III SAB/Kr 44/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 17 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi Z. B. na bezczynność Wójta Gminy postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek w pozostałej części.

Skarżący po wcześniejszym wezwaniu o wypełnienie i podpisanie PPF złożył dnia 28.09.2018 r. (wpływ) na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Ujawnił, że na jego majątek składa się 90 metrowy dom w którym znajduje się 12 metrowe mieszkanie i nieruchomość rolna o powierzchni 0,58 ha obsiane zbożem. Zadeklarował brak innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody określił na 841,87 zł emerytury. Uzasadniając swoje starania podał, że wie iż jego sprawa jest wolna od opłat sądowych. Podniósł, że wykazaną emeryturę przeznacza w pierwszej kolejności na wydatki utrzymania koniecznego, w szczególności lekarstwa. Twierdzi, że wydatki ma jak każdy na średnim poziomie. Podnosi, że wykazany grunt nie przynosi przychodu bo za przyczyną organów nie otrzymuje dopłat unijnych. Utrzymuje, że ma sporo prywatnych zobowiązań do spłaty. Zarządzeniem z 3 października 2018 r. wezwano skarżącego o złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych tj: – przedstawienie spisu miesięcznych wydatków, związanych z bieżącymi potrzebami skarżącego, popartego odpowiednimi rachunkami, – przedstawienie dowodu przekazu, przelewu emerytury skarżącego za ostatni miesiąc – wyjaśnienie co stało się z wykazywanym w latach ubiegłych majątkiem nieruchomym skarżącego tj. nieruchomością rolną o pow. 7,27 ha i domem o pow. 110 m2? Jeśli nieruchomość rolna o pow. 7,27 ha i dom o pow. 110 m2 zostały zbyte to pod jakim tytułem: darmym czy odpłatnym? o jeśli nieruchomość rolna o pow. 7,27 ha i dom o pow. 110 m2 zostały sprzedane to kiedy i za jaką cenę (ewentualnie przedstawienie kopii umowy) oraz na co konkretnie skarżący przeznaczył środki pochodzące z takiej sprzedaży, skoro pieniędzy tych skarżący nie wykazuje obecnie w posiadanych zasobach? o jeśli nieruchomość rolna o pow. 7,27 ha i dom o pow. 110 m2 zostały nieodpłatnie darowane to konkretnie komu (ewentualnie przedstawienie kopii umowy) i co skłoniło skarżącego do takiego rozporządzenia? W odpowiedzi na to wezwanie skarżący w piśmie z dnia 12.10.2018 r. (wpływ 16.10.2018 r.) skarżący nie przedstawił spisu o który był proszony, oświadczył że nie zbiera paragonów. Nie wyjaśnił co stało się z majątkiem wykazywanym w latach ubiegłych odpowiadając zdawkowo, że "wszystko to jest na razie na swoim miejscu tak jak było, za 100 lat na pewno będzie zmiana bowiem to postępowanie w tej sprawie łącznie też już trwa 8 lat". Dołączył tylko przekaz pocztowy emerytury. Z urzędu stwierdza się, że skarżący cyklicznie ubiega się w najrozmaitszych sprawach o prawo pomocy. We wszystkich składanych wnioskach skarżący przedstawia swoją sytuacją materialną w sposób tak niekompletny. Nie wykonuje również kierowanych do niego wezwań. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 §1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (zarządzenie PW z 20.3.2018 r. k. 1) - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – rozpoznanie wniosku w tym zakresie jest zbędne i w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Co się natomiast tyczy żądania ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, to stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym o ile nie jest w stanie ponieść tych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Po drugie, oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach niniejszej sprawy oświadczenie zawarte we wniosku wzbudzało wątpliwości i był niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego. Skarżący pomimo pouczenia nie udzielił jednak na wezwanie dodatkowych wyjaśnień o które był proszony. To powoduje, że przyznanie skarżącemu w takich warunkach prawa pomocy w dalszym ciągu nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Skarżący powinien sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Tym bardziej, że pytania oraz kierowane do skarżącego żądania przedstawienia określonych dokumentów źródłowych nie wychodziły poza rzeczową potrzebę i dotyczyły wyłącznie weryfikacji rzetelności oświadczeń składanych przez skarżącego. Wystarczało udzielić jednoznacznych odpowiedzi i okazać żądane dokumenty. Wyjaśnienia skarżącego cały czas nie tworzą bowiem spójnego obrazu jego rzeczywistej sytuacji życiowej i możliwości płatniczych. Mając to wszystko na uwadze odmówiono wnioskowi skarżącego w tej części orzekając jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.