III SA/Wr 579/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Malinowska – Grakowicz, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Protokolant specjalista Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione oddala skargę w całości.

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n. Dyrektor Oddziału ZUS we W. - będąc jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym - prowadzi wobec skarżącego (J. P.) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych [...]r., obejmujących składki ubezpieczeniowe za okres od [...] do [...][...] r. Skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazał na brak obowiązku objętego tym postępowaniem i na brak uprzedniego doręczenia upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku. Postanowieniem z [...]r., w/w organ uznał zarzuty nieistnienia obowiązku i braku uprzedniego doręczenia upomnienia, tj. zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. - dalej u.p.e.a.), za nieuzasadnione. Co do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wskazał, że skarżący był zobowiązany do regulowania składek jako przedsiębiorca - wspólnik spółki cywilnej "A" Z. M., J. P., od [...]r. do [...]r., czyli do dnia wykreślenia wpisu z rejestru. Odnośnie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., organ powołał się na treść § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 131 - dalej: rozporządzenie MF). Podniósł, że należności z tytułu składek ZUS za [...] i [...][...] r. wynikały z prawomocnej decyzji z [...]r., natomiast za [...] i [...][...] r. z prawomocnej decyzji z [...] r. Stwierdził, że w sprawie nie wystąpił obowiązek doręczenia upomnienia. W zażaleniu, skarżący wniósł o uchylenie postanowienia, uznanie zarzutów, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do zażalenia. Zarzucił, że organ egzekucyjny nie przeprowadził pełnego i rzetelnego postępowania dowodowego. Motywował, że organ ten błędnie przyjął, że - w okresie od [...] do [...][...] r. - był on zobowiązany do odprowadzania składek ubezpieczeniowych w związku z kontynuowaniem działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej "A" Z. M.J. P.. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym, zaskarżonym postanowieniem, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: Dyrektor IAS) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Przywołując art. 33 § 1 i art. 34 u.p.e.a. dowodził, że nie mając możliwości merytorycznej ingerencji w stanowisko organu zaprezentowane w postanowieniu (w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a.), gdyż godziłoby to w treść art. 29 § 1 u.p.e.a., przyjął to stanowisko jako prawidłowe. Występujący bowiem w podwójnej roli Dyrektor Oddziału ZUS wskazał i uzasadnił, że wynikający z tytułów wykonawczych obowiązek istnieje a powołane okoliczności udowodnił, co stanowi o niezaistnieniu sytuacji określonej w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Nadto, jak wynika z akt sprawy, należności z tytułu składek określone zostały w ostatecznych orzeczeniach. W kwestii zarzutu z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., organ stwierdził, że w przypadku, gdy należności pieniężne, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu, egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, co wynika z § 2 pkt 2 rozporządzenia MF. Zaznaczył, że podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego stanowiły prawomocne decyzje ZUS Oddział we W. Inspektorat w O. z [...]r. i z [...] r., określające wysokość zadłużenia z tytułu składek, od których skarżący nie wniósł odwołania. W skardze, skarżący zarzucił: 1. naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie zarzutów dotyczących nieistnienia obowiązku zapłaty składek za w/w okresy wobec nieprowadzenia w tym czasie przez niego działalności gospodarczej, a także pomimo braku uprzedniego doręczenia upomnienia; 2. naruszenie art. 29 i art. 34 u.p.e.a. przez nieuprawnione uchylenie się przez organ od merytorycznego zbadania wniesionych zarzutów; 3. błędną analizę i powierzchowną ocenę stanu faktycznego oraz dowodów zebranych w postępowaniu a także nieuzasadnione odstąpienie przez organu od analizy dowodów zgłoszonych przez niego w zażaleniu; 4. błędne i nieuprawnione uznanie przez organ, że dla ustalenia w postępowaniu przed organem egzekucyjnym faktu prowadzenia/nieprowadzenia działalności gospodarczej przez zobowiązanego w formie spółki cywilnej wystarczające są informacje wynikające z wpisu do CEIDG, a nie fakty; 5. naruszenie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o swobodzie działalności gospodarczej; 6. naruszenie art. 860 i nast. k.c. poprzez nieuprawnione uznanie, że w obrocie gospodarczym i prawnym może funkcjonować spółka cywilna, którą tworzy jedna osoba fizyczna. Tak stawiając zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień i uznanie jego zarzutów za uzasadnione oraz zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym, skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze oraz wniósł o dopuszczenie, jako dowodów, załączonych do pisma dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu. Postanowienie to znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jego wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym. Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego mają na celu ochronę zobowiązanego wyłącznie w zakresie prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego. Zatem nie służą one weryfikacji ostatecznych orzeczeń, stanowiących podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Wynika to wprost z art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (podkreślenie Sądu). Z powyższego wynika, że organ egzekucyjny nie może merytorycznie badać kwestii zasadności orzeczenia będącego podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Badanie, o którym mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a., obejmuje np. ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony, czy doręczone zostało upomnienie. Jak podkreśla się w orzecznictwie, badanie to ma charakter formalny (wyrok NSA z [...]r., II OSK 946/10, publ.: CBOSA). Sąd zauważa, że słusznie przyjął organ egzekucyjny I instancji (za nim organ II instancji), że niezasadny jest zarzut skarżącego dot. nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Otóż, treść znajdujących się w aktach sprawy tytułów wykonawczych, wystawionych [...]r., potwierdza jednoznacznie, że ów obowiązek wynika z ostatecznych decyzji ZUS Oddział we W. Inspektorat w O.z [...]r. i z [...]r., określających wysokość zadłużenia skarżącego z tytułu składek, od których skarżący nie wniósł odwołania (okoliczność niesporna między stronami). W tej sytuacji, organ egzekucyjny (jednocześnie wierzyciel) miał wszelkie podstawy do uznania egzekucji za dopuszczalną. Dochodzony obowiązek podlegał bowiem wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej, istniał i był wymagalny, gdyż wynikał z ostatecznych decyzji, a tytuły wykonawcze zostały prawidłowo wystawione. Z zaprezentowanych powodów, powoływane w skardze zarzuty, stanowiące próbę zwalczania stanowiska o uznaniu za bezzasadny zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Z uwagi na powyższe, bez wpływu na wynik sprawy pozostawały zgłoszone przez skarżącego wnioski dowodowe, oddalone przez Sąd na rozprawie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej: u.p.p.s.a.). W tym miejscu Sąd zauważa, że organ egzekucyjny I instancji - w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego - niepotrzebnie poddał szerokiej analizie istnienie po stronie skarżącego - określonego ostatecznymi decyzjami - obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. Powyższe nie ma jednak wpływu na wynik sprawy. Na marginesie tylko Sąd wskazuje, że - kwestionując istnienie w/w obowiązku - skarżący winien ewentualnie rozważyć możliwość uruchomienia jednego z trybów procesowych umożliwiających weryfikację rozstrzygnięć zawartych w decyzjach ostatecznych. Reasumując, w sprawie nie zaistniała podstawa zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 33 ust. 1 pkt 1 u.p.e.a. Identycznie wygląda sytuacja jeżeli chodzi o zarzut z art. 33 ust. 1 pkt 7 u.p.e.a. Stanowisko organu egzekucyjnego znajduje bowiem potwierdzenie w treści § 2 pkt 2 rozporządzenia MF traktującej, że egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. W sprawie mamy do czynienia z należnościami pieniężnymi, tj. składkami ZUS, które powstały z mocy prawa i których wysokość określono w ostatecznych decyzjach. Powyższe dowodzi, że Dyrektor Oddziału ZUS we W.- będąc jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym - działał zgodnie z obowiązującym prawem. Dalej Sąd stwierdza, że skoro w/w organ nie uznał zarzutów z art. 33 ust. 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., to - przy braku naruszeń procesowych - stanowisko tego organu było dla organu II instancji wiążące, co wynika z regulacji art. 34 § 1 w/w ustawy. Organ II instancji nie był zatem uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Z tych wszystkich względów - stosownie do art. 151 u.p.p.s.a. - skargę należało oddalić w całości i orzec jak w sentencji wyroku.