III SA/Wr 112/17

Wrocław, dnia 19 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Moskała po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "A" sp. z o.o. w W. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 marca 2017 r., sygn. III SA/Wr 112/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z eksploatacją urządzenia do gier poza kasynem gry bez wymaganej koncesji postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie referendarza.

Postanowieniem z dnia 13 marca 2016 r. referendarz sądowy odmówił "A" sp. z o.o. w W. (dalej jako spółka) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że wniosek spółki o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie albowiem nie wykazała ona niezdolności do poniesienia kosztów postępowania sądowo-administracyjnego. W istocie dąży ona bowiem do przerzucenia własnych wydatków, związanych z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej na ogół społeczeństwa. W 2015 r. spółka osiągnęła przychód w kwocie [...] zł a mimo to nie poczyniła żadnych rezerw finansowych na opłacenie ewentualnych kosztów postępowań sądowych ściśle powiązanych przecież z aktywnością gospodarczą spółki. Jednocześnie, z pominięciem pierwszeństwa kosztów sądowych, opłaciła ona w sprawie pełnomocnika z wyboru. Referendarz sądowy zauważył również, ze wykazana przez spółkę strata w kwocie [...] zł nie odzwierciedla jej sytuacji finansowej albowiem kwotę tę przewyższa odpis amortyzacyjny w wysokości [...] zł, który nie jest związany z faktycznym wydatkowaniem środków pieniężnych. Również twierdzenia spółki o zajęciu całego jej majątku przez organy administracji publicznej nie znajdują oparcia w materiałach przez nią przedłożonych, choćby z uwagi na to skalę prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. W sprzeciwie od rozstrzygnięcia referendarza spółka podniosła zarzut naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) poprzez przyjęcie, że stan finansowy spółki nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podnosząc powyższe spółka wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy i przyznanie jej prawa pomocy oraz o zasądzenie na rzecz kosztów postępowania. W sprzeciwie spółka podniosła, że obecnie toczy się względem niej ponad sześćdziesiąt postępowań administracyjnych o nałożenie kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Obecnie jej majątek został w większości zabezpieczony przez organy administracji publicznej. Nie jest ona wobec tego zdolna do pokrycia chociaż w części kosztów sądowych. Co więcej, przedłożone przez nią dokumenty potwierdzają jej słabą kondycję finansową. Ponadto spółka podniosła, że koszty związane z nałożeniem na nią kar za urządzanie gier nie były do przewidzenia. Powinna ona jednak mieć prawo do dochodzenia swoich praw na drodze sądowej - w celu oceny zasadności nałożonych na nią kar. Dla celów porządkowych wskazać należy, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka podała, oprócz okoliczności podniesionych również w sprzeciwie, że wartość jej środków trwałych według ostatniego bilansu wyniosła [...] zł, a strata [...] zł. Na rachunku bankowym spółka nie posiada żadnych środków. Zgodnie z nadesłanymi dokumentami, w okresie od lipca do września 2016 r. spółka nie dokonała żadnych operacji na posiadanym rachunku bakowym. Również na rachunek nie wpłynęły żadne środki. Z kolei zgodnie z: zeznaniem podatkowym CIT-8, bilansem oraz rachunkiem zysków i strat (za okres od 1 października 2014 r. do 31 grudnia 2015 r.) na dzień 31 grudnia 2015 r. spółka osiągnęła przychód w 2015 r. w kwocie [...] zł przy stracie na poziomie [...] zł. Wpis od skargi w sprawie wynosi [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Rozstrzygnięcie wydane przez referendarza nie narusza obowiązujących przepisów. Omówienie powodów dla których sprzeciw nie jest zasadny poprzedzić należy stwierdzeniem, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżony akt zmienia albo utrzymuje w mocy. Czyniąc to, w myśl art. 260 § 2. p.p.s.a., działa jako sąd drugiej instancji i stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Dalej należy wskazać, że w myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przywołanego przepisu wynika, że ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa zawsze na wnioskującemu o to prawo podmiotowi. Oznacza to, że jego twierdzenia nie mogą ograniczać się do ogólnego wywodu i muszą znajdować oparcie w odpowiednim materiałem źródłowym. Wymaga przy tym zauważenia, że nieprzedstawienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową nie stanowi braku formalnego wniosku lecz prowadzi do odmowy przyznania prawa pomocy. Trzeba też pamiętać, że przyznanie prawa pomocy jest jednoznaczne z przerzuceniem kosztów postępowania na ogół społeczeństwa i stanowi z tego powodu wyraźne odstępstwo od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony postępowania same ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Zwłaszcza, że koszty sądowe są daniną publiczną, której powszechny obowiązek ponoszenia ustanawia art. 84 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że referendarz sądowy w niniejszej sprawie dokonał prawidłowej oceny wniosku spółki. Zasadnie podniósł, że dokumenty przez nią przedstawione prowadzą do wniosku, że jest ona zdolna do poniesienia w niniejszej sprawie wydatku na pokrycie wpisu od skargi w kwocie [...] zł. O dobrej kondycji spółki świadczy bowiem znaczący, bo przekraczający [...] zł, przychód za 2015 r. oraz fakt, że o wykazaniu straty w 2015 r. zadecydował jedynie odpis amortyzacyjny - koszt podatkowy - w kwocie [...] zł. Oznacza to, ze strata w kwocie [...] zł nie musi wiązać się z faktycznym wydatkowaniem jakichkolwiek środków. Niewątpliwe ze wskazanych wyżej danych wyławia się obraz spółki prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą o znacznych rozmiarach, co każe podać w wątpliwość jej twierdzenia o niewypłacalności i zajęciu całości majątku przez organy administracji publicznej. Co prawda dokumenty zgromadzone w sprawie dotyczą zasadniczo 2015 r. ale spółka nie skorzystała z możliwości uzupełnienia swojej dokumentacji, choćby w sprzeciwie, i to pomimo faktu bycia reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika. Wreszcie zgodzić się należy z referendarzem sądowym, że koszty postępowań związanych ściśle z działalnością gospodarczą przedsiębiorcy stanowią jego ryzyko. Są one bowiem konsekwencją określonych wyborów gospodarczych i powinny być zawsze "wkalkulowane" w ocenę rentowności tej działalności. Wobec powyższego uznać należy, że referendarz sądowy nie naruszył art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. odmawiając przyznania spółce prawa pomocy. W konsekwencji wydane przez niego rozstrzygnięcie należało utrzymać w mocy na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a.