III SAB/Gl 402/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rehabilitacyjnego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę.

Pismem z dnia 14 kwietnia 2026 r. T. D. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. w zakresie ustalenia prawa do zasiłku rehabilitacyjnego. W uzasadnieniu skargi podnosił, że w dniu 11 grudnia 2025 r. złożył wniosek o kontynuację świadczenia rehabilitacyjnego. Od stycznia 2026 r. pozostaje bez źródła utrzymania. W dniu 23 marca 2026 r. skarżący wniósł ponaglenie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który do dnia wniesienia skargi nie wydał decyzji a tym samym pozostawił skarżącego bez zasiłku i bez prawa do świadczeń zdrowotnych. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Badanie merytoryczne skargi poprzedza analiza jej dopuszczalności. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zakresie ustalenia prawa do zasiłku rehabilitacyjnego. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Podstawową przesłanką dopuszczalności skargi jest złożenie jej na akt lub czynność (bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) objęte zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonym – zasadniczo – w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. oraz w art. 5 p.p.s.a. Nie każda bowiem bezczynność organu administracji publicznej (przewlekłe prowadzenie postępowania) będzie podlegała kognicji sądów administracyjnych. Skarga na bezczynność (przewlekłość) organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zwrócić należy uwagę, że skarga w rozpatrywanej sprawie dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rehabilitacyjnego. Mając na uwadze treść powołanych przepisów określających właściwość sądów administracyjnych stwierdzić należy, że skarga taka jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, nie dotyczy ona bowiem wskazanego wyżej katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Brak też jest przepisów szczególnych, które przewidywałyby w takiej sytuacji kontrolę sądowoadministracyjną. Przedmiotowa sprawa należy do kategorii spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, które podlegają kognicji sądów powszechnych, co wynika wprost z treści art. 4778 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 468, dalej: k.p.c.), nie zaś sądów administracyjnych. Zauważyć przy tym trzeba, że w przypadku bezczynności organów w zakresie ubezpieczeń społecznych, tj. w przypadku niewydania decyzji przez ZUS w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, stronie przysługuje środek obrony w postaci odwołania do sądu powszechnego, zgodnie z art. 4779 § 4 k.p.c. który stanowi, iż "Jeżeli organ rentowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu". Mając powyższe na względzie, ponieważ skarga nie podlega kognicji sądów administracyjnych, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1) p.p.s.a. orzeczono o jej odrzuceniu.