III SA/Wr 90/17

Wrocław, dnia 26 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "A" sp. z o.o. w R. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 30 marca 2017 r., sygn. III SA/Wr 90/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu prowadzenia działalności w zakresie urządzania gier na automacie poza kasynem gry bez wymaganej koncesji postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie referendarza.

Postanowieniem z dnia 30 marca 2016 r. referendarz sądowy odmówił [...] sp. z o.o. w R. (dalej jako spółka) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że wniosek spółki o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie albowiem spółka w latach 2014 i 2015 osiągnęła znaczący przychód i powinna, w ramach planowania wydatków, zabezpieczyć kwoty na poczet ochrony prawnej stosunkowe do rozmiarów prowadzonej działalności gospodarczej. Referendarz podniósł również, że spółka nie przedłożyła dokumentów o które była wzywana - nie załączyła bowiem historii rachunków bankowych za okres grudnia 2016 r. do lutego 2017 r. Przedstawiła natomiast dokumenty za okres od stycznia do marca 2016 r., które zostały uznane przez referendarza za nieprzydatne w sprawie. Wreszcie referendarz wskazał, że niedopuszczalne jest przerzucanie kosztów procesu na ogół społeczeństwa. Przejawem zaś takiej próby jest fakt, że spółka w pierwszej kolejności opłaciła pełnomocnika, przed iż pominięciem kosztów procesu. W sprzeciwie od rozstrzygnięcia referendarza spółka podniosła zarzut naruszenia: a) art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) poprzez przyjęcie, że nie wykazano spełnienia przesłanek do przyznania prawa do pomocy we wnioskowanym zakresie; b) niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Podnosząc powyższe spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie jej prawa pomocy. W uzasadnieniu podniosła brak środków na opłacenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazał, że od dnia 1 kwietnia 2017 r. zawiesiła działalność i nie osiąga dochodu. Na spółkę nałożono ponad piętnaście decyzji orzekających kary finansowej po 12 000 zł. Konto spółki jest zajęte na poczet trwającego postępowania egzekucyjnego od stycznia 2016 r., w związku z czym przestała ona wykonywać swoje zobowiązania. W tym miejscu wskazać należy, że spółka w 2014 r. osiągnęła przychód w wysokości [...] zł, przy kosztach uzyskania przychodów w kwocie [...] zł. W 2015 r. było to odpowiednio [...] zł i [...] zł. Wpis od skargi w sprawie wynosi [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Rozstrzygnięcie wydane przez referendarza nie narusza obowiązujących przepisów. Omówienie powodów dla których sprzeciw nie jest zasadny poprzedzić należy stwierdzeniem, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżony akt zmienia albo utrzymuje w mocy. Czyniąc to, w myśl art. 260 § 2. p.p.s.a., działa jako sąd drugiej instancji i stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Dalej należy wskazać, że w myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przywołanego przepisu wynika, że ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa zawsze na wnioskującemu o to prawo podmiotowi. Oznacza to, że jego twierdzenia nie mogą ograniczać się do ogólnego wywodu i muszą znajdować oparcie w odpowiednim materiałem źródłowym. Wymaga przy tym zauważenia, że nieprzedstawienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową nie stanowi braku formalnego wniosku lecz prowadzi do odmowy przyznania prawa pomocy. Trzeba też pamiętać, że przyznanie prawa pomocy jest jednoznaczne z przerzuceniem kosztów postępowania na ogół społeczeństwa i stanowi z tego powodu wyraźne odstępstwo od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony postępowania same ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Zwłaszcza, że koszty sądowe są daniną publiczną, której powszechny obowiązek ponoszenia ustanawia art. 84 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że referendarz sądowy w niniejszej sprawie dokonał prawidłowej oceny wniosku spółki. Zasadnie podniósł, że dokumenty przez nią przedstawione nie wskazują aby nie była ona zdolna do poniesienia w niniejszej sprawie wydatku na pokrycie wpisu od skargi w kwocie 400 zł. Wymaga przy tym podkreślenia, że spółka nie przedstawiła na potrzeby postępowania żadnej aktualnej dokumentacji finansowej. Najnowsze dokumenty obejmują bowiem okres lat 2014 i 2015, dosyć odległy w perspektywie prowadzenia działalności gospodarczej. Co więcej, nawet na etapie złożenia sprzeciwu spółka nie przedstawiła żadnych dodatkowych dokumentów - w tym potwierdzenia okoliczności "zawieszenia" działalności gospodarczej. Wobec powyższego uznać należy, że spółka nie wykazała, że spełnia ona przesłanki udzielenia jej prawa pomocy. Zwłaszcza, że z już przedstawionych dokumentów wynika, że co najmniej do końca 2015 r. prowadziła działalność gospodarczą na stosunkowo nie małą skalę. Zgodzić się zatem należy z referendarzem sądowym, że mogła i powinna zabezpieczyć odpowiednie środki na wydatki związane z kosztami postępowań administracyjnych i sądowych. Zwłaszcza, że stanowią one ryzyko przedsiębiorcy i powinny być zawsze "wkalkulowane" w ocenę rentowności tej działalności. Wobec powyższego uznać należy, że referendarz sądowy nie naruszył art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., odmawiając przyznania spółce prawa pomocy. W konsekwencji nie naruszył także art. 245 § 3 p.p.s.a wyznaczającego zakres prawa pomocy w zakresie częściowym. Dlatego też wydane przez niego rozstrzygnięcie należało utrzymać w mocy na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a.