III SA/Wr 916/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 8 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 1 października 2021 r. nr 0201-IEE2.711.154.2021.2.IW w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę w całości.

Przedmiotem skargi Z. R. (dalej: strona, skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ II instancji/ organ odwoławczy) z dnia 1 października 2021 r. nr 0201-EE2.711.154.2021.2.IW utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Trzebnicy (dalej: NUS, organ I instancji) nr 9221-SEE.711.1103.2R021 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonanego zawiadomieniem z 6 lipca 2021 r. Nr [...]. Z akt sprawy wynika, że NUS prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez wierzyciela – P. S.A. obejmującego zaległości z tytułu abonamentu RTV za okres od stycznia 2014 r. do marca 2019 r. Odpis tytułu wykonawczego oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zostało doręczone 3 października 2019 r. za pośrednictwem poczty (za zwrotnym potwierdzeniem odbioru). Zawiadomieniem z 6 lipca 2021 r. nr [...] dokonano zajęcia świadczeń z zaopatrzenia i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie doręczono 20 lipca 2021 r. za pośrednictwem poczty. Strona złożyła skargę na czynność egzekucyjną wskazując, że nie posiada długu wobec P. i że nie doręczono jej tytułu wykonawczego. NUS postanowieniem z 4 sierpnia 2021 r. oddalił skargę wskazując na prawidłowe zastosowanie przepisów. W zażaleniu na ww. postanowienie strona ponownie wskazała, że nie doręczono jej tytułu wykonawczego i nie podpisywała potwierdzenia odbioru z 3 października 2019 r. DIAS zaskarżonym postanowieniem utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy. Wyjaśnił organ, że w sprawie zastosowanie ma art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej u.p.e.a.) i w ramach skargi określonej w art. 54 § 1 u.p.e.a. można podnosić zarzuty formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego, nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które dotyczą istnienia egzekwowanego obowiązku. Ponadto DIAS wyjaśnił, że zaskarżone czynności, polegające na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego zostały dokonane zgodnie z art. 79 u.p.e.a. Organ egzekucyjny sporządził w tym celu zawiadomienia o zajęciu świadczenia zawierające wszystkie elementy, o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zawiadomienie doręczone zostało stronie. Odnośnie doręczenia tytułu wykonawczego DIAS wskazał, że w aktach znajduje się dowód doręczenia. Zaznaczył organ, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną nie może badać prawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy prawidłowości jego prowadzenia, przedmiotem badania jest konkretna czynność. Ponadto w skardze można podnieść tylko takie okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) skarżący zakwestionował ustalenia faktyczne, a mianowicie fakt prawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego w dniu 3 października 2019 r. i potwierdzenie tego własnoręcznym podpisem. Wskazała strona, że podpis nie został przez nią wykonany. Jest on sfałszowany, co potwierdza opinia grafologiczna. Nadto skarżący podał, że dokonał w tej sprawie zgłoszenia do Prokuratury Rejonowej w Trzebnicy. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z 12 stycznia 2023 r. strona poinformowała o umorzeniu dochodzenia przez Prokuraturę w Trzebnicy z uwagi na niewykrycie sprawcy, jednak zdaniem strony potwierdzone zostało że popełniono przestępstwo podrobienia podpisu. Podtrzymała strona argument o braku doręczenia tytułu wykonawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem sporu jest zasadność oddalenia skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia nie stwierdził naruszenia prawa. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.). Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. W sprawie skargi postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.). W orzecznictwie istnieje utrwalony pogląd, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, czy też nieistnienia obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13). Jak zasadnie wskazał DIAS, skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Przysługuje ona wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Służy ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. W jej ramach można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Nie można też ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13). Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy wyjaśnić należy, że nie może stanowić podstawy skargi na czynności egzekucyjne wadliwość doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nie stanowi przesłanki dopuszczalności zajęcia egzekucyjnego. Zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. A zgodnie z § 4 ww. przepisu organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego. Z przepisu tego wynika, że nie ma podstaw do stwierdzenia, że zajęcie świadczeń może być dokonane dopiero po doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Podnoszone przez stronę okoliczności dotyczące wadliwości doręczenia odpisu tytułu wykonawczego nie mają zatem wpływu dla oceny prawidłowości skarżonej czynności zajęcia egzekucyjnego oraz zasadności oddalenia skargi strony na tę czynność. Jak już powiedziano - w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej, co zasadnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu. Powyższe nie oznacza przy tym, że strona pozbawiona jest ochrony prawnej, strona może skorzystać z innych środków prawnych (wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego). Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Skarga rozpoznana została przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a.