III SAB/Kr 44/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. A. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. A. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rektora Uniwersytetu postanawia: oddalić wniosek.

Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną zadeklarowała brak osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek również zadeklarowała brak nieruchomości, zasobów, przedmiotów wartościowych. Wyjawiła natomiast, że ma zaciągnięte dwa kredyty: jeden studencki na kwotę 21600 zł a drugi gotówkowy na kwotę 24600 zł. W rubryce dochody wpisała, że jest na utrzymaniu rodziców i podała kwotę 2000 zł. Uzasadniając swoje starania podała, ze jest studentką, nie posiada trwałego zatrudnienia a dodatkowo ponosi koszty studiów: w wysokości 14000 zł za rok akademicki na kierunku farmacja i 10629,98 zł za rok akademicki na kierunku prawo. Ponadto posiada wykazane kredyty. Podniosła, ze uwagi na obciążenia czasowe związane ze studiowaniem na dwóch kierunkach nie ma możliwości podjęcia stałej pracy a koszty wynajęcia pełnomocnika w sposób znaczący uszczuplą jej budżet. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki podała, że miesięczne opłaty za mieszkanie to 1200 zl, wydatki stałe na żywność 500 zł a raty kredytu 300 zł. Zarządzaniem z 22 września 2017 r. wezwano skarżącą o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedstawienie dokumentów źródłowych celem: • wyjaśnienia w oparciu o jaki tytuł prawny zamieszkuje pod adresem "B, S? • wyjaśnienia dlaczego w opisując w rubryce 6 stan rodzinny poczyniła adnotację o treści "brak" skoro wykazując w rubryce 10 źródło deklarowanych dochodów wpisała "utrzymanie rodziców" • wyjaśnienia jaki jest adres rodziców skarżącej? • jeśli adres rodziców skarżącej pokrywa się z wykazanym w rubryce 2.1. i 2.2. proszę wyjaśnić jakie nieruchomości, zasoby, przedmioty wartościowe należą do rodziców, jakie jest źródło i wysokość ich dochodów? • udokumentowania rachunkami deklarowanych kosztów za utrzymanie mieszkania w wysokości 1200 zł miesięcznie, • udokumentowania wysokości deklarowanych rat kredytu W odpowiedzi na to wezwanie skarżącą podała, że pod adresem "ul. B, S" jest tylko zameldowana i, że w domu pod tym adresem zamieszkują tylko jej rodzice. Podniosła, że aktualnie, w związku ze studiami zamieszkuje w W pod adresem "ul. W, W". W obszernej polemice z powołaniem się na wykładnię art. 6 pkt. 10 i 14 ustawy o pomocy społecznej argumentowała, że choć pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy płacą jej rachunki to jednak ona jako osoba dorosła nie pozostaje z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym. Wyjawiła, że źródłem dochodów rodziców są emerytury nie określiła jednak ich wysokości. Twierdzi, że rodzice nie posiadają nieruchomości. Nie wytłumaczyła jednak w oparciu o jaki tytuł prawny zamieszkują pod adresem "ul. B, S". Wykazała, że z przedmiotów o wartości powyżej 5000 zł należy umieścić samochód osobowy marki Citroen. Nie wyjawiła jednak jego modelu ani rocznika. Do takich pisemnych wyjaśnień dołączyła kopię umowy najmu. Wynika z niej, że w W wynajmuje w domu pokój z używalnością kuchni i łazienki za co płaci miesięcznie 951,50 zł plus opłatę eksploatacyjną w stawce 148,5 zł. Skarżąca nie udokumentowała deklarowanych rat kredytów. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 243 §1 w związku z art. art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. ustanowienie adwokata (art. 245 §3 ppsa) o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Zgodnie z wolą ustawodawcy o przyznaniu stronie prawa pomocy nie decyduje wyłącznie stan majątkowy strony ale również jej stan rodzinny (arg. ex art. 252 §1 ppsa). Odnosząc te uwagi do argumentacji skarżącej wyjaśnić należy to co skarżącej umyka z pola widzenia. Po pierwsze, iż z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 kro). Pojęcie wzajemnego wspierania się jest zaś w tym samym stopniu ogólne i pojemne aby pozwalało na objecie nim różnorakich form i sposobów pomocy stosownej do sytuacji życiowej osoby, której ta pomoc jest potrzebna. Po drugie, że ponieważ udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa a co za tym idzie wiąże się z przerzuceniem tego ciężaru na resztę społeczeństwa powinno więc sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Stąd tak ważne było poznanie czy rodzice skarżącej będą w stanie okazać skarżącej pomoc biorąc pod uwagę koszty wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. Skoro jednak poprzez unikanie jednoznacznego wyjaśnienia jaka jest wysokość ich dochodów i jaki posiadają majątek skarżąca uniemożliwiła dokonanie oceny jakie tak naprawdę są ich prawdziwe możliwości we wspomożeniu skarżącej, to w takiej sytuacji w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć jedynie wypada, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06). W realiach niniejszej sprawy jest to tym bardziej uzasadnione, że z oświadczeń skarżącej zawartych w formularzu PPF oraz późniejszym wyjaśnień wynika, iż rodzina wydaje się być stosunkowo zamożna jak na polskie warunki. Rodziców skarżącej stać bowiem nie tylko na bieżące utrzymywanie skarżącej w W ale i finansowanie studiowania przez nią na dwóch prestiżowych kierunków, których łączny koszt za jeden rok akademicki przekracza kwotę 24 tyś. zł. Okoliczność, że oficjalnie skarżąca jest kredytobiorcą dwóch kredytów nie zmienia tego spojrzenia. Dla każdego bowiem kto choć pobieżnie orientuje się w warunkach na jakich banki udzielają kredytów oczywistym jest, że skarżąca przy braku własnych dochodów i "niemożności podjęcia stałej pracy" z uwagi na studiowanie na dwóch kierunkach nie posiada istotnej dla banków zdolności do bieżącego regulowania przyjmowanych zobowiązań. Jeśli więc kredyty takie otrzymała to logicznym jest, że banki pozytywnie oceniły tzw. zdolność kredytową jej rodziców. Ewentualnie uprawniony jest wniosek, że skarżąca posiada dochody których źródła oraz wysokości nie ujawnia obecnie. Mając na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 i art. 255 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.