III SAB/Gl 55/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2025 r. sprawy ze skargi D. K. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie nieprzekazania do Wojewody [...] wniosku o udzielenie zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy w celu świadczenia pracy 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do przekazania wniosku; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu 04.08.2023 D. K. – dalej strona, skarżący zwrócił się do Wojewody Śląskiego – dalej organ, Wojewoda - o udzielenie pozwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. Ze względu na zmianę adresu miejsca zamieszkania to jest [...] skarżący zwrócił się do Wojewody o przekazanie wniosku wg właściwości do Wojewody [...] . W dniu 06.11.2024r. skarżący wniósł do Szefa Urzędu do spraw cudzoziemców ponaglenie w związku z bezczynnością Wojewody Śląskiego w sprawie o przekazanie akt sprawy wraz z wnioskiem wg właściwości miejscowej. Pismem z dnia 07.01.2025r. skarżący wniósł do WSA w Gliwicach skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie nieprzekazania wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do Wojewody [...]. W skardze podniósł, iż Wojewoda winien postępować w sprawie zgodnie z art. 35 kodeksu postępowania administracyjnego co w sprawie nie miało miejsca i naruszył przepisy także przepisy tegoż kodeksu co do; art. 7, art. 9, art. 12, art. 35, art. 36. W jego ocenie w sprawie nie mają także zastosowania przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, w tym art. 100c tej ustawy i art. 100d ponieważ przepisy te dotyczą wyłącznie spraw których przedmiotowo o podmiotowo ta ustawa dotyczy czyli obywateli Ukrainy którzy przybyli na terytorium RP w związku działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i obywatelami posiadającymi Kartę Polaka którzy przybyli na terytorium Rp z powodu tych działań wojennych . W dniu 21.01.2025r. Wojewoda Śląski wydał zawiadomienie w trybie art. 65 k.p.a. w którym przekazał wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do Wojewody [...] stwierdzając przy tym swoją niewłaściwość w sprawie rozpatrzenia jego wniosku w tym zakresie. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał przy tym, iż zgodnie z art. 112a ustawy o cudzoziemcach dalej- u.o c. regulującym termin wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i stanowiącym lex specialis w stosunku do powołanych przez skarżącego przepisów k.p.a., decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1). Z mocy ust. 2 - termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z w/w w tej normie zdarzeń. Wskazał że w ustawie z dnia z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa zwana dalej u.o p.o. U. (t. j. Dz. U. 2024 r. poz. 167 z późn. zm.), ustawodawca w art. l00d ustanowił wyjątki od powyższego, stanowiąc, że: 1. W okresie do dnia 30 września 2025 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (.....). Zgodnie ze stanowiskiem Szefa ds. Cudzoziemców stosowanie przepisów art. l00c i l00d ustawy specjalnej tylko do postępowań, których stronami są obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terytorium RP w okresie od 24.02.2022 r. nie są prawidłowe. Poglądy te nie uwzględniają tego, że oba te przepisy w przeciwieństwie do znacznej większości pozostałych przepisów ustawy specjalnej posługują się pojęciem "cudzoziemiec", które należy dekodować przy użyciu ogólnosystemowej definicji tego pojęcia, zawartej w art. 3 pkt. 2 ustawy z 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach, a nie pojęciem "obywatel Ukrainy". Szef Urzędu ds. Cudzoziemców stoi na stanowisku, iż przepisy art. 10c i 100 d tej ustawy powinny być wykładane w sposób, który prowadzi do wniosku, że ich zakresem objęte są postępowania prowadzone wobec wszystkich cudzoziemców, a nie tylko wobec obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski w okresie 24.02.2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. Skoro więc z woli ustawodawcy zawieszony został bieg terminów na załatwianie spraw we wnioskowanym zakresie, i wprowadzone zostało wyłączenie stosowania w tym czasie przepisów o bezczynności - to tym samym bezzasadny jest sformułowany przez skarżącego zarzut bezczynności, a w szczególności bezczynności mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 p.p.s.a. W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest więc zwalczanie braku działania organu (zwłoki) w załatwieniu sprawy administracyjnej i doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności wynikającej z przepisów prawa. Zakres kontroli sądu sprowadza się więc w tym przypadku do oceny czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy w tym zakresie organ zrealizował nałożony na niego obowiązek. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd - stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Natomiast stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia skargi, sąd orzeka o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Natomiast z art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika, że wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony, bowiem skarga została poprzedzona ponagleniem skarżącego z dnia 04.11.2024 r. na brak działania organu to jest nieprzekazanie wniosku o udzielenie zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy i pracę do Wojewody [...] w związku ze zmianą adresu miejsca zamieszkania na [...]. Wobec powyższego działania skarżącego skarga jest dopuszczalna. W sprawie nie jest sporne pomiędzy stronami, iż skarżący wniósł w dniu 09.08.2023r. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do Wojewody Śląskiego wskazując w nim miejsce pobytu [...], a pismem z 09.09.2024r. powiadomił o zmianie miejsca pobytu na [...] wnosząc przy tym o przekazanie sprawy wg właściwości do Wojewody [...]. Poza sporem pozostaje okoliczność, że skierowany do organu wniosek inicjujący postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy w celu świadczenia pracy, został przez Wojewodę przekazany Wojewodzie [...] w trybie art. 65 § 1 k.p.a. zawiadomieniem z dnia 21.01.2024r. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. W niniejszej sprawie to bezzwłoczne przekazanie wniosku w sprawie nie miało zatem miejsca albowiem nastąpiło po upływie 4 miesięcy od daty powiadomienia organu o zmianie miejsca pobytu wnioskodawcy. Powyższe oznacza, iż organ pozostawał do dnia 21.01.2024r. w stanie bezczynności w zakresie objętym przedmiotem sporu o czym orzeczono w pkt 1 wydanego w sprawie wyroku. Kontrolując sporną sprawę Sąd uznał, iż organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa jest szczególnym, kwalifikowanym naruszeniem, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, prowadzącym do skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia porządku prawnego i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Takich cech stwierdzone w tej sprawie naruszenie prawa w postaci braku bezzwłocznego przekazania wniosku strony organowi właściwemu stwierdzona bezczynność nie posiada. Mamy tu do czynienia ze zwykłym naruszeniem prawa, potocznie mówiąc – opieszałością w działaniu organu. W tym miejscu Sąd odnosząc się do argumentacji Wojewody, iż w sprawie nie ma stan bezczynności z uwagi na brzmienie art. 100d u.o.p.o.U zauważa, iż przedmiotem kontroli jest wstępna weryfikacja formalnoprawna wniosku skarżącego, a nie jego merytoryczne rozstrzygnięcie. Bowiem 11.09.2024r. skarżący zwrócił się o przekazanie wniosku organowi właściwemu do załatwienia jego sprawy dot. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę to jest zastosowanie art. 65 k.p.a. Przekazanie sprawy na podstawie art. 65 k.p.a. nie oznacza merytorycznego załatwienia sprawy. Zatem art. 100d w/w ustawy nie ma zastosowania na tym etapie procedowania przez Wojewodę Śląskiego. Także co do przyznania od organu sumy pieniężnej sad uznał żądanie za nie zasadne . Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przyznanie przez Sąd sumy pieniężnej lub orzeczenie grzywny ma na celu zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu w sprawie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 8 lipca 2021 r., sygn. akt III SAB/Gd 17/21). Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność Sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez stronę skarżącą argumentacją (por. wyrok WSA w Olsztynie z 20 maja 2021 r., sygn. akt II SAB/Ol 30/21). Skarżąca nie przedstawiła w skardze żadnych dowodów uzasadniających przyznanie żądanej sumy pieniężnej w ujęciu jej funkcji kompensacyjnej, tj. nie wykazał poniesionej szkody. W konsekwencji powyższego Sąd nie uznał tego żądania za zasadne i w tym zakresie skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku).W pkt 2 wyroku umorzono postępowanie w sprawie zobowiązania organu do przekazania wniosku albowiem nastąpiło to w dniu 21.01.2025r. w wyniku wydania zawiadomienia przez Wojewodę na podstawie art. 65 k.p.a. to jest po wniesieniu skargi. Dokonanie tej czynności nie wyłączało jednak uwzględnienia skargi na bezczynność, a jedynie skutkowało koniecznością umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do podjęcia czynności, to jest w zakresie wynikającym z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zostało wydane z mocy przepisu art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Orzeczona w ten sposób kwota 100 zł, to wpis uiszczony przez Skarżącego przy wniesieniu skargi do Sądu. W tym stanie sprawy, Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.