III SAB/Gl 110/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. M. na bezczynność Starosty M. w przedmiocie informacji publicznej 1) stwierdza bezczynność organu; 2) stwierdza, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; 3) zobowiązuje organ do załatwienia wniosku w zakresie pytań nr 1 i 4 w terminie 14 dni od zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem; 4) umarza postępowanie co do zobowiązania organu załatwienia wniosku w zakresie pytania nr 3; 5) zasądza od Starosty M. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 27 marca 2023r. skarżący A. M wniósł skargę na bezczynność Starosty M. w zakresie załatwienia jego wniosku z 27 grudnia 2022r. o udostępnienie informacji publicznej w części obejmującej pytania 1, 3 i 4. Z akt sprawy wynika, że we wniosku, który wpłynął do Starostwa 28 grudnia 2022r. skarżący zadał 5 pytań: 1. Na jakiej podstawie prawnej nie przyjmuje się gotówki w wydziale komunikacji. 2. Proszę o informację, czy w całym starostwie nie przyjmuje się gotówki. 3. Proszę o informację, w jakim trybie / głosowanie rady miejskiej czy może decyzji urzędnika została podjęta decyzja o wykluczeniu płatności gotówką? 4. Proszę wskazać urzędnika odpowiedzialnego za tą decyzję wraz z jej brzmieniem lub wyniki głosowania, wraz z jego przebiegiem odnośnie braku możliwości płacenia gotówką. 5. Co państwo zamierzacie zrobić z tą sytuacją? 26 stycznia 2023r. skarżący uzyskał od Starosty odpowiedź, że Starostwo przyjmuje płatności gotówką w oparciu o umowę zawartą z Pocztą Polską S.A. jednocześnie ponosząc wszystkie dodatkowe koszty związane z obsługą tej płatności. Płatności mogą być dokonane przez klienta we wszystkich placówkach pocztowych na terenie całego kraju, bez ponoszenia dodatkowych opłat. Decyzję w przedmiotowej sprawie podjął zarząd powiatu. Następnie pismem z 7 lutego 2023r. odpowiedź ta została uzupełniona w ten sposób, że co do pytania: - z pkt. 2. poinformowano stronę, że w całym Starostwie nie przyjmuje się gotówki, - z pkt. 5. wskazano, że zawarte w nim zapytanie nie odnosi się do informacji publicznej, gdyż wniosek składany w tym trybie nie może dotyczyć zamierzeń czy przyszłych działań organu. W kolejnym wniosku z 26 lutego 2023r. skarżący ponowił ww. pytania i ten wniosek był przedmiotem rozpoznania w sprawie o sygn. akt III SAB Gl 131/23, w której skarga została odrzucona z uwagi na stan zawisłości niniejszej sprawy. W skardze na bezczynność strona zarzuciła naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, 2) art. 10 ust. 1 udip w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieprawidłowym, gdyż tylko częściowym, zrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wobec powyższego wniósł o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z 27 grudnia 2022r. i z 26 lutego 2023r. w zakresie nieudostępnionych informacji publicznych tj. Pytanie nr 1: Na jakiej podstawie prawnej nie przyjmuje się gotówki w wydziale komunikacji? Pytanie nr 3: Proszę o Informację, w jakim trybie / głosowanie zarządu powiatu czy może decyzji urzędnika została podjęta decyzja o wykluczeniu płatności gotówką? Pytanie nr 4: Proszę wskazać urzędnika odpowiedzialnego za tą decyzję wraz z jej brzmieniem lub wyniki głosowania, wraz z jego przebiegiem odnośnie braku możliwości przyjęcia gotówki? 2) zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu przyznał, że informacja odnośnie pytań 2. i 5. dot. odpowiednio czy w całym Starostwie nie przyjmuje się gotówki i co Starostwo zamierza zrobić z tą sytuacją została mu udzielona. Natomiast co do pytań 1, 3 i 4 – zdaniem strony – informacja nie została udostępniona, zatem doszło tylko do częściowego załatwienia jego wniosku, a co do pozostałej części adresat pozostaje w bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – tekst jednolity, dalej: ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy. Na wstępie przypomnieć należy, że prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1 zd. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Zasady realizacji tego prawa zawiera ustawa z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022r., poz. 902, dalej "udip"). Udip w art. 1 ust. 1 stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Ustawa ta nie definiuje jednak pojęcia bezczynności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie prawa zgodnie podkreśla się, iż organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. np.: wyroki NSA z 20 lipca 1999 r., sygn. akt I SAB 60/99; 8 lutego 2017 r., sygn., akt II GSK 5346/16; W. Chróścielewski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FSK 1881/14, "OSP" 2015, z. 12, poz. 116 oraz przywołana tam literatura). Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 udip, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Oznacza to, że wniosek o udip winien spotkać się z reakcją jego adresata w terminie 14 dni od wpływu wniosku, która - w zależności od okoliczności danej sprawy - może polegać na przekazaniu żądanych danych w drodze czynności materialno – technicznej, dokonanej decyzją administracyjną odmowie przekazania z uwagi na przesłanki wskazane w art. 5 ust. 1 lub 2 udip, pisemnym przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy w trybie art. 13 ust. 2 udip, powiadomieniu o konieczności wniesienia opłaty wynikającej ze wskazanego we wniosku sposobu lub formy przekazania informacji zgodnie z art. 15 ust. 2 udip, powiadomieniu, że żądana informacja nie może być udostępniona w sposób lub w formie wskazanej we wniosku stosownie do art. 14 ust. 2 udip albo że informacja nie stanowi informacji publicznej albo że adresat wniosku nią nie dysponuje. Wniosek o udzielenie informacji wpłynął do Starostwa Powiatowego 28 grudnia 2022r., co oznacza, że 14 dniowy termin do jego załatwienia upłynął 11 stycznia 2023r., podczas gdy pierwsza – i w dodatku niepełna - odpowiedź została wystosowana do strony dopiero 26 stycznia 2023r., a zatem po terminie załatwienia sprawy wynikającym z udip, co uzasadnia stwierdzenie bezczynności organu, a o czym orzekł Sąd w punkcie 1. wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa. Jednocześnie, działając na podstawie art. 149 § 1a ppsa w punkcie 2. wyroku Sąd nie twierdził, aby bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest bowiem postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i powinno być interpretowane ściśle. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia, "rażące" to "ponad miarę", "niewątpliwe", "wyraźne", "oczywiste". Ocena, czy mamy do czynienia z rażącą postacią bezczynności powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami sprawy rozpatrywanej indywidualnie. W niniejszej organ nie pozostawił wniosku strony bez reakcji, prowadził korespondencję ze stroną proponując nawet spotkanie z Sekretarzem Powiatu w celu wyjaśnienia i omówienia kwestii ekonomicznej, finansowej i organizacyjnej. W punkcie 3. Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku w zakresie pytań nr 1 i nr 4 w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa. Przedmiotem zapytań było odpowiednio: 1. Na jakiej podstawie nie przyjmuje się gotówki w wydziale komunikacji? 4. Proszę wskazać urzędnika odpowiedzianego za tę decyzję wraz z jej brzmieniem lub wyniki głosowania wraz z jego przebiegiem. Przy czym wyjaśnić należy, że zobowiązanie do załatwienia wniosku nie oznacza konieczności udzielenia informacji zgodnie z żądaniem strony, lecz podjęcie któregoś z wyżej opisanych, a przewidzianych w udip, działań organu zobowiązanego do udostępnienia informacji. O zasadności udostępnienia informacji publicznej Sąd się nie wypowiada, gdyż przedmiotem tej sprawy była jedynie bezczynność w załatwieniu wniosku strony, a nie sposób w jaki powinno to nastąpić. Jak już bowiem wskazano na wstępie części zważeniowej uzasadnienia, Sąd przeprowadza jedynie kontrolę działania administracji publicznej, zatem zasadniczo nie może się wypowiadać w kwestiach, które nie stały się jeszcze przedmiotem rozstrzygnięcia organu. Nadto wyjaśnić należy, że odpowiedź na pytanie 4. została co prawda stronie udzielona pismem z 26 stycznia 2023r., ale jedynie w zakresie częściowym. Starosta powiadomił wówczas skarżącego, że decyzję w przedmiocie rezygnacji z płatności gotówkowych podjął Zarząd Powiatu, nie wypowiedział się jednak co do przebiegu i wyników głosowania tego zagadnienia, zatem w tej części wniosku strony nie załatwił. Natomiast w pkt. 4 Sąd umorzył postępowanie w zakresie pytania 3., które dotyczyło tego, w jakim trybie (głosowanie Rady Miejskiej czy może decyzji urzędnika) została podjęta decyzja o wykluczeniu płatności gotówką, gdyż odpowiedź na to pytanie została stronie już udzielona wspomnianym wyżej pismem Starosty z 26 stycznia 2023r. Na koszty zasądzone na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ppsa składa się jedynie wpis od skargi, gdyż skarżący działał osobiście.