III SAB/Gl 141/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. T. na bezczynność Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach w przedmiocie nadzoru nad sprawami budżetowymi jednostki samorządu terytorialnego postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z 2 kwietnia 2023 r. A. T. (dalej: Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach w przedmiocie postępowania dotyczącego kontroli nadzorczej w sprawie uchwały nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia 13 lutego 2023 r. w sprawie określenia zasad udzielania dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy K.. Skarżący zarzucił wskutek bezczynności organu naruszenie art. 91 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U z 2023 roku poz. 40), dalej u.s.g., poprzez nie podjęcie obowiązkowego działania zmierzającego do wydania wskazania nadzorczego, art. 2 Konstytucji RP w związku z art, 6 i art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez udzielenie odpowiedzi stwierdzającej w części nieprawdę, naruszającej zasady obowiązków wynikającego z tych przepisów prawa tj. zasady pogłębiania zaufania do organów państwa i urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej, legalizmu oraz prawdy obiektywnej. Wobec powyższego wniósł o stwierdzenie istotnego naruszenia prawa polegające na zignorowaniu obowiązku wynikającego z art. 91 ust. 4 u.s.g. oraz o zobowiązanie organu do wydania wskazania nadzorczego. Regionalna Izba Obrachunkowa w Katowicach w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 184 zdanie 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej wyłącznie w zakresie określonym w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 1 do 3 ustawy z dnia 30 stycznia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach ze skarg na: 1/ decyzje administracyjne, 2/ postanowienia sądowe w postępowaniu administracyjnym, na które przysługuje zażalenie albo kończące postępowanie lub też rozstrzygające sprawę co do istoty, 3/ postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, 4/ inne niż decyzja czy postanowienie akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 5/ akty nienormatywne organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 6/ akty prawa miejscowego, wydane przez terenowe organy administracji rządowej lub organy jednostek samorządu terytorialnego, 7/ akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8 /bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt. 1-4; 9/ czynności poddane kontroli sądowoadministracyjnej na mocy ustaw szczególnych. W przypadku skarg na bezczynność zasadnicze więc znaczenie ma art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga na bezczynność jest dopuszczalna wówczas, gdy w postępowaniu administracyjnym organ ma obowiązek wydać decyzję, postanowienie lub inny akt bądź też dokonać czynności rozstrzygającej o prawach i obowiązkach adresata aktu – a przedmiotowych działań nie podejmuje. Z akt postępowania wynika, że Skarżący kwestionuje bezczynność Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach co do postępowania dotyczącego kontroli nadzorczej w sprawie uchwały nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia 13 lutego 2023 r. w sprawie określenia zasad udzielania dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy K.. Art. 91 ust. 1 u.s.g. stanowi, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Z kolei przepis art. 93 ust. 1 u.s.g. stanowi, że po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Normy prawne zawarte w tym ostatnim przepisie są adresowane wyłącznie do organu nadzoru i stanową odpowiednio zakaz wydania aktu nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały lub zarządzenia po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 u.s.g. oraz aktualizujące się w takiej sytuacji upoważnienie do zaskarżenia uchwały lub zarządzenia do sądu administracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że Sąd nie może domagać się od organu nadzoru wydania rozstrzygnięcia nadzorczego ani podjęcia przez niego działania, które jest elementem działania nadzorczego poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego. Nakazanie organowi nadzorczemu wykonania czynności stanowiących część postępowania nadzorczego nie mieści się w przepisach regulujących właściwość rzeczową sądów administracyjnych. (wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1999 r. sygn. II S.A. 1244/98 – LEX nr 47305, podobnie w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r. sygn. OSK 629/04, LEX nr 158865). W konsekwencji należy uznać, że tym bardziej żaden podmiot zewnętrzny wobec organu nadzorczego (osoba trzecia) nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa by domagać się od organu nadzorczego rozstrzygnięcia określonej treści. Ponadto każdy podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego (art. 101 ust. 1 u.s.g.). Zatem brak skorzystania przez organ nadzorczy z kompetencji, o których mowa w art. 91 i art. 93 u.s.g., nie pozbawia takiego podmiotu, którego interes prawny został naruszony uchwałą lub zarządzeniem gminy, możliwości kwestionowania legalności uchwały przez sądem administracyjnym. Reasumując skorzystanie przez Regionalną Izbę Obrachunkową w Katowicach jako organu nadzoru z kompetencji, o której mowa w art. 91 i art. 93 u.s.g., zależy od uznania tego organu i nieskorzystanie z tych kompetencji nie może być przedmiotem skargi na bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Wobec tego skoro strona nie miała interesu prawnego by domagać się od Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach określonego działania w niniejszej sprawie, w sposób oczywisty nie ma interesu prawnego by domagać się w postępowaniu przed sądem administracyjnym orzeczenia o pozostawaniu przez organ nadzoru w bezczynności co do wydania aktu nadzoru lub zaskarżenia uchwały lub zarządzenia gminy do sądu administracyjnego. W konsekwencji nie jest dopuszczalna skarga na bezczynność organu administracji w zakresie skorzystania przez organ z kompetencji nadzorczych, o których mowa w art. 91 i art. 93 u.s.g. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne. Wobec powyższego Sąd zobligowany był do odrzucenia skargi, o czym orzekł jak w sentencji.