III SAB/Gl 90/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ustalenia oraz przeliczenie kapitału początkowego postanawia: odrzucić skargę.

G. K. (dalej określana jako skarżąca) skierowała do tut. Sądu skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie złożonych ustalenia oraz przeliczenia kapitału początkowego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 83 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. 2019, poz. 300 ze zm., dalej: "u.s.u.s."), Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, 1a) ustalania płatnika składek, 2) przebiegu ubezpieczeń, 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek, 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek, 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z art. 83a ust. 2 u.s.u.s. decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 u.s.u.s.). Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 3 u.s.u.s.). Jedynie od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w art. 83 ust. 2 u.s.u.s., nie przysługuje. Stronie przysługuje zaś prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w I instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Z uwagi na powyższe podstawą merytorycznego rozpoznania skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest stwierdzenie, że jej przedmiot podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny stosownie do art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2026 r., poz. 143, dalej: "P.p.s.a."). Skarga na bezczynność organu administracji publicznej stanowi bowiem pochodną skargi na określone formy działania tego organu, a więc jest ona zasadniczo dopuszczalna w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1324/12, CBOSA). W art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. przewidziano zaś, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej także w sprawach ze skarg na bezczynność w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postepowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść przyjdzie, że strona skarżyła bezczynność w postępowaniu mającym na celu ustalenie oraz przeliczenie kapitału początkowego. Wydana w takiej sprawie decyzja nie jest objęta szczególną dyspozycją art. 83 ust. 4 u.s.u.s a zatem podlega trybowi odwoławczemu określonemu w art. 83 ust. 2 u.s.u.s Wyklucza to zatem skargę do sądu administracyjnego zarówno w zakresie decyzji jak i bezczynności organu. Rozpatrywana skarga na bezczynność, jako nie należąca do właściwości sądu administracyjnego, podlega zatem odrzuceniu zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.