III SAB/Gd 44/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2026 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Prezydenta Miasta Gdańska w przedmiocie w sprawie rejestracji bezrobotnego 1. stwierdza, że Prezydent Miasta Gdańska dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego A. K. z dnia 3 października 2025 r. o zarejestrowanie bezrobotnego, przy czym bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie.

III SAB/Gd 44/26 UZASADNIENIE A. K. w dniu 29 grudnia 2025 r. wniósł skargę na bezczynność (ewentualne przewlekłe prowadzenie postępowania) przez Gdański Urząd Pracy w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z 3 października 2025 r. o rejestrację jako osoby bezrobotnej. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu 3 października 2025 r. organ wydał wobec niego decyzję sankcyjną (o pozbawieniu statusu bezrobotnego z powodu niestawiennictwa w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy). Skarżący wniósł od tej decyzji odwołanie, wskutek którego, decyzją z dnia 22 października 2025 r. wydaną w trybie autokontroli organ uchylił swą wcześniejszą decyzję i umorzył postępowanie. Decyzja autokontrolna została doręczona skarżącemu w dniu 12 listopada 2025 r. Po tej dacie nie istniała już, zdaniem skarżącego, żadna przeszkoda w rozpoznaniu wniosku rejestracyjnego, a pomimo tego organ tego nie uczynił i nie doprowadził do zakończenia sprawy. Bezczynność organu pozbawiła skarżącego możliwości korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej oraz dostępu do rynku pracy. Skarżący przez długi czas pozostawał nadto w stanie niepewności prawnej. Powyższe okoliczności spowodowały wniesienie skargi do sądu administracyjnego i żądanie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez organ i przyznania sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł. Prezydent Miasta Gdańska, działając jako organ właściwy w sprawach orzekania o statusie osoby bezrobotnej, w strukturach którego (jako jednostka administracji powiatowej zespolonej) pozostaje Gdański Urząd Pracy, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ opisał szczegółowo przebieg postępowań prowadzonych wobec skarżącego i wskazał, że najwcześniejszą możliwą datą wydania decyzji rozstrzygającej wniosek skarżącego z dnia 3 października 2025 r. był dzień 27 listopada 2025 r. od którego to dnia, decyzja z 22 października 2025 r. umarzająca postępowanie "sankcyjne" uzyskała status ostateczności. Organ wskazał, że wniosek skarżącego z 3 października 2025 r. został rozstrzygnięty decyzją nr 325/alezul9690/01/26.1.2026 z dnia 7 stycznia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 powoływanej dalej jako p.p.s.a.) orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art.149 § 1a P.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei art. 149 § 1b P.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Stosownie zaś do art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nie były w istocie sporne. Wniosek skarżącego o jego rejestrację jako bezrobotnego został złożony w trybie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r. poz. 620, powoływanej dalej jako u.r.p.s.z.). Skarżący uczynił zadość wymogowi z art. 55 ust. 2 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy stawiając się w Gdańskim Urzędzie Pracy w dniu 3 października 2025 r. Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.r.p.s.z. jego rejestracja powinna zostać dokonana z tym dniem. W typowej sytuacji faktycznej decyzja o przyznaniu statusu bezrobotnego powinna zostać zatem wydana w dniu zgłoszenia się w Urzędzie Pracy i dopełnienia określonych w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.r.p.s.z. formalności. Sytuacja prawna skarżącego odbiegała jednak od przedstawionego wyżej modelu, albowiem w dacie 3 października 2025 r. wydano wobec niego decyzję o utracie statusu bezrobotnego, wskutek niestawiennictwa w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy. Decyzja ta była natychmiast wykonalna na podstawie art. 38 ust. 2 u.r.p.s.z., a zatem kolejne rozstrzygnięcia w przedmiocie statusu bezrobotnego wobec skarżącego mogły zostać wydane najwcześniej po zakończeniu tego postępowania ostateczną decyzją. Decyzja Prezydenta Miasta Gdańska z 22 października 2025 r. wydana po uwzględnieniu odwołania skarżącego od wymienionej wyżej decyzji z 3 października 2025 r. stała się ostateczna z dniem 26 listopada 2025 r., a zatem bezspornie dzień 27 listopada 2025 r. był najwcześniejszym, w którym mogły zostać rozpoznane kolejne wnioski skarżącego dotyczące jego statusu jako bezrobotnego. Tymczasem w tej dacie wydana została tylko jedna decyzja, o pozbawieniu go statusu bezrobotnego na jego wniosek – z dniem 25 września 2025 r. na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 9 u.r.p.s.z. Nie zachodziła wszakże od dnia 27 listopada 2025 r. już żadna przeszkoda, uniemożliwiająca rozstrzygnięcie wniosku "rejestracyjnego" skarżącego z dnia 3 października 2025 r. Skoro przepisy u.r.p.s.z. przewidują wydanie decyzji o przyznaniu statusu bezrobotnego (rejestracyjnej) natychmiast po spełnieniu przez wnioskodawcę wymogów ustawowych to uznać należy, że decyzja taka powinna zostać wydana w dniu ustania przeszkód prawnych uniemożliwiających wcześniejsze wydanie takiej decyzji. Zatem wniosek rejestracyjny skarżącego powinien zostać rozstrzygnięty decyzją już w dniu 27 listopada 2025 r. Tymczasem, bez żadnego, wynikającego z akt sprawy powodu, decyzję tę wydano dopiero w dniu 7 stycznia 2026 r. Skoro skarżący wniósł skargę na bezczynność organu w dniu 29 grudnia 2025 r., a zatem jeszcze przed wydaniem tej decyzji, skargę tę należało uznać za dopuszczalną i uzasadnioną. Sąd ocenił bowiem, że skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącego o zarejestrowanie jako bezrobotnego (przyznanie statusu bezrobotnego) była uzasadniona, skoro Prezydent Miasta Gdańska pozostawał bezczynny do dnia 7 stycznia 2026 r., a zatem przez okres dłuższy niż jeden miesiąc. Z uwagi na fakt, że jeszcze przed posiedzeniem Sądu, rozpoznającego sprawę, wydana została decyzja o przyznaniu skarżącemu statusu bezrobotnego, Sąd ograniczył się do stwierdzenia w punkcie 1 sentencji wyroku, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Sąd na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest więc naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, to naruszenie niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, gdyż przekroczenie to musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Rażące naruszenie prawa oznacza zatem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosku strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie stoi na stanowisku, że orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów (zob. wyrok NSA z dnia 22 października 2024 r.; sygn. akt III OSK 1783/24). Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy, bezczynność organu nie podlega takiej kwalifikacji. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że czynnikiem rzutującym na tempo procedowania sprawy przez organ była chęć uniknięcia jej załatwienia, a czynnikiem tym był jedynie jej skomplikowany stan faktyczny, wymagający wydania kilku decyzji w przedmiocie statusu bezrobotnego wobec skarżącego – przy czym u źródła sprawy pozostawało niekwestionowane przez skarżącego jego niestawiennictwo w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy. W pozostałym zakresie Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a., jako niezasadną w części co do przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej (punkt 2 sentencji wyroku). Stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Należy zauważyć, że sam fakt bezczynności, nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego. Gdyby bowiem taki był zamiar ustawodawcy, wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej kwestii fakultatywne jedynie działanie sądu - bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie - oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka zależy od oceny sądu, a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. Przyznanie na gruncie art. 149 § 2 P.p.s.a. sumy pieniężnej winno być zatem zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2018 r.; sygn. akt II SAB/Wr 40/17). Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w tego rodzaju sytuacjach, w których oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2017 r.; sygn. akt IV SAB/Wa 294/16). W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Przeciwko zastosowaniu powyższego środka przemawia przedstawiona powyżej ocena co do braku rażącego naruszenia przez organ prawa, a także i to, że organ przed rozpoznaniem skargi wydał decyzję w sprawie. W tym stanie sprawy Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.