III SA/Wr 592/13

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia .... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależenie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżąca wraz ze skargą kasacyjną złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wskazując w uzasadnieniu, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z dochodu w wysokości ok. 4000 zł uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego (nieruchomość rolna o pow. 10, 91 ha + inne dzierżawione grunty o pow. 89, 90 ha), z którego przeznacza na spłatę układu ratalnego z tytułu zwrotu płatności rolno- środowiskowych kwotę 2000 zł. W piśmie z dnia 30 lipca 2014 r. wnioskodawczyni wyjaśniła, że rocznie z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego osiąga 50 000 zł dochodu, a nadto otrzymuje dopłaty z tytułu systemu wsparcia bezpośredniego w wysokości 86.907, 56 zł oraz 12.288, 35 zł z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich, przy czym na poczet ustalonego obowiązku zwrotu dopłat potrącono jej w całości dopłatę bezpośrednią za rok 2013. Poinformowała, że rozłożenie zaległości z tytułu obowiązku zwrotu płatności jest w toku. Nadto wskazała, że nie ma rachunków bankowych, zamieszkuje u syna, któremu przekazuje 1000 zł z tytułu partycypowania w kosztach utrzymania. Dodała, że nie posiada innych zobowiązań. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.). W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie dopełniła ww. obowiązku. Skarżąca nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez nią wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 1000 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jej koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni- mimo wezwania- nie wyjaśniła i nie udokumentowała wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową, np. nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez siebie i inne osoby prowadzące z nią gospodarstwo domowe; nie wyjaśniła dlaczego nie wskazała swoich synów (S., J.) – zamieszkujących z nią w tym samym budynku- jako osoby prowadzące z nią gospodarstwo domowe i nie przedstawiła ich sytuacji finansowo- majątkowej; nie wyjaśniła czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z Pomocy Społecznej; nie przedłożyła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych twierdząc, że ich nie posiada (pomimo, że we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji napisała, że posiadane przez nią konta zajął Komornik); nie określiła wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie wskazała dlaczego z tego samego źródła (syn M.) z którego uzyskała środki na pokrycie dotychczasowych kosztów sądowych (wpis od skargi w wysokości 2000 zł, opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł) nie może pokryć aktualnego wpisu od skargi kasacyjnej; nie wyjaśniła skąd uzyska- w sytuacji oddalenia skargi kasacyjnej- środki na opłacenie zawodowego pełnomocnika i dlaczego z tego samego źródła nie może pokryć aktualnego wpisu od skargi kasacyjnej; nadto- nie określiła i nie udokumentowała wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków (argument, że nie może ich przedłożyć, bo rachunki wystawiane są na jej syna- jest chybiony); nie wskazała także dlaczego- pomimo przedstawianej we wniosku swojej złej sytuacji finansowej- nie zbywa posiadanej nieruchomości rolnej i dlaczego pomimo uprawnienia wynikającego z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (art. 87, art.128, art. 133 § 2 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego) nie dochodzi od swoich dzieci stałego świadczenia alimentacyjnego. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich), w szczególności, że z akt sprawy wynika, że dotychczasowe koszty sądowe opłacał jej syn. Wnioskodawczyni wie jakimi aktualnie (czy w najbliższym czasie) środkami finansowymi dysponuje (czy będzie dysponować) ale tej informacji nie podała, ograniczając się jedynie do wskazania swojego przeciętnego dochodu z gospodarstwa rolnego, przy czym wysokości swojego rocznego dochodu również nie udokumentowała. Istotna jest także okoliczność, że wnioskodawczyni wykazywała, że z ww. dochodu spłaca co miesiąc ratę z tytułu zwrotu dopłat w wysokości 2000 zł, gdy tymczasem okazało się, że postępowanie w sprawie rozłożenia spłaty na raty jest dopiero w toku. Dodać przy tym należy, iż obowiązek spłaty zaległości jako okoliczności zawinionej przez stronę nie może stanowić przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych (zob wyrok WSA Kraków z 14.07.2008 r., sygn. akt II SA/Kr 76/08, www.orzeczenia.nsa. gov.pl). Niczym nieuprawnione jest przekonanie skarżącej, iż ważniejsze jest dla niej spłata ww. zaległości czy pokrywanie innych swoich wydatków niż uiszczenie należnego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Sąd rozumie specyfikę prowadzenia gospodarstwa rolnego, niemniej w ogólnym założeniu prowadzenie gospodarstwa rolnego nie powinno różnić się od każdej innej działalności gospodarczej, w tym także w zakresie reguł planowania i zarządzania. Co więcej- rolnik ze względu na sezonowość dochodu w szczególności zobowiązany jest do staranności w planowaniu wydatków i gromadzenia oszczędności w okresie, gdy pozyskuje środki finansowe. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawczyni przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawczyni rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się ona do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.