III SA/Wr 13/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 marca 2014 r. sygn. akt III SA/Wr 13/14, postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego skarżący podał, że utrzymuje się ze świadczenia otrzymywanego z ZUS-u, jest ubogi i nie ma środków do życia. Z przesłanych odcinków świadczenia emerytalnego wynika, że w listopadzie i grudniu 2013 r. wnioskodawca uzyskał to świadczenie w kwocie odpowiednio [...]zł i [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] lutego 2014 r. poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, skarżący w treści pisma z dnia [...] lutego 2014 r. podał, że od roku 1996 jest na emeryturze i od tego czasu nie prowadzi działalności gospodarczej, co można potwierdzić w urzędzie skarbowym. Postanowieniem z dnia 17 marca 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym wskazał, że jest człowiekiem ubogim i nie ma środków do życia. Zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. wezwano skarżącego do przedłożenia: kserokopii zeznania podatkowego dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2012 wraz z załącznikami lub informacji o dochodach uzyskanych w 2012 r.; wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za styczeń, luty i marzec 2014 r. oraz informacji o posiadanych lokatach oszczędnościowych i innych formach gromadzenia środków pieniężnych; szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków (opłaty, żywność, lekarstwa, spłata kredytów, pożyczek i inne); informacji, czy skarżący korzysta z pomocy społecznej i innych form wsparcia państwowego- w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. Wezwanie to zostało doręczone adresatowi w dniu [...] kwietnia 2014 r. Do dnia dzisiejszego skarżący nie przedłożył żadnych dodatkowych dokumentów i nie udzielił żadnej odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 243 p.p.s.a., stronie, na jej wniosek, może być przyznane prawo pomocy. W myśl art. 245 tej samej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie podkreślić należy, iż z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Dodać także trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto kosztami koniecznymi są takie koszty, których poniesienie spowodowałoby rzeczywiste zagrożenie dla utrzymania skarżącego, a nie takie, które prowadziłyby tylko do pewnych niedogodności lub nawet utrudnienia w funkcjonowaniu. Podkreślić także trzeba, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, iż jego sytuacja materialna i rodzinna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący, pomimo dwukrotnie kierowanych do niego wezwań, nie dostarczył wskazanych informacji i dokumentów, których treść uprawdopodobniłaby, iż jego aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. Skarżący ograniczył się jedynie do podania takich danych, które mogły świadczyć o jego trudnej sytuacji materialnej, nie wykazał natomiast w sposób określony w doręczonych mu wezwaniach, że jedynym źródłem jego dochodu jest jego emerytura, a także, że nie posiada żadnych oszczędności i nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy przyjąć należało, że strona skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a., podstaw do przyznania jej prawa pomocy. W konsekwencji, Sąd – na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.