III SAB/Kr 22/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 13 października 2004 r. o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z dnia 27 stycznia 2025 r., S. T. (dalej: skarżąca), złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 13 października 2004 r. o stwierdzenie nieważności decyzji. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o odrzucenie skargi. Zarządzeniem z dnia 2 kwietnia 2025 r., wezwano skarżącą do wykazania, że przed wniesieniem skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 13 października 2004 r. o stwierdzenie nieważności decyzji, wyczerpała tryb z art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) i w tym celu nadesłanie kopii ponaglenia wystosowanego przed wniesieniem skargi wraz z dowodem potwierdzającym jego wniesienie (np. dowód nadania na poczcie lub prezentata z datą wpływu do organu) – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Opisane powyżej zarządzenie, skarżąca odebrała w dniu w 23 kwietnia 2025 r. W odpowiedzi na wezwanie, skarżąca wyjaśniła, że pismo z dnia 27 stycznia 2025 r. jest ponagleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Sąd administracyjny po wpłynięciu skargi, a przed jej merytorycznym rozpoznaniem dokonuje oceny jej dopuszczalności, tj. bada, z urzędu swoją właściwość rzeczową, miejscową i funkcjonalną, bada także czy została ona wniesiona przez uprawniony podmiot, czy nastąpiło to w terminie, czy skarga spełnia określone warunki formalne. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Z kolei art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 k.p.a., to znaczy złożyła ponaglenie z uzasadnieniem do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie na niezałatwienie sprawy w terminie, albo do organu prowadzącego postępowanie, jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Takie też stanowisko jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 2 września 2020 r. sygn. II OSK 3732/18, postanowienia NSA z dnia 8 lutego 2021 r. sygn. I OSK 2754/20, wyrok NSA z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. II OSK 973/19, orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną. W konsekwencji, jeżeli strona przed wniesieniem skargi nie wyczerpie przysługującego środka zaskarżenia, to skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2016 r. sygn. I OSK 125/15, CBOSA). Jak wynika z akt sprawy, skarżąca przed wniesieniem niniejszej skargi nie wyczerpała służących jej środków zaskarżenia, gdyż nie wniosła do organu ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Dodatkowo skarżąca wezwana do wykazania, że skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie była poprzedzona wymaganym ponagleniem, wskazała, że pismo z dnia 27 stycznia 2025 r., stanowiące skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, jest jednocześnie ponagleniem w rozumieniu art. 37 k.p.a. Ponaglenie, o którym mowa w art. 37 k.p.a., jest środkiem prawnym kierowanym do organu wyższego stopnia nad organem prowadzącym postępowanie (lub do tego samego organu, jeśli nie ma organu wyższego stopnia), mającym na celu zdyscyplinowanie organu do podjęcia stosownych działań i zakończenia postępowania. Natomiast skarga na bezczynność wnoszona do sądu administracyjnego jest środkiem kontroli legalności działania (lub zaniechania) administracji publicznej, inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne. Warunkiem formalnym dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność jest, co do zasady, uprzednie wyczerpanie trybu ponaglenia. Oznacza to, że ponaglenie musi być złożone przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Pismo skarżącej z dnia 27 stycznia 2025 r. zostało skierowane bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w którym wskazała, że SKO nie rozpoznało jej wniosku z dnia 13 października 2004 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 19 grudnia 1990 r. Nie może ono zatem jednocześnie pełnić funkcji ponaglenia w rozumieniu art. 37 k.p.a., które powinno być skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (jako organu, którego bezczynność jest zarzucana, a który nie ma organu wyższego stopnia w sprawach o stwierdzenie nieważności własnych decyzji lub decyzji organów niższego stopnia, które utrzymał w mocy) lub ewentualnie do organu wyższego stopnia, gdyby taki istniał w strukturze rozpatrywania ponagleń. Wobec faktu, że skarżąca nie wykazała, iż przed wniesieniem skargi do sądu złożyła stosowne ponaglenie do organu administracji, należy uznać, że nie dopełniła ona wymogu formalnego, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 w zw. z art. 53 § 2b p.p.s.a. oraz art. 37 k.p.a. Brak wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skutkuje koniecznością jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jako niedopuszczalnej z innych przyczyn. W konsekwencji powyższego, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a.., orzekł jak w sentencji postanowienia.