Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Wr 428/25

Wyrok WSA we Wrocławiu z 5 marca 2026 r., III SA/Wr 428/25 – transport drogowy i przewozy

Wynik

*Oddalono skargę w całości

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia
5 marca 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca) Protokolant specjalista Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 marca 2026 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2025 r. nr 0201-IGC.4823.30.2025 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: dyrektor, organ II instancji, DIAS) z 29 sierpnia 2025 r., nr 0201-IGC.4823.30.2025, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (dalej: naczelnik, organ I instancji, NDUCS) z 6 czerwca 2025 r., nr 458000-CZC-3.4823.149.2024, nakładającą na C. sp. z o.o. w J. (dalej: skarżąca, strona skarżąca, odbiorca) karę pieniężną w wysokości 98.962,00 zł za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 104), dalej: "ustawa SENT". Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. W dniu 28 lutego 2024 r., o godzinie 13.22 na autostradzie [...] w J., funkcjonariusze Służby Celno - Skarbowej przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego wykonywanego zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych: [...] ([...]) oraz [...] ([...]). Zespołem pojazdów kierował Y. F. Podmiotem wysyłającym – L. (z siedzibą we W.), a podmiotem odbierającym - skarżąca. Przedmiotem przewozu z W. do Polski był towar o nazwie C1. - środek smarny do płuczek wiertniczych podlegający przepisom ustawy SENT. Na okoliczność kontroli sporządzono protokół nr [...], z którego wynika, że w momencie zatrzymania brak było dokonania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru SENT. Kierowca nie posiadał numeru referencyjnego SENT na przewożony towar. Numer ten – [...] - został nadany w dniu 29 lutego 2024 r., o godzinie 8.39. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr 458000-COC-3.4823.38.2024, NDUCS wszczął postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podmiot odbierający transport towaru. Decyzją z dnia 6 czerwca 2025 r. NDUCS nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 98.962,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że na podstawie skontrolowanych dokumentów oraz oględzin towaru stwierdzono m.in. przewóz towaru środka smarnego do płuczek wiertniczych w ilości 22.920,00 kg oraz naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy SENT, polegające na nieprzesłaniu do rejestru zgłoszenia, nieuzyskaniu numeru referencyjnego i nieprzekazaniu go przewoźnikowi przed rozpoczęciem przewozu na terenie kraju. W dalszej części uzasadnienia rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że pracownica strony skarżącej jedyny raz, całkowicie nieświadomie i w wyniku roztargnienia, nie zgłosiła przewozu do rejestru SENT. Przewożony towar przeznaczony był na rozbudowę podziemnego magazynu gazu. W trakcie organizacji transportu kierowała się wyłącznie interesem klienta O. S.A. Organ I instancji stwierdził, że odbierający nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 1 ustawy SENT, poprzez niedokonanie zgłoszenia przewozu towaru do rejestracji SENT przed rozpoczęciem przewozu na terenie Polski, a za naruszenie ww. obowiązku ustawodawca przewidział karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto przewożonego towaru podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20.000,00 zł. Organ wezwał stronę do przedłożenia kopii faktury dot. zakupu towaru w celu wyliczenia przypadającej kary pieniężnej. Strona skarżąca przedstawiła m.in. fakturę zakupu nr [...] dnia 27 lutego 2024 r. na kwotę 49.896,00 euro, tj. 215.136,58 zł. W decyzji organ I instancji przytoczył podstawy prawne rozstrzygnięcia oraz szeroko omówił przesłanki warunkujące nałożenie na stronę skarżącą kary. Organ dokonał ponadto szerokiej analizy przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary w wyniku czego organ stwierdził, że strona nie wykazała się stosownymi dowodami odnośnie wystąpienia przesłanek w sprawie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Organ podkreślił, że celem ustalenia czy było to jednostkowe niezgłoszenie towaru do sytemu SENT wezwał skarżącą do przedstawienia uwierzytelnionych kopii faktur zakupu towaru od włoskiego podmiotu. Skarżąca poinformowała, że nie znajduje podstaw do przedłożenia wskazanych dowodów, bowiem nie dotyczą one przedmiotowej transakcji. NDUSC nie dopatrzył się podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy SENT wobec czego na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy SENT nałożył karę pieniężną. W odwołaniu od ww. decyzji skarżąca głównie podniosła naruszenie art. 21 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i nie odstąpienie od wymierzenia kary w sytuacji, gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes strony i interes publiczny. DIAS decyzją z dnia 29 sierpnia 2025 r., utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, że brak zgłoszenia jest jednym z najcięższych naruszeń, które w istocie uniemożliwiają realizacje celów ustawy SENT. Istota monitorowania przewozu towarów wrażliwych opiera się na prawidłowej rejestracji zgłoszeń ich przewozów w systemie SENT. Zgłoszenie to daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację biorących udział w obrocie tymi towarami i rodzaju wykonywanego przewozu. Brak zgłoszenia uniemożliwia w praktyce takie monitorowanie i kontrolę łańcucha dostaw, a w efekcie prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tego rodzaju towarami. Należy przyjąć, że zgłoszenie po stwierdzeniu niedopełnienia tego obowiązku przez służby celno-skarbowe nie zwalnia podmiotu odbierającego z reżimu odpowiedzialności administracyjnoprawnej i takiej też sankcji. Z art. 6 ust. 1 ustawy SENT jednoznacznie wynika, że zgłoszenie należy dokonać przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju, a nie po kontroli, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Organ zauważył ponadto, że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu odbierającego lub interesem publicznym, na wniosek podmiotu odbierającego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia karty pieniężnej, o której mowa w ust. 1 z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy SENT. Organ II instancji zauważył, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ma charakter fakultatywny i uznaniowy. Ustawa SENT nie daje przy tym organowi możliwości miarkowania kar pieniężnych, sytuacja jest w tym zakresie "zero-jedynkowa": albo kara w pełnej wysokości, albo wcale. W przedmiotowej sprawie organ badał możliwość odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie ww. przepisu. Strona nie przedstawiła dokumentów mogących wskazywać na zaistnienie jej ważnego interesu w odstąpieniu od nałożenia kary za stwierdzone naruszenie. Po dokonanej analizie m.in. dokumentów finansowych dołączonych do odwołania organ stwierdził, że nie występują okoliczności wskazujące, że uregulowanie kary przez stronę doprowadzi do zachwiania podstaw egzystencji prowadzonego przedsiębiorstwa. Skarżąca nie wykazała aby w sprawie zachodziły sytuacje nadzwyczajne, czy też zdarzenia losowe, które takie odstąpienie by uzasadniały z ważnych względów, innych niż ekonomiczne. Za takie nie można uznać faktu niezgłoszenia przez pracownicę strony skarżącej przewozu do SENT. Ponadto organ zaznaczył, że pomimo inicjatywy dowodowej, skarżąca odmówiła jednak przesłania organowi I instancji uwierzytelnionych kopii 11 faktur, na podstawie których organ chciał dokonać wnioskowanej przez nią realizacji obowiązków wynikających z ustawy SENT, w tym przypadku zgłoszenia przewozów do systemu. Za odstąpieniem od kary nie przemawia ponadto interes publiczny. Organ powołał się w tym zakresie na wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 801/22, w którym Sąd ten stwierdził, że istota problemu przy ocenie, czy w konkretnej sprawie zachodzi uzasadniona interesem publicznym możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej sprowadza się do oceny wagi stwierdzonych naruszeń z punktu widzenia celów ustawy SENT. Organ II instancji zauważył, że kary pieniężne przewidziane w ustawie SENT są sankcjami za stworzenie zagrożenia dla interesów Skarbu Państwa a nie za dokonanie rzeczywistego uszczuplenia podatkowego. Organ II instancji wyjaśnił, że z zaistnieniem przesłanki interesu publicznego orzecznictwo sądów administracyjnych wiąże kwestię związaną z koniecznością zachowania zasady proporcjonalności, w szczególności w kontekście współmierności zastosowanej kary względem celu i funkcji, którym służy ustawa SENT. Zasadę proporcjonalności uwzględniono w ustawie SENT poprzez przyjęcie, że ww. akt prawny dotyczy tylko pewnych grup towarów. Poprzez wprowadzenie progów ilościowych determinujących objęcie określonych towarów systemem monitorowania, jak również poprzez zróżnicowanie wysokości kar. W ocenie organu II instancji nałożona na skarżącą kara jest proporcjonalna, a jednocześnie poprzez swoją dolegliwość będzie mieć znaczenie prewencyjne, bowiem może wpłynąć na zwiększenie uwagi strony, samokontrolę i dołożenie szczególnej staranności przy realizacji obowiązków wynikających z ustawy SENT. W konkluzji organ II instancji stwierdził, że naruszenie podstawowych obowiązków regulowanych ustawą SENT, do którego doszło w rozpatrywanej sprawie, niweczy sens tej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca podniosła naruszenie: 1. art. 121, art. 122, art. 180, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm. – dalej O.p.) w związku z art. 2 Konstytucji tj. prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych, zasadę prawdy obiektywnej poprzez pominięcie ratio legis przepisów ustawy oraz niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego; 2. art. 21 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione ważnym interesem strony i interesem publicznym, w tym: błędną wykładnię i pominięcie w ustaleniu pojęcia ważnego interesu publicznego zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji nie pozwoliło organowi odstąpić od nałożenia kary; pominięcie rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług. 3. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej – zasady proporcjonalności, przez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności, przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa SENT i nie uwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymując swoje stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie). Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja dyrektora z 29 sierpnia 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 98.962,00 zł za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 ustawy SENT, tj. dotyczącego przesłania do rejestru zgłoszenia, uzyskania numeru referencyjnego i przekazania go przewoźnikowi. Sąd nie stwierdził naruszenia przez orzekające w sprawie organy przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego w stopniu, który obligowałby do wyeliminowania z obrotu prawnego wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Przepis art. 1 ustawy SENT określa jej zakres przedmiotowy, tj.: 1/ zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, zwanego dalej "systemem monitorowania przewozu i obrotu"; 1a/ obowiązki podmiotów uczestniczących w drogowym i kolejowym przewozie towarów oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami opałowymi; 2/ odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów oraz z obrotem paliwami opałowymi. Bezsporną okolicznością ustaloną przez organ jest, iż w dniu 28 lutego 2024 r., podmiot odbierający dokonywał wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru – o nazwie C1. - środek smarny do płuczek wiertniczych, podlegający monitorowaniu, i nie dopełnił przy tym obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 1 ustawy SENT, tj. nie zgłosił przewozu towaru do rejestru SENT przed rozpoczęciem przewozu na terenie Polski. Artykuł 3 ust. 1 ustawy SENT określa elementy, z których składające się na system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Przedmiotowym przewozem objęty był towar o nazwie C1. - środek smarny do płuczek wiertniczych klasyfikowanych do kodu CN 3824 9992, który jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy SENT rejestr jest prowadzony w systemie teleinformatycznym w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2070 oraz z 2022 r. poz. 1087). W rejestrze gromadzone są dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach (art. 4 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT). Zasadą jest, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy SENT, że w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku przewozu towarów zgłoszenie zawiera: 1)dane podmiotu odbierającego obejmujące imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby; 2) dane nadawcy towarów obejmujące imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby; 3) numer identyfikacji podatkowej podmiotu odbierającego, numer, za pomocą którego podmiot odbierający jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej, albo numer PESEL, a jeżeli nie został nadany, nazwę i numer dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej będącej podmiotem odbierającym; 4) w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług numer, za pomocą którego nadawca towarów jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej; 4a) w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw opałowych informację, czy podmiot odbierający jest zużywającym podmiotem olejowym lub pośredniczącym podmiotem olejowym; 5) dane adresowe miejsca dostarczenia towaru; 6) dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu, w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN, ilości, masy brutto lub objętości towaru; 7) w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw opałowych oświadczenie, o którym mowa w art. 89 ust. 5c pkt 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (art. 6 ust. 2 ustawy SENT). W przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o dane przewoźnika obejmujące imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby, numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej, numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, miejsce i datę rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju, planowaną datę zakończenia przewozu towaru, numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane, numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi, numer lokalizatora albo numer urządzenia. Podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o informację o odbiorze towaru, nie później niż w następnym dniu roboczym po dniu dostarczenia towaru. Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy SENT w przypadku niewykonania obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 albo art. 6 ust. 1, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł. W przedmiotowej sprawie skarżąca była podmiotem odbierającym, co jest okolicznością bezsporną. Zgodnie z art. 3 ust. 6 lit. a-b ustawy SENT przez podmiot odbierający należy rozumieć osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, dokonującą wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu towarów lub nabycia towarów w przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361 i 852) albo zużywający podmiot olejowy nieprowadzący działalności gospodarczej. Trzeba podkreślić, że co do zasady każdy z podmiotów obowiązany jest w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem, zaś w sytuacji nieprzestrzegania przepisów prawa winien mieć świadomość konsekwencji, a przede wszystkim sankcji, które są istotnym elementem ustawy SENT uruchamianym w przypadku naruszenia przyjętych zasad. Z konstrukcji ww. przepisu wynika, że podmiotem na który kara może być nałożona jest albo podmiot wysyłający albo podmiot odbierający, a decyzja na który podmiot finalnie zostanie nałożona kara nie podlega dowolnemu wyborowi przez organ ani też nie zależy od "woli" podmiotu ukaranego. W art. 6 ust. 1 ustawy SENT wprost wskazano, że w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju to podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Natomiast stosownie do treści art. 21 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Zdaniem sądu, przywołany stan faktyczny sprawy, wbrew twierdzeniu strony skarżącej, nie budził wątpliwości odnośnie podstaw do nałożenia na skarżącą kary, jaką określa art. 21 ust. 1 ustawy SENT. Zgodnie z powołanym przepisem, w przypadku niewykonania obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 albo art. 6 ust. 1, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20.000 zł. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Bezsporne jest w sprawie, że wykonywany przez skarżącą przewóz, obarczony był brakiem zgłoszenia, tym samym okoliczność ta stanowiła prawidłową podstawę nałożenia na skarżącą kary. Materiał dowodowy sprawy, w tym protokół kontroli wskazywał w sposób jednoznaczny i nie pozostawiający jakichkolwiek wątpliwości, że doszło do uchybienia obowiązkowi wynikającemu z art. 6 ust. 1 ustawy SENT, w konsekwencji prawidłowo nałożono na skarżącą karę w wysokości określonej w art. 21 ust. 1 ustawy SENT. Należy zwrócić uwagę, iż przepisy ustawy SENT, m.in. jej art. 21 ust. 1, przewidują co do zasady obligatoryjną sankcję za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Do jej zastosowania wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz, odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej uzasadnione jest jedynie w przypadkach wyjątkowych. Oznacza to, że z instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z obowiązku jej uiszczenia. Zgodnie z przywołanym art. 21 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu odbierającego lub interesem publicznym, na wniosek podmiotu odbierającego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1- 2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei w myśl art. 26 ust. 3 organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż pojęcie "ważnego interesu" strony należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", którym ustawodawca posługuje się na gruncie art. 67a § 1 O.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (w stanie faktycznym niniejszej sprawy – odbiorcy towaru) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. (wyrok NSA z 18 maja 2020 r., II GSK 220/20, orzeczenia.nsa.gov.pl), przy czym wymaga to wykazania konkretnych okoliczności, w tym m.in. sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy, uniemożliwiającej wywiązanie się z ciążących na niej obowiązków. Ponadto decyzja o odstąpieniu od wymierzenia kary ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet zaistnienie ustawowych przesłanek nie przesądza o obowiązku zastosowania tej instytucji, a jedynie stwarza organowi taką możliwość. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę akceptuje prezentowane w orzecznictwie stanowisko, w myśl którego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony postępowania, prowadząc do zmniejszenia jej obciążeń finansowych, bądź spożytkowania środków z nałożonej kary na inne cele strony (wyrok NSA z 12 marca 2020 r., II GSK 1464/19). Nie jest to jednak równoważne z przesłanką "ważnego interesu" w rozumieniu art. 21 ust. 3 ustawy SENT. Obowiązkiem każdego podmiotu jest przestrzeganie norm prawnych, a konsekwencją ich naruszenia jest właśnie sankcja przewidziana prawem. Kara pieniężna wiąże się z wypełnieniem nałożonych przez ustawodawcę wymogów, ważnych z punktu widzenia właściwego funkcjonowania życia społecznego. Zasadą jest uiszczanie należności publicznych, w tym kar, a odstąpienie od nich stanowi wyjątek i powinno być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które realnie zagrażają bytowi osoby wnioskującej. Należy zatem unikać sytuacji, w której odstąpienie od kary stawiałoby stronę w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych podmiotów, znajdujących się w podobnej lub gorszej sytuacji. Na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy Sąd stwierdził, iż organy zasadnie stwierdziły brak wystąpienia na gruncie przedmiotowej sprawy przesłanek wskazujących na wystąpienie ważnego interesu podmiotu odbierającego. Z ustaleń poczynionych przez organy wynika, iż strona powołała się na wyjątkową okoliczność uzasadniającą odstąpienie od kary: błąd pracownicy, która jedyny raz i w wyniku roztargnienia nie zgłosiła przewozu do rejestru SENT. Trzeba zauważyć, że organ dokonał analizy sytuacji finansowej skarżącej i nie stwierdził trudności finansowych, z kolei skarżąca nie wykazała zaistnienia szczególnych, wyjątkowych okoliczności, które wskazywałyby, że wystąpił w odniesieniu do niej ważny interes, skarżąca nie przedstawiła też dokumentów potwierdzających wystąpienie takiej przesłanki. W tym miejscu należy wskazać, że odpowiedzialność ma charakter obiektywny, niezależny od winy lub jej braku po stronie ukaranego podmiotu a przesłanki odstąpienia nie należy interpretować rozszerzająco. Musi to być zdarzenie wyjątkowe, na które strona nie miała wpływu, noszące cechy czynników niezależnych od niej i od sposobu jej postępowania, takiego jak brak staranności. W ocenie sądu błąd pracownika skarżącej, skutkujący niezgłoszeniem przewozu do systemu SENT, nie mieści się w pojęciu niedających się przewidzieć okoliczności. Tym bardziej, że niedokonanie zgłoszenia przewozu do systemu SENT jest jednym z najcięższych naruszeń. Ponadto celem ustalenia czy było to jednostkowe niezgłoszenie towaru do sytemu SENT organ wezwał skarżącą do przedstawienia uwierzytelnionych kopii faktur zakupu towaru od włoskiego podmiotu. Skarżąca pomimo, że sama wystąpiła z takim wnioskiem, poinformowała, że nie znajduje podstaw do przedłożenia wskazanych dowodów. W odniesieniu do przesłanki interesu publicznego należy stwierdzić, że również i w tym zakresie w sprawie nie wystąpiły podstawy do uwzględnienia takich szczególnych okoliczności uzasadniających rozważenie odstąpienia od nałożenia kary. Ponadto ratio legis ustawy SENT zasadniczo sprowadza się do zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" prawodawca uznał, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Wprawdzie zgodzić się należy z poglądem, że celem nakładania tych kar nie powinno być zwiększenie w ten sposób dochodów budżetu państwa, to jednak nie można pominąć, że funkcją regulacji ustawy SENT jest wspomniana funkcja prewencyjna, która przez groźbę wysokiej kary za naruszenia norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać podmioty podlegające ustawie SENT od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu tych towarów. Analizując opisaną przesłankę należy niewątpliwie wziąć pod uwagę, że naruszenia jakiego dopuściła się skarżąca nie miało charakteru jedynie nieistotnej omyłki czy błędu podmiotu odbierającego a egzekwowanie obowiązku nie było przejawem nadmiernego legalizmu. Brak rejestracji zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego to istotne uchybienie, gdyż uniemożliwia w istocie realizację celu ustawy SENT jaką jest monitorowanie transportu towarów wrażliwych przez organy celno-skarbowe. I w tym zakresie wykonanie ww. obowiązku przez skarżącą z chwilą późniejszą niż wymaga tego ustawa SENT nie konwaliduje uchybienia, ani też nie prowadzi do wniosku, że zmniejszeniu ulegała waga naruszenia. Stąd brak podstaw zdaniem Sądu do stwierdzenia, że nałożenie kary na podmiot, w sytuacji wypełnienia obowiązku rejestracji zgłoszenia dopiero po kontroli, narusza zasadę proporcjonalności. Wysokość kary została określona przez prawodawcę w sposób jednoznaczny i to ustawodawca na etapie określenia wysokości należnych kar dokonał ich miarkowania dla poszczególnych możliwych naruszeń. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji, wartościując i oceniając podstawy ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie nosi cech dowolności, bowiem organy w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeanalizowały i oceniły kwestię wystąpienia przesłanek interesu publicznego oraz ważnego interesu strony jako okoliczności uzasadniających ewentualne odstąpienie od nałożenia kary. Wynik tej analizy i oceny, prowadzący do odmowy zastosowania tej instytucji, należy uznać za zgodny z prawem. Zdaniem sądu, organy w sposób dostateczny przeanalizowały możliwość odstąpienia od nałożenia kary i właściwie odczytały treść pojęcia interesu publicznego przez pryzmat zasady proporcjonalności i w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem celów ustawy SENT. Należy podkreślić, że odstąpienie od nałożenia kary w ustalonych okolicznościach sprawy podważyłoby poczucie bezpieczeństwa i zaufanie obywateli do organów państwa, ponieważ podmiot odbierający zaniechał zgłoszenia przewozu odpadów do rejestru, co stanowi istotne naruszenie zasad monitorowania, mającego zapobiegać sprzedaży pozaewidencyjnej odpadów. Prawodawca nie uzależnia wymierzenia tej kary, czy jej wysokości od jakichkolwiek okoliczności towarzyszących naruszeniu obowiązków w zakresie zgłaszania danych co do przewozu towarów, jak i skutków dla finansów publicznych. Przeciwnie, konstrukcja art. 21 ust. 1 ustawy SENT wskazuje w sposób jednoznaczny na odpowiedzialność obiektywną. Nie bez powodu w przepisie tym używany jest kategoryczny zwrot "nakłada się karę pieniężną". Wystarczające do pociągnięcia do odpowiedzialności jest zatem stwierdzenie niewątpliwego faktu naruszenia przepisów wspomnianej ustawy, co w niniejszej sprawie zostało przez organy w sposób niebudzący wątpliwości wykazane. W związku z powyższym, ustalony w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy przemawia za stwierdzeniem, że przesłanka interesu publicznego nie zaistniała. Zachowanie skarżącej naruszało podstawowe cele ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Skoro bowiem celem tej ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wskazany wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania. Elementem ustawy SENT jest obligatoryjne nakładanie kary, w określonej jednoznacznie kwocie, za naruszenia o charakterze formalnym. Pojęcia interes publiczny nie sposób bowiem interpretować w sposób, który podważałby samą istotę obiektywnej odpowiedzialności i kary pieniężnej za tego rodzaju naruszenia. W ocenie Sądu prawidłowa jest ocena dyrektora, że ważny interes strony i interes publiczny jako przesłanka do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy SENT nie wystąpiły w niniejszej sprawie. Ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym, który jest zupełny i został wyczerpująco rozpatrzony, należycie oceniony, prowadząc do prawidłowych ustaleń faktycznych. Organy nie naruszyły przepisów postępowania w postaci art. 121, art. 122, art. 180 oraz art. 187 § 1 O.p. Przepisy te stanowią, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), organy podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 O.p.). Zgodnie z art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 O.p.). Zgodnie zaś z art. 191 O.p. organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organy dokonały właściwej subsumcji przepisów ustawy SENT oraz przekonująco uzasadniły swoje stanowisko w zakresie braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes podmiotu odbierającego i interes publiczny wskazany w art. 21 ust. 3 ustawy SENT. Zarzuty skargi nie znalazły potwierdzenia w rzeczywistości, a działając z urzędu, na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie dopatrzył się innych uchybień prawa, które winny skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji. Mając na uwadze powyższe, jako że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
23 października 2025
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Sędziowie
Anetta Chołuj /sprawozdawca/ Barbara Ciołek /przewodniczący/ Katarzyna Borońska

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny