III SAB/Kr 6/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. B. od postanowienia Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2018 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi Z. B. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w przedmiocie wykonania wniosku z dnia 27 października 2016 r. postanawia utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 9 marca 2018 r.

Skarżący Z. B. we wniesionym dnia 6 lutego 2018 r. (wpływ) na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Przedstawiane we wniosku informacje ograniczył do wskazania, że na jego majątek składa się [...] metrowy dom w którym znajduje się [...] metrowe mieszkanie i nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha obsiane zbożem. Zadeklarował brak innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody określił na [...] zł emerytury. Uzasadniając swoje starania wskazał, że nie pracuje zawodowo, nie ma żadnych dochodów, PIT-u nie wypełnia. Wskazał, że wydatki na utrzymanie ma jak każdy na średnim poziomie. Za energię elektryczną opłaca rachunki lecz z opóźnieniem. Szambo, opał i wodę ma swoje. Twierdzi, że pieniądze pożycza od osób prywatnych w ten sposób, że od jednego pożycza a drugiemu oddaje. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 9 marca 2017 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, uznając, że skarżący, jako osoba składająca notorycznie w postępowaniach sądowych wnioski o przyznanie prawa pomocy i obligowana do składania dokładnych wyjaśnień w kwestii majątkowych (zatem świadoma tego obowiązku), nie zdołał dowieść, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie wnioskowanej pomocy finansowej. Postanowienie Referendarza zostało doręczone skarżącemu w dniu 3 kwietnia 2018 r. Skarżący, pismem z dnia 4 kwietnia 2018 r.(doprecyzowanym pismem z 23 kwietnia 2018 r.), nie zgadzając się z ww. postanowieniem Referendarza Sądowego wniósł od niego sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu z kolei art. 245 § 2 wynika, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt: l FZ 429/12, LEX nr 1247073). Zaskarżone postanowienie formułuje słuszną w ocenie Sądu tezę, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawił co prawda wyjaśnienia, lecz są one ogólnikowe i wymijające. W szczególności skarżący pomija istotną kwestię wysokości faktycznie ponoszonych wydatków, zasłaniając się stwierdzeniem, że są one na "średnim poziomie". Wykazany niski dochód w postaci emerytury [...] zł skłania do wniosku, że skarżący posiada dodatkowe nieujawniane źródło dochodu, zwłaszcza, że z urzędu wiadomo, iż w postępowaniach przed tut. Sądem skarżący pierwotnie ujawniał informacje o posiadanym areale gruntów [...] ha i nieruchomości (domie) [...] m², a następnie unikał odpowiedzi na pytania Sądu w jakich okolicznościach zostały zbyte. Sąd nie jest zatem władny dokonać oceny sytuacji majątkowej skarżącego w sposób, który by prowadził do jednoznacznego wniosku, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu, Referendarz Sądowy prawidłowo i zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący nie spełnił bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Referendarza Sądowego.