III SAB/Gl 302/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2026 r. sprawy ze skargi K. N. na bezczynność Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach w przedmiocie informacji publicznej oddala skargę.

Pismem z 1 kwietnia 2026 r. K. N. (dalej: Strona, Skarżący) złożył skargę na bezczynność Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach (dalej: WIOS, organ) w przedmiocie braku udostępnienia informacji publicznej. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: W dniu 11 marca 2026 r. Skarżący wystąpił do WIOS z wnioskiem o udostępnienie kopii protokołu kontroli terenu pokopalnianego - Kopalni Piasku "[...]" S. z okresu od stycznia do grudnia 2024 r. Wniosek został oznaczony jako oparty na przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wobec zakresu żądania organ zakwalifikował wniosek jako dotyczący informacji o środowisku i jego ochronie w rozumieniu art. 9 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2026r., poz. 670; dalej u.i.o.ś., ustawa środowiskowa), a następnie podjął czynności związane z jego analizą i przygotowaniem odpowiedzi w reżimie tej ustawy. Natomiast 1 kwietnia 2026 r. Skarżący wniósł ponaglenie i skargę na bezczyn-ność. Wywodził, że żądany protokół kontroli stanowi informację publiczną, a w konsekwencji wniosek powinien zostać załatwiony w terminie 14 dni przewidzianym w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Podnosił również, że protokół kontroli jest dokumentem odnoszącym się do sposobu działania organu oraz do stanu środowiska, a więc mieści się zarazem w kategorii informacji publicznej i informacji o środowisku. Wniósł o stwierdzenie bezczynności organu oraz zobowiązanie go do rozpoznania wniosku. W odpowiedzi organ wniósł o jej oddalenie. Argumentował, że wniosek został prawidłowo zakwalifikowany jako wniosek o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie, a zatem zastosowanie miał termin miesięczny z art. 14 ust. 1 u.i.o.ś., nie zaś termin 14-dniowy z u.d.i.p. Podniósł, że na dzień wniesienia skargi nie upłynął jeszcze ustawowy termin załatwienia sprawy, wobec czego nie istniał stan bezczynności. Organ wskazywał także, że wniosek wymagał zebrania i przeanalizowania większej liczby dokumentów oraz dokonania anonimizacji, co wyłączało prosty, natychmiastowy charakter sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie była ocena, czy organ pozostawał w bezczynności lub prowadził postępowanie przewlekle w sprawie udostępnienia informacji publicznej, a także czy odpowiedź udzielona na wniosek z 27 września 2025 r. wyczerpywała zakres żądania Skarżącego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 dalej: p.u.s.a.), w myśl którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz postępowania organu z normami ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu czy braku działania organu. Mocą art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje sprawy wymienione w tym przepisie. Natomiast w świetle regulacji art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej i przewlekłość prowadzonego postępowania kontrolując procedowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Wyjaśnienia wymaga także, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zatem więc celem skargi na bezczynność, przewlekłość jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań. Przechodząc zatem do merytorycznej oceny wniesionej skargi należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2024 poz. 572; dalej jako: u.d.i.p.) informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych, zwłaszcza jeśli została wytworzona przez podmioty publiczne. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Prawo obywateli do uzyskania informacji publicznej przewidziano w art. 4 u.d.i.p. Przepis ten przewiduje m.in., że do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są m.in. organy władzy publicznej, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego publicznych. Ustawodawca w art. 6 u.d.i.p. zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje jej treść i charakter. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego i stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji, nie zaś podmiot, który jest w jej posiadaniu. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p). Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Natomiast art. 1 u.i.o.ś. określa przedmiot regulacji tego aktu stanowiąc, że ustawa określa – pkt 1 zasady i tryb postępowania w sprawach m.in. lit.: a) udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie; b) ocen oddziaływania na środowisko. Art. 9 określa katalog informacji podlegających udostępnieniu; a art. 14 – miesięczny termin na załatwienie wniosku. W orzecznictwie jednoznacznie skonkretyzowano zakres stosowania u.d.i.p. do informacji o środowisku. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2016 r., o sygn. akt I OSK 462/15 wskazano, że przepisy u.d.i.p. nie znajdują zastosowania w takim zakresie, w jakim zasady i tryb dostępu do żądanych informacji określa ustawa z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku. Zatem jeśli wniosek o udostępnienie danych dotyczy zakresem podmiotowym lub przedmiotowym informacji, o której mowa w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku - należy stosować do niej tylko przepisy tego aktu prawnego. Oceniając zatem w powyżej zakreślonych granicach zasadność wniesionej skargi i oceniając jej zarzuty należało w pierwszej kolejności dokonać rozróżnienia między prawidłową kwalifikacją przedmiotu wniosku a oceną zachowania terminu załatwienia sprawy. Zauważyć więc należy, że przedmiot żądania dotyczył dokumentacji pokontrolnej sporządzonej przez organ ochrony środowiska w związku z kontrolą terenu, a więc informacji pozostającej w ścisłym związku z działalnością organu publicznego, jego czynnościami kontrolnymi oraz stanem środowiska. Tego rodzaju dokumentacja może jednocześnie stanowić informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., jak i informację o środowisku w rozumieniu art. 9 u.i.o.ś. W orzecznictwie podkreśla się, że protokoły kontroli są co do zasady informacją publiczną, a ich kwalifikacja nie może być ograniczana wyłącznie przez odwołanie do wewnętrznego charakteru dokumentu. Jednakże w sprawach dotyczących środowiska ustawodawca przewidział odrębny reżim udostępniania informacji, który jako regulacja szczególna co do zasady wyłącza zastosowanie u.d.i.p. w zakresie objętym jego zakresem przedmiotowym. W tym zakresie stanowisko organu co do zastosowania ustawy środowiskowej było co do zasady prawidłowe. Organ trafnie zauważył, że wniosek obejmował dokumentację dotyczącą kontroli terenu, a zatem mieścił się w katalogu informacji o środowisku i jego ochronie. W konsekwencji nie można było automatycznie stosować terminu 14-dniowego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Tym samym należało stwierdzić przedwczesności skargi i brak bezczynności. Z art. 14 ust. 1 u.i.o.ś. wynika bowiem obowiązek udostępnienia informacji bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie miesiąca od dnia otrzymania wniosku. Skarga została wniesiona po upływie terminu 14 dni, lecz przed upływem miesiąca. Tym samym skoro organ procedował już nad wnioskiem to ta okoliczność przesądza o braku bezczynności w świetle u.i.o.ś. W ocenie poprawności stanowiska organu kluczowe jest zatem to, że organ zasadnie dostrzegł szczególny charakter żądania i zastosował ustawę środowiskową. Jednocześnie wykazał, że wniosek wymagał zebrania i przeanalizowania większej liczby dokumentów oraz dokonania anonimizacji, co wyłączało prosty, natychmiastowy charakter sprawy. Nadto w dacie wniesienia skargi nie upłynął jeszcze termin miesięczny przewidziany w art. 14 ust. 1 u.i.o.ś. Wobec tego zarzut bezczynności w chwili wniesienia skargi był przedwczesny. Odnosząc się do zarzutów zauważyć trzeba, że Skarżący powoływał w uzasadnieniu skargi szeroką argumentację dotyczącą jawności dokumentacji pokontrolnej i konstytucyjnego prawa do informacji. Argumentacja ta była trafna co do zasady, ale nie mogła przesądzić o zastosowaniu krótszego terminu z u.d.i.p., skoro przedmiot sprawy mieścił się w reżimie u.i.o.ś. Tym samym nietrafny jest również zarzut, jakoby organ powinien był zastosować u.d.i.p. jako podstawowy reżim udostępnienia. W sprawach dotyczących informacji o środowisku i jego ochronie ustawa środowiskowa ma charakter lex specialis. Skoro z treści wniosku wynikała potrzeba udostępnienia dokumentacji kontroli oddziałującej na środowisko, organ był uprawniony do zastosowania tego trybu. Z tego względu, działając na podstawie z art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji.