III SAB/Gd 14/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.

Pismem z dnia 27 grudnia 2023 r. G. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ze skargą na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W osobiście sporządzonej skardze G. K. wskazał, że bezczynność zaskarżonego organu dotyczy odmowy umożliwienia kopiowania informacji publicznej w celu jej ponownego wykorzystania na odpowiedni nośnik danych z Biuletynu Informacji Publicznej, o czym mowa w art. 12 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów art. 61 Konstytucji RP poprzez odmowę umożliwienia kopiowania informacji publicznej na odpowiedni nośnik danych oraz art. 12 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że w sprawie nastąpiła bezczynność oraz zobowiązanie Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem do udostępnienia i kopiowania informacji publicznej na odpowiedni nośnik danych w celu ponownego jej wykorzystania. Ponadto, skarżący wystąpił o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych oraz wymierzenie organowi grzywny w wysokości 700 zł. Z uzasadnienia skargi wynika, że istota stanowiska skarżącego sprowadza się do twierdzenia, że przepis art. 12 ustawy o dostępie do informacji publicznej ma pierwszeństwo przed zarządzeniem Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w sprawie udostępniania osobom pozbawionym wolności, na które powołał się organ w udzielonej na wniosek odpowiedzi z dnia 7 grudnia 2023 r. i które jest jedynie aktem wykonawczym. Komputery w zakładzie karnym umożliwiają kopiowanie danych, co nie narusza porządku i bezpieczeństwa w zakładzie. Przywołany przepis określa prawo kopiowania, a więc powielania lub przenoszenia na inne nośniki. Zaskarżony organ jest więc zobowiązany do umożliwienia skarżącemu kopiowania informacji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego w Czarnem wniósł o oddalenie skargi bowiem działanie organu nie nosi cech bezczynności. Organ wyjaśnił, że pismem z dnia 21 listopada 2023 r. skarżący zwrócił się o umożliwienie mu kopiowania albo przeniesienia na odpowiedni nośnik danych informacji publicznej z Biuletynu Informacji Publicznej, który jest zlokalizowany przy stanowisku komputerowym dla osadzonych w oddziale mieszkalnym. W odpowiedzi organ wskazał skarżącemu, że zgodnie z zarządzeniem nr 37/20 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 20 maja 2020 r. w sprawie udostępniania osobom pozbawionym wolności Biuletyn Informacji Publicznej, udostępnianie osadzonym stron BIP polega na umożliwieniu im przeglądania tych stron - na zasadach określonych w tym zarządzeniu. Zakład Karny w Czarnem nie ma obowiązku umożliwiania osobom pozbawionym wolności umożliwiania kopiowania tych stron na odrębny nośnik danych. Organ dodał, że zgodnie z § 8 ust. 8 pkt 2 i 3 zarządzenia nr 49/2023 Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem z dnia 12 kwietnia 2023 r. w sprawie porządku wewnętrznego Zakładu Karnego w Czarnem nie dopuszcza się posiadana w celi mieszkalnej urządzeń przenośnych wyposażonych we wbudowany monitor LCD, a także urządzeń wyposażonych w dyski zewnętrzne i bezprzewodowe karty sieciowe; nie dopuszcza się urządzeń elektronicznych fabrycznie wyposażonych w dyski wewnętrzne i zewnętrzne, w bezprzewodowe karty sieciowe, moduły Wi-Fi, moduły bluetooth, moduły gsm, wbudowane kamery. W piśmie procesowym z dnia 10 lipca 2023 r. skarżący powtórzył stanowisko wyrażone w skardze o nieprawidłowym sposobie realizowania prawa osadzonych dostępu do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W realiach rozpatrywanej sprawy, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na uwadze przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej w skrócie: "u.d.i.p.", która kształtuje prawo do informacji publicznej, określa zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania (art. 1 - 2 u.d.i.p.). Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznawania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 529 ze zm.); zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."), zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. Stosownie do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej, sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona przez G. K. skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd stanął bowiem na stanowisku, że żądanie wniosku de facto nie stanowi zapytania w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na wstępie wskazać należy, że pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Doprecyzowanie przywołanego przepisu stanowi art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym, nie tworząc jednak zamkniętego katalogu źródeł i rodzajów informacji. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się w związku z tym, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Z tym zastrzeżeniem, że informacja publiczna musi odnosić się do sfery faktów. Inaczej rzecz ujmując informacja publiczna powinna istnieć w formie utrwalonej w chwili złożenia wniosku oraz odnosić się do istniejącego już stanu rzeczy, do czynności już dokonanych. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02, bliższa analiza art. 6 u.d.i.p. wskazuje, że wnioskiem w świetle tej ustawy może być objęte jedynie pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielenia odpowiedzi. Podobnie wypowiedział się tutejszy Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 czerwca 2023 r., III SAB/Gd 80/23 wskazując, że o zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu ustawy decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Żądana od organu informacja publiczna powinna istnieć w formie utrwalonej w chwili złożenia wniosku, a więc odnosić się do istniejącego stanu rzeczy (czynności już przez organ dokonanych). Wniosek nie może służyć wytworzeniu nowej informacji, wniosek zawierający pytania o zdarzenia przyszłe lub takie, które jeszcze nie nastąpiły, należy zakwalifikować jako niedotyczący informacji publicznej. Przenosząc powyższe w realia rozpoznawanej sprawy, wyjaśnienia wymaga, że przedmiotowym wnioskiem z dnia 21 listopada 2023 r. G. K. nie wystąpił o udostępnienie konkretnej informacji publicznej, a o umożliwienie kopiowania albo przeniesienia na odpowiedni nośnik danych informacji publicznej z Biuletynu Informacji Publicznej, który jest zlokalizowany przy stanowisku komputerowym dostępnym dla osadzonych w zakładzie karnym. Skarżący domagał się zatem zapewnienia mu technicznych możliwości korzystania z Biuletynu Informacji Publicznej, a nie udostępnienia informacji publicznej w trybie przewidzianym w ustawie. Jednocześnie skarżący powołał się na brzmienie art. 12 u.d.i.p., z którego wynika, że podmiot udostępniający informację publiczną jest obowiązany zapewnić możliwość: 1) kopiowania informacji publicznej albo jej wydruk lub 2) przesłania informacji publicznej albo przeniesienia jej na odpowiedni, powszechnie stosowany nośnik informacji (art. 12 ust. 2 u.d.i.p.). Zdaniem Sądu, przepis który reguluje bezwnioskowy tryb udzielania informacji publicznej, a więc za pośrednictwem stron Biuletynu Informacji Publicznej nie może jednak stanowić - tak jak tego oczekuje skarżący - podstawy zarzutu bezczynności z uwagi na odmowę umożliwienia m.in. kopiowania zawartych tam danych. Z literalnego brzmienia stanowiącego żądanie skarżącego przepisu wynika jedynie, że zmaterializowany w jego treści obowiązek skierowany jest do podmiotu udostępniającego informację publiczną i dotyczy on jedynie zapewnienia możliwości dokonywania wymienionych w pkt 1 i 2 przepisu działań. Możliwość skorzystania z wynikającego z ustawy uprawnienia leży natomiast już po stronie podmiotu zainteresowanego w uzyskaniu informacji publicznej (w realiach sprawy jest to skarżący). Sformułowanie w art. 12 u.d.i.p. potwierdza sposób pojmowania prawa do informacji jako prawa do uzyskania określonej wiadomości, wiedzy o informacji publicznej, nie zaś jako prawa dysponowania określonym nośnikiem informacji. Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, według którego prawo dostępu do informacji nie obejmuje nośników tej informacji, a więc form, w jakich ta informacja występuje (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2003 r., II SAB 372/03, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 maja 2004 r., OSK 205/04). Wobec tego prawo wglądu do dokumentu jako podstawowego nośnika informacji oznacza prawo zapoznania się z jego treścią, a nie prawo dysponowania samym dokumentem (I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska [w:] I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, art. 12). Z istoty statusu skarżącego, będącego osobą osadzoną w zakładzie karnym wynika, że jest on podmiotem o ograniczonej możliwości korzystania czy posiadania określonego rodzaju urządzeń i przedmiotów. Przekłada się to chociażby na wskazany w odpowiedzi na wniosek skarżącego zakaz posiadania w celi mieszkalnej urządzeń przenośnych wyposażonych we wbudowany monitor LCD, a także urządzeń wyposażonych w dyski zewnętrzne i bezprzewodowe karty sieciowe, nie dopuszcza się też posiadania urządzeń elektronicznych fabrycznie wyposażonych w dyski wewnętrzne i zewnętrzne, w bezprzewodowe karty sieciowe, moduły Wi-Fi, moduły bluetooth, moduły gsm, czy wbudowane kamery. Odzwierciedla to treść zarządzenia nr 49/2023 Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem z dnia 12 kwietnia 2023 r. w sprawie porządku wewnętrznego Zakładu Karnego w Czarnem. Jednak co ważne w rozpoznawanej sprawie, z twierdzeń samego skarżącego wynika, że ma on sposobność i możliwość korzystania ze stanowiska komputerowego i w ten sposób - poprzez internetowy serwis Biuletynu Informacji Publicznej - realizuje uprawnienie do dostępu do informacji publicznej. Reasumując przedstawione zapatrywania Sąd uznał, że treść wniosku skarżącego z dnia 21 listopada 2023 r. nie stanowi wniosku o dostęp do informacji publicznej w trybie ustawy tę kwestę regulującej, a zatem odmawiając skarżącemu kopiowania danych albo przeniesienia ich na odpowiedni nośnik danych, organ nie dopuścił się zarzucanej w skardze bezczynności. Wobec braku bezczynności organu w rozpoznaniu złożonego przez skarżącego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: "https://orzeczenia.nsa.gov.pl".