III SA/Wr 329/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. M. na czynność Burmistrza Miasta Kłodzka w przedmiocie braku wypłaty dotacji oświatowej za sierpień 2021 r. postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej wpis od skargi w wysokości 200 (dwieście) zł.

Pismem z dnia 30 sierpnia 2023 r. O. M. (skarżący, strona skarżąca) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu za pośrednictwem Gminy Miejskiej Kłodzko skargę na czynność Burmistrza Miasta Kłodzka (organ) w przedmiocie czynności braku wypłaty dotacji oświatowej za miesiąc sierpień 2021 r. Skarga została nadana w polskim urzędzie pocztowym w dniu 30 sierpnia 2023 r. Skarżący wskazał, że organ dokonał zaskarżonej czynności w dniu 31 sierpnia 2021 r., kiedy to nie wypłacił na konto bankowe przedszkola "A." Niepublicznego Przedszkola z siedzibą w K., którego skarżący był od 23 kwietnia 2009 r. do 8 lipca 2022 r. organem prowadzącym, pełnej dotacji dla ww. przedszkola za miesiąc sierpień 2021 r., pomniejszając dotację o kwotę 1645,48 zł. Zdaniem skarżącego, działanie organu stało w sprzeczności z art. 17 ust. 3 w zw. z art. 33 w zw. z art. 42 Ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1930) – u.f.z.o. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że jako organ prowadzący spełnił wszystkie formalne przesłanki, aby otrzymać taką dotację w miesiącu sierpniu 2021 r. W miesiącu sierpniu 2021 r. do "A." Przedszkola Niepublicznego uczęszczało [...] dzieci, o czym skarżący poinformował właściwie organ do dnia 10 sierpnia 2021 r., zgodnie ze stanem na dzień 1 sierpnia 2021 r. Organ wypłacił jednak na konto przedszkola w dniu 31 sierpnia 2021 r. dotację za [...] dzieci – czyli o 1645,48 zł mniej niż powinien. Skarżący wskazał również, że o skarżonej czynności Burmistrza Miasta Kłodzka, w szczególności o wypłaceniu dotacji w kwocie zaniżonej o 1645,48 zł, dowiedział się dopiero w dniu 31 lipca 2023 r., t.j. w trakcie zaznajomienia się z treścią akt zgromadzonych w postępowaniu karnym ozn. [...], uznając tym samym, że skarga została wniesiona w terminie. Jednocześnie, z daleko idącej ostrożności, skarżący wniósł o zastosowanie art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1, 2 i 5 p.p.s.a., ewentualnie o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarga została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia. Zdaniem organu, skarżący o podjęciu zaskarżonej czynności, tj. o tym, że dotacja została wypłacona w określonej wysokości, która w ocenie skarżącego jest zbyt niska (wypłacona za [...] dzieci w miejsce [...] dzieci) dowiedział się niewątpliwie co najmniej w dniu 31 sierpnia 2021 r., tj. po zaksięgowaniu przelewu z Urzędu Miasta Kłodzko. Zatem, jak wskazuje organ, nie do przyjęcia jest twierdzenie, jakoby skarżący uzyskał wiedzę o zaniżonej kwocie dotacji w dniu 31 lipca 2023 r., tj. z chwilą zaznajomienia go jako podejrzanego z materiałami dochodzenia. W tym kontekście organ wskazał również, że skarżący zapoznał się z aktami karnymi, z których wywodzi swoją wiedzę co do wysokości wypłaconej dotacji za sierpień 2021 r., już w dniu 24 lipca 2023 r. W związku z powyższym, organ stoi na stanowisku, że skarżący uchybił 30-dniowemu terminowi wskazanemu w art. 53 § 2 p.p.s.a., albowiem skarga na czynność Burmistrza Miasta Kłodzka została nadana do urzędu dopiero w dniu 30 sierpnia 2023 r. przesyłką pocztową. Ponadto, zdaniem organu, sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej sprawy. W tym kontekście organ powołał się na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 624/22, wydany w sprawie zaskarżenia O. M. przeciwko Gminie Miejskiej Kłodzko, w którym to sąd stwierdził, że skoro przedmiotem zaskarżenia jest czynność Burmistrza Gminy Kłodzko polegająca na braku wypłaty dotacji, to finalnie nie podlega ona zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Organ podniósł też, że skarżący nie posiada zdolności i legitymacji procesowej. Jak argumentował organ, skargę wniósł były organ prowadzący Niepubliczne Przedszkole "A." w K., tj. O. M., nie zaś obecny, którym jest Fundacja "M." (zmiana nastąpiła w dniu 9 lipca 2023 r.). Zdaniem organu, po zmianie organu prowadzącego przedszkole, to nowy organ odpowiada za prowadzenie spraw przedszkola niepublicznego, posiada zdolność procesową oraz legitymację procesową. Organ kontynuował, że dotacje oświatowe są środkami publicznymi stanowiącymi należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, a ich celem jest wspomaganie działalności oświatowej – co zatem ważne, nie wchodzą do majątku danej osoby fizycznej, pełniącej funkcję organu prowadzącego w dacie ich wypłaty, lecz są związane z tym podmiotem tylko z tego powodu, że prowadzi on działalność oświatową. W ocenie organu więc skarżący nie jest uprawniony do reprezentowania Przedszkola Niepublicznego "A." i żądania w jego imieniu zwrotu jakichkolwiek kwot. Z ostrożności procesowej, gdyby sąd uznał, że skarga nie podlega odrzuceniu, organ wniósł o oddalenie skargi w całości, ponieważ zawarte w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy zobowiązany jest do zbadania, czy w sprawie skarga jest dopuszczalna z punktu widzenia zakresu kognicji sądu administracyjnego. Jeżeli wynik tej oceny okaże się negatywny, to Sąd zobligowany jest skargę odrzucić i nie bada zasadności podniesionych w niej zarzutów. Sąd w rozpoznawanej sprawie uznał skargę za dopuszczalną i podlegającą kognicji sądu administracyjnego. Wskazać należy, że w art. 47 u.f.z.o. wymienione są podlegające kontroli sądu administracyjnego czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 47 u.f.z.o., to wszelkie czynności podejmowane przez organ dotujący w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji. Z treści powołanego przepisu nie wynika jakiekolwiek ograniczenie co do kategorii czynności, które podlegają tej regulacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2021 r., sygn. akt I GSK 1713/20, publ. ONSA i WSA 2021/5/79). Należy mieć również na względzie, że przepis posługuje się sformułowaniem "czynności podejmowane (...) w celu ustalenia wysokości i przekazania dotacji" i pod tym pojęciem należy rozumieć przede wszystkim obliczenie kwoty dotacji i zlecenie jej przelewu. Należy założyć – jak trafnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym orzeczeniu – że ustalenie wysokości dotacji i zlecenie przelewu środków poprzedzone są przez sekwencję operacji myślowych, obliczeń rachunkowych, które jednak pozostają z istoty rzeczy sferą niedostępną dla beneficjenta. Finalizacja i zarazem uzewnętrznienie tych działań odbywa się dopiero z chwilą zlecenia przelewu i pojawienia się środków na rachunku uprawnionego. W ten sposób wykonywany jest przez administrację przewidziany przepisem ustawy obowiązek udzielenia beneficjentowi środków. Sens przewidzianej w art. 47 u.f.z.o. sądowej kontroli sprowadza się przecież do weryfikacji zgodności z prawem realizowania tego obowiązku przez administrację, a zatem tego, czy i jaka kwota dotacji i komu została udzielona. Podkreślić należy, że powyższe stanowisko wydaje się być ugruntowane, a co najmniej dominujące w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2023 r., sygn. akt I GZ 303/22; z dnia 22 września 2023 r., sygn. akt I GSK 999/23 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W związku z powyższym nie można mieć zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona czynność przekazania dotacji w mniejszej wysokości stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 47 u.f.z.o. i art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i jako taka poddana jest kognicji sądów administracyjnych. Niezależnie od powyższych ustaleń, Sąd wskazuje, że skarga wniesiona została przez podmiot nie mający legitymacji do inicjowania postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie zaskarżonej czynności organu. Należy zwrócić uwagę, że w myśl art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ponadto skargę może wnieść również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2). W orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, iż działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku (zob. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. II. Lex/el 2021). Nie ulega wątpliwości, że przedszkola nie posiadają osobowości prawnej, a za ich działalność odpowiada organ prowadzący w myśl art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. 2023 r. poz. 900 ze zm.). Oznacza to, że to organ prowadzący odpowiada za ich zobowiązania, a także realizuje uprawnienia związane z prowadzeniem placówki oświatowej. Mając natomiast na względzie, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.f.z.o. to niepubliczne przedszkole a nie jego organ prowadzący otrzymuje dotacje, które na podstawie art. 35 u.f.z.o. są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego i mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie jej wydatków bieżących, natomiast stosownie do art. 34 ust. 1 u.f.z.o. są one przekazywane na rachunek bankowy przedszkola, to przedszkole uprawnione jest do inicjowania postępowań w sprawach dotyczących dotacji, ale skoro nie posiada osobowości prawnej, winien to uczynić organ prowadzący. Sąd nie ma przy tym wątpliwości, że realizacja uprawnień przysługujących placówce oświatowej może być dokonywana jedynie przez organ prowadzący aktualny na dzień wniesienia skargi inicjującej konkretne postępowania, zważywszy, że przekazanie placówki oświatowej do dalszego prowadzenia, co prowadzi do transferu uprawnień oraz obowiązków związanych z prowadzeniem dotowanej placówki, ma charakter publicznoprawny i nie jest determinowany jakimikolwiek ustaleniami stron zawartymi przykładowo w umowie cywilnoprawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 427/18). W sprawie nie jest sporne, że skarżący pełnił funkcję organu prowadzącego do dnia 8 lipca 2022 r., a tym samym wnosząc skargę w dniu 30 sierpnia 2023 r. (data nadania w polskiej placówce pocztowej) nie był legitymowany do inicjowania postępowania zmierzającego do oceny czynności organu dotującego, niezależnie od okresu, którego skarga ta dotyczy. Nie posiadał więc interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. Wobec powyższego, zbędne było analizowanie podnoszonych przez strony okoliczności związanych z terminowością wniesionej skargi, skoro już sam brak legitymacji do zaskarżenia czynności organu czyni skargę niedopuszczalną. Z tej przyczyny Sąd zobowiązany był odrzucić wniesioną skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.