III SA/Wr 581/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Asesor WSA Dominik Dymitruk, Protokolant: specjalista Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi R.W. na czynność Starosty Jaworskiego z dnia 9 czerwca 2022 r. w przedmiocie wydania prawa jazdy z błędnie oznaczonym terminem ważności uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii BE stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w zakresie wpisu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii BE w dokumencie prawa jazdy.

W dniu 5 listopada 2022 r. R. W. (dalej: skarżący) zwrócił się do Starosty Jaworskiego (dalej: organ) z wnioskiem o wydanie prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, załączając m.in. orzeczenie lekarskie z dnia 4 kwietnia 2022 r., w którym oznaczono ważność ww. orzeczenia na bezterminowe. W dacie złożenia wniosku skarżący posiadał nabyte wcześniej uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B1, B, B+E, C1, C1+E, C, C+E i T wydane bezterminowo. W dniu 9 czerwca 2022 r. organ wydał decyzję, wypełniając część H formularza wniosku, i orzekając w ten sposób o uprawnieniu skarżącego do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, C1, C1+E, C, C+E i T. Jednocześnie na dokumencie prawa jazdy określił datę ważności uprawnień kategorii AM, A1, A2 i A, jak również kategorii B+E na 9 czerwca 2037 r. Uprawnienia kategorii B1, B, C1, C1+E, C+E oraz T zostały wpisane do ww. wniosku jako ważne bezterminowo. Skarżący odebrał ww. dokument prawa jazdy w dniu 22 czerwca 2022 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zaskarżając czynność Starosty Jaworskiego w części dotyczącej błędnego wpisu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B+E w wymienionym, z powodu rozszerzenia uprawnień, dokumencie prawa jazdy, skarżący zarzucił organowi dokonanie niepoprawnego wpisu przy kategorii B+E, polegającemu na zmianie terminu ważności uprawnienia na 9 czerwca 2037 r., które to zostało nabyte bezterminowo. Równocześnie skarżący wniósł o wydanie nowego dokumentu prawa jazdy z poprawnymi danymi w zakresie kategorii B+E. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Uzasadniając natomiast swoje stanowisko organ wyjaśnił, że dokonał zmiany terminu ważności kat. B+E z "bezterminowo" na 9 czerwca 2037 r. z uwagi na § 10 ust. 3 pkt 10 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231 ze zm., dalej jako: rozporządzenie). Wskazał, iż z treści przytoczonego przepisu rozporządzenia wynika, że w przypadku posiadania prawa jazdy kategorii B oraz prawa jazdy kategorii B+E za datę jego ważności przyjmuje się datę 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku, gdy prawo jazdy kategorii B jest ważne bezterminowo. Organ argumentuje, że z akt kierowcy wynika, iż kategoria uprawnień B+E została nadana skarżącemu w wyniku uzyskania dnia 11.10.2005 r. kategorii C+E, a w związku z tym, że ważność kategorii B jest oznaczona na bezterminową, to zgodnie z ww. przepisem termin ważności kategorii B+E wyznaczony został na 15 lat od wydania nowego prawa jazdy tj. na dzień 9 czerwca 2037 r. W związku z powyższym organ stoi na stanowisku, iż termin ważności kategorii B+E jest terminem administracyjnym, którego wyznaczenie uwarunkowane jest ww. rozporządzeniem obowiązującym w momencie wymiany prawa jazdy na nowy blankiet i że wyznaczona przez organ ważność kategorii B+E została wyznaczona w sposób prawidłowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogą być inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. W art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ustawodawca określił przesłanki uwzględnienia skargi sądowoadministracyjnej wniesionej na decyzję administracyjną lub postanowienie. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie była czynność materialno-techniczna Starosty Jaworskiego dotycząca wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie zakwestionowanym w skardze przez skarżącego, tj. wpisania do prawa jazdy terminu przysługujących uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E. W tym więc zakresie Sąd dokonał kontroli czynności organu. Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. – o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 121, dalej jako: u.k.p.) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Na taki wniosek starosta wydaje nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Z przepisu tego wynika, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, gdyż starosta zobowiązany jest wydać nowy dokument uwzględniający wskazaną przez wnioskującego zmianę, w tym zmianę wynikającą z nabycia nowych uprawnień do kierowania pojazdami, które to nowe uprawnienia wynikały ze stosownej decyzji o ich nadaniu. Problem prawny objęty tymi zarzutami był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w wyrokach z: 24 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2312/20, z 21 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1421/21, z 17 marca 2022 sygn. akt II GSK 98/22 - treść tych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej jako: CBOSA). Przepis art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych, uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy powtórzyć, że powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnienia do kierowania pojazdem posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2312/20, CBOSA). Jednocześnie stanowisko zaprezentowane przez organ pozostaje w sprzeczności z § 29 rozporządzenia. Przepis ten rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Zgodnie z § 29 ust. 1 wyżej wymienionego przepisu w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Natomiast o ważności prawa jazdy stanowi ust. 2, według którego w przypadku osób o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust 3 pkt. 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepis ten odnosi się do uregulowań zawartych w u.k.p. rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe – uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy – blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia. Nie jest sporne pomiędzy stronami, że skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B i C+E przyznane bezterminowo. Tym samym w dniu wejścia w życie przepisów u.k.p. skarżący posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami powyższej kategorii wydane bezterminowo. W tej sytuacji o ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B+E stanowi w § 10 ust 3 pkt. 10 lit. c przyjmując za datę ważności tej kategorii ważność dla prawa jazdy kategorii B. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p., dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r., nr 2006/126/WE, w sprawie praw jazdy (Dz.Urz.UE Seria L z 2006 r. Nr 403, s. 18 ze zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy. Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych (czy jak w rozpatrywanej sprawie celem potwierdzenia kwalifikacji zawodowych w oparciu o art. 15 u.k.p.), stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Po wtóre, podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Oznaczałoby to naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto, nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym (por. wyrok NSA z 10 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 2030/21, CBOSA). Dodatkowo Sąd zauważa, że sam organ w odpowiedzi na skargę wskazał na "oczywiste omyłki pisarskie" w wydanym prawie jazdy, które polegały na błędnym wpisaniu daty uzyskania i ważności niektórych uprawnień, co tym bardziej świadczy o wadliwości ww. wydanego prawa jazdy. Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.