III SAB/Kr 103/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 27 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. na bezczynność Prezesa Rady Izby Notarialnej w przedmiocie nieodebrania ślubowania i nieumieszczenia w wykazie zastępców notarialnych postanawia: - odrzucić skargę -

Pismem z 23 lipca 2021 r. D. S. (dalej – skarżący) wniósł skargę na bezczynność Prezesa Rady Izby Notarialnej in personam S. G. w związku z nieodebraniem od skarżącego ślubowania i nieumieszczeniem go w wykazie zastępców notarialnych Izby Notarialnej . Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa Rady Izby Notarialnej do wykonania ustawowego obowiązku z art. 76 §3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1192 z późn. zm.); obciążenie Prezesa Rady Izby Notarialnej kosztami postępowania i zasądzenia ich na rzecz skarżącego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że spełnił ustawowe warunki tj. zdał egzamin notarialny, co potwierdzało przedłożone zaświadczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 października 2019 r. Zdaniem skarżącego, powołującego się na poglądy Ministra Sprawiedliwości wyrażane w korespondencji urzędników ministerstwa z Radą Izby Notarialnej, uzyskane zaświadczenie stanowiło wystarczający wymóg do złożenia ślubowania. Dalej skarżący wyjaśnił, że w okresie od 4 lipca 2020 r. do 30 marca 2021 r. tj. w czasie sprawowania funkcji Prezesa Rady Izby Notarialnej przez notariuszkę S. J. - złożył osiem pisemnych wniosków o przyjęcie ślubowania i umieszczenie na liście zastępców notarialnych. Następnie, po objęciu funkcji Prezesa przez notariusza S. G. – skarżący złożył cztery pisemne wnioski. Wszystkie wnioski miały odbicie również w wysyłanych mailach (49 maili w okresie od 22 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r. oraz 75 maili w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 22 lipca 2021 r.). Skarżący powołał się również na bezczynność Prezesa stwierdzoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 kwietnia 2015 r., II SAB/Kr 39/15. Skarżący wskazał, że zaskarżył wydaną w sprawie uchwałę Rady Izby Notarialnej nr [...] o "niewyrażeniu zgody" na wpis na listę zastępców notarialnych i sprawa toczy się pod sygnaturą VI SA/Wa 1735/21 przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Zdaniem skarżącego przyczyną bezczynności miał być wieloletni konflikt z Radą Izby Notarialnej w związku z ujawnieniem nieprawidłowości na egzaminach notarialnych w latach 2006 – 2018. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Izby Notarialnej wniósł o jej odrzucenie wskazując, że co prawda skarżący pismem z 19 lipca 2021 r. wniósł ponaglenie, ale zostało ono cofnięte pismem z 23 lipca 2021 r. W związku z tym Krajowa Rada Notarialna podjęła uchwałę nr [...] w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie ponaglenia. Odnosząc się natomiast do merytorycznych zarzutów Prezes Rady Izby Notarialnej wniósł o oddalenie skargi ponieważ sprawa została, jego zdaniem, zakończona uchwałą nr [...] z dnia 28 sierpnia 2020 r. o niewyrażeniu zgody na przyjęcie ślubowania i umieszczenie skarżącego w wykazie zastępców notarialnych. Uchwała ta została zaskarżona, a więc zdaniem organu, nie powstał stan bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga został odrzucona ponieważ przed jej wniesieniem organ zakończył postępowanie w przedmiocie wniosku o przyjęcie ślubowania oraz umieszczenie w wykazie zastępców notarialnych. Na wstępie Sąd zaznacza, że możliwe jest wniesienie skargi na bezczynność organu tylko wtedy, gdy w ogóle możliwe jest wniesienie skargi na decyzję, postanowienie lub inny akt czy też czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 3 §2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W rozstrzyganej sprawie skarga została formalnie wniesiona na bezczynność Prezesa Rady Izby Notarialnej. Niemniej jednak Sąd uznał, że postępowanie w tej sprawie zostało zakończone ww. uchwałą nr [...] z dnia 28 sierpnia 2020 r. o niewyrażeniu zgody na przyjęcie ślubowania i umieszczenie skarżącego w wykazie zastępców notarialnych podjętą przez Radę Izby Notarialnej. To w jej kompetencjach zgodnie z art. 35 pkt 6 Prawa o notariacie należało prowadzenie wykazów notariuszy, zastępców notarialnych i aplikantów notarialnych izby. Sąd kierował się również poglądami Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonymi w uchwale składu siedmiu sędziów z 22 września 2014 r., II GPS 1/14, że zarówno treść, jak i sposób sprawowania przez samorząd zawodowy pieczy nad właściwym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego sytuuje ten samorząd wśród podmiotów wykonujących administrację publiczną, a prawo rady właściwej izby notarialnej do wyrażenia opinii w sprawie powołania i odwołania notariusza należy traktować jako ustawowe określenie prawa samorządu notarialnego do udziału w decydowaniu o członkostwie w tej korporacji, stanowiącego element jego konstytucyjnego prawa (i obowiązku) sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu notariusza. Wprawdzie uchwała ta dotyczyła statusu izby notarialnej jako strony postępowania w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza, niemniej jednak procedura przyjęcia ślubowania i umieszczenia w wykazie zastępców notariusza – jest analogicznym rozwiązaniem w skutkach tj. umożliwia, wykonywanie przez skarżącego zawodu. Uchwała ta, zasadniczo została poddana kontroli sądu administracyjnego – już bowiem w skardze, skarżący zaznaczył, że w sprawie złożył wniosek o stwierdzenie jej nieważności, a wydaną w tej sprawie uchwałę Krajowej Rady Notarialnej zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Powyższe rozważania mają znaczenie w sprawie ponieważ zgodnie z tezą uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uzasadnienia tej uchwały wynika wprost, że skargę na bezczynność, wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego, należy uznać za niedopuszczalną, ponieważ odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzającej do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Z uzasadnienia uchwały wynika również, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy, musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny nie zaś historyczny. Zasadniczym celem skargi na bezczynność jest bowiem usunięcie stanu bezczynności. Wprawdzie pogląd ten dotyczy spraw zakończonych decyzją administracyjną, lecz w ocenie sądu, zawarte w niej rozważania, mają znaczenie również dla postępowań kończących się innymi rozstrzygnięciami administracyjnymi. Zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Regulacja powyższa nie pozwala zatem żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w ww. uchwale i dokonywać wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd zdaje sobie sprawę, że wydana w sprawie uchwała nr [...] z dnia 28 sierpnia 2020 r. była niekorzystna dla skarżącego, a więc nadal nie uzyskał on pozytywnego dla siebie rozstrzygnięcia. Niemniej jednak stan bezczynności organu ma związek z niedziałaniem organu w ogóle, a nie z faktem wydania przez ten organ negatywnego rozstrzygnięcia. Powołana wyżej uchwała nr [...] z dnia 28 sierpnia 2020 r. Rady Izby Notarialnej zawierała pouczenie o prawie jej zaskarżenia poprzez wniesienie odwołania. Skarżący, jak wynika z akt sprawy, złożył wniosek o stwierdzenie jej nieważności, a następnie zaskarżył wydaną w tej sprawie uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Odnosząc się natomiast do argumentacji organu powołującej się na odwołanie przez skarżącego ponaglenia z dnia 19 lipca 2021 r., to Sąd podkreśla, że istotnie zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W aktach brak jest jednak pisma skarżącego z 23 lipca 2021 r., na które powołała się Krajowa Rada Notarialna w uchwale nr [...] z 20 sierpnia 2021 r. umarzającej postępowanie w przedmiocie ponaglenia. Sąd nie badał jednak tej okoliczności, skoro bezspornym było, że w sprawie skarga była niedopuszczalna z powodu zakończenia postępowania administracyjnego (ww. uchwałą nr [...] z dnia 28 sierpnia 2020 r.) przed wniesieniem skargi (23 lipca 2021 r.). Zgodnie z art. 222 p.p.s.a. Sąd nie wzywał również o należny wpis ponieważ skarga została odrzucona jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i §3 p.p.s.a.