sprawy o sygn. III SO/Kr 5/26). Następnie, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżąca nadesłała następujące dokumenty uprawdopodabniające, że była studentem [...] Wyższej Szkoły [...] w K.: 1/zaświadczenie z 19 lipca 2013 r. o ukończeniu studiów, 2/ legitymacja studencka, 3/ zawiadomienie z 23 sierpnia 2011 r. o podniesieniu opłaty za czesne, 4/ dowód wpłaty za wpisowe na studia 2009 rok, 5/ dowód wpłaty za czesne za: grudzień 2009 r., listopad 2010 r., luty 2011 r., lipiec i październik 2012 r. oraz marzec 2013 r., 10/ dowód wpłaty za odsetki i opłatę z dyplom z 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że samo pojęcie bezczynności zawarte jest w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. normującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z ww. przepisem stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z uwagi na przedmiot postępowania, w sprawie znajdowały zastosowanie regulacje szczególne, zawarte w ustawie z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2024 r., poz. 1571). Zgodnie z art. 77 ust. 1 do ust. 2a tej ustawy: 1. Absolwent studiów otrzymuje dyplom ukończenia studiów na określonym kierunku i profilu potwierdzający wykształcenie wyższe oraz tytuł zawodowy: 1) licencjata, inżyniera albo równorzędny potwierdzający wykształcenie wyższe na tym samym poziomie - w przypadku studiów pierwszego stopnia; 2) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny potwierdzający wykształcenie wyższe na tym samym poziomie - w przypadku studiów drugiego stopnia i jednolitych studiów magisterskich. 2. Uczelnia wydaje absolwentowi, w terminie 30 dni od dnia ukończenia studiów, dyplom ukończenia studiów wraz z suplementem do dyplomu oraz ich 2 odpisy, w tym na wniosek studenta złożony do dnia ukończenia studiów: 1) odpis dyplomu w języku angielskim, francuskim, hiszpańskim, niemieckim, rosyjskim albo w innym języku obcym, w którym było prowadzone kształcenie na tych studiach; 2) odpis suplementu do dyplomu w języku angielskim albo w innym języku obcym, w którym było prowadzone kształcenie na tych studiach. 2a. Uczelnia wydaje, na wniosek studenta lub absolwenta, dodatkowy odpis dyplomu ukończenia studiów lub odpis suplementu do dyplomu, w języku polskim lub w języku obcym, o którym mowa w ust. 2. Ze względu na realia niniejszej sprawy przytoczyć też należy regulacje p.p.s.a. w zakresie w jakim przewidują one możliwość rozpoznania skargi przez Sąd jedynie na podstawie odpisu skargi nadesłanego przez skarżącego w sytuacji, gdy organ nie przekazuje do sądu ani skargi ani akt administracyjnych. I tak zgodnie z treścią art. 54 § 1 i § 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (§ 1). Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (...) (§2). Zgodnie z art. 55 § 1 i § 2 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (§1). Jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości (§ 2). W niniejszej sprawie ziściły się przesłanki do rozpoznania skargi na podstawie nadesłanego przez skarżącą odpisu skargi gdyż: 1/ organ mimo kierowanych do niego wezwań i nałożenia grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. nie nadesłał skargi i akt administracyjnych; 2/ skarżąca zawarła żądanie rozpoznania skargi na podstawie nadesłanego przez nią odpisu; 3/ stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze i nadesłanych w toku postępowania przed Sądem dokumentach, nie budzi uzasadnionych wątpliwości. W tej kwestii Sąd wskazuje, że skarżąca przedstawiła potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie dokumentów, które zdaniem Sądu wskazują, że po stronie organu istniał obowiązek rozpoznania wniosku skarżącej o wydanie dyplomu ukończenia studiów. Wymienić tu należy: 1/ zaświadczenie z 19 lipca 2013 r. o ukończeniu studiów, 2/ legitymacja studencka, 3/ zawiadomienie z 23 sierpnia 2011 r. o podniesieniu opłaty za czesne, 4/ dowód wpłaty za wpisowe na studia 2009 rok, 5/ dowód wpłaty za czesne za: grudzień 2009 r., listopad 2010 r., luty 2011 r., lipiec i październik 2012 r. oraz marzec 2013 r., 10/ dowód wpłaty za odsetki i opłatę z dyplom z 2013 r. Przechodząc do meritum, Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej doszło do bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej o wydanie dyplomu ukończenia studiów. Pomimo określonego w cytowanych wyżej przepisach k.p.a. oraz przepisach szczególnych ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce obowiązku działania organu w określonych terminach przy rozpatrzeniu wniosku o wydanie dyplomu, wniosek skarżącej w tym zakresie, wniesiony w 2023 r., do tej pory nie został rozpatrzony. W ocenie Sądu, przedmiotowa bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ustawodawca nie zdefiniował wprawdzie, kiedy taka sytuacja zachodzi, jednak sąd podziela pogląd, zgodnie z którym prawo takiej kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości zostało również pozostawione uznaniu składu orzekającego. Uznanie to cechuje w tym przypadku brak sztywnych ram wartościowania i opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (por. np. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2424/16). W orzecznictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna wtedy, gdy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są oczywiste i nie dają się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Za taką oceną może przemawiać m.in. zbyt długi czas prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego (por. m.in. wyrok NSA z 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 2234/15). W realiach kontrolowanej sprawy zachodzą takie właśnie okoliczności. Skarżącej od 2023 r. nie rozpoznano wniosku o wydanie odpisu dyplomu ukończenia studiów, co uniemożliwia jej podjęcie dalszego kształcenia. Stan taki w sposób oczywisty jest sprzeczny z regułami demokratycznego państwa prawa. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty postępowania złożyła się kwota 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a., orzekając w składzie trzech sędziów.