III SA/Wr 183/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Sądu Okręgowego we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 września 2025 r. sygn. akt VIII U 2593/24 w przedmiocie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem oraz odrzucenie jako spóźnionego wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z 20 października 2025 r. M. S. (dalej: skarżąca, strona skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie Sądu Okręgowego we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 września 2025 r. sygn. akt VIII U 2593/24 oddalające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z 6 czerwca 2025 r. wraz z uzasadnieniem oraz odrzucające jako spóźniony wniosek o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem. W treści skargi zamieściła wniosek o prawo pomocy w zakresie przyznania adwokata z urzędu. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego we Wrocławiu wniósł o jej odrzucenie, jako wniesionej niezgodnie z właściwością. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić, jako niedopuszczalną. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Ze względu na to, każdą wniesioną skargę sąd administracyjny poddaje kontroli pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026 r. poz. 143 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Według § 2 tego artykułu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie skarga dotyczy postanowienia Sądu Okręgowego we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 września 2025 r. sygn. akt VIII U 2593/24 oddalającego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z 6 czerwca 2025 r. wraz z uzasadnieniem oraz odrzucającego jako spóźnionego wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem. Wyrokiem z 6 czerwca 2025 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie strony skarżącej od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 4 listopada 2024 r. nr PP/1/047268135. Decyzją tą Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił kwotę do zwrotu z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Podstawą prawną wydania decyzji były art. 103 – 105, art. 127, art. 138 – 140, art. 141 ust. 1 – 3 oraz art. 142 – 144 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2023 r. poz. 1251 ze zm.) – dalej: ustawa o emeryturach i rentach. Z kolei art. 118 ust. 7 ustawy o emeryturach i rentach przewiduje, że od decyzji organu rentowego osobie zainteresowanej przysługują środki odwoławcze określone w odrębnych przepisach. Artykuł 83 ust. 1 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2024 r. poz. 497 ze zm.) – dalej: u.s.u.s, stanowi, że Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalenia uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 83 ust. 2 u.s.u.s., od decyzji Zakładu, które mają charakter związany, odwołanie wnosi się do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 2024 r. poz. 1568 ze zm.). Ze względu na właściwość sądów powszechnych sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpoznania niniejszej skargi. W tym stanie rzeczy, Sąd zobligowany był odrzucić skargę jako niedopuszczalną. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem, które może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.).