III SA/Wa 882/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Skarżący A.S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, iż aktualnie nie osiąga dochodu i wraz z żoną pozostaje na utrzymaniu córki, która pokrywa bieżące wydatki takie jak czynsz, energia, gaz (łącznie 400 zł), leki (800 zł), żywność (1.200 zł), ubrania (400 zł), składki KRUS (786 zł/kwartał i 669,50 zł/miesiąc). Skarżący podkreślił, że z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć pracy zarobkowej. Nie ma też możliwości zaciągnięcia pożyczki, nie posiada żadnego majątku. Podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, która nie osiąga dochodów. Skarżący wyjaśnił, że od 2015 r. nie prowadzi działalności rolniczej, w związku z czym nie składa deklaracji VAT. Nie posiada także rachunków bankowych. Reprezentujący Skarżącego pełnomocnik świadczy swoją pomoc prawną pro bono. Przedłożył zeznania podatkowe, dokumenty obrazujące wydatki, tytuły wykonawcze. Dodatkowo Skarżący wskazał, iż z uwagi na stan zdrowia zmuszony był przekazać w 2015 r. prowadzoną działalność na rzecz swoich dzieci. Na potwierdzenie tego przesłał zgłoszenie NIP-7, zawiadomienie o zaprzestaniu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej, wydruk z rejestru REGON. Przedstawił także oświadczenie córki o udzielanej przez nią pomocy finansowej. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jedynym kosztem, do którego uiszczenia jest on zobowiązany na tym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości 1.500 zł. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem referendarza sądowego Skarżący przesłanki tej nie spełnił. Wprawdzie oświadczył, że od 2015 r. nie osiąga żadnego dochodu i nie posiada żadnego majątku, niemniej nie można tracić z pola widzenia okoliczności w jakich do tego doszło. Otóż wyjaśnił on, iż ze względu na stan zdrowia zmuszony był przekazać prowadzoną fermę drobiu na rzecz swoich dzieci. Należy zatem przypuszczać, że przekazanie to nastąpiło w drodze darowizny (Skarżący uchylił się bowiem od podania jakichkolwiek szczegółów na ten temat, mimo że było to jednym z elementów wystosowanego do niego w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwania z 22 maja 2017 r.). W orzecznictwie prezentowany jest natomiast pogląd, zgodnie z którym w sytuacji gdy strona nieodpłatnie przekazała składnik majątkowy członkowi rodziny, zasadny jest wniosek, iż obdarowany powinien pomóc darczyńcy w poniesieniu finansowego ciężaru związanego z prowadzeniem postępowania sądowego, jeżeli darczyńca nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych we własnym zakresie (por. postanowienia NSA z: 9 lipca 2015 r., I FZ 243/15; 8 lipca 2015 r., II FZ 440/15; 26 listopada 2014 r., II FZ 1501/14; 13 czerwca 2012 r., II FZ 445/12; 28 listopada 2011 r., II FZ 682/11). Wynika to z art. 897 zdanie pierwsze Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Zdaniem referendarza sądowego należy w związku z tym uznać, że nieodpłatne przekazanie przez Skarżącego składników majątkowych o znacznej wielkości uprawnia do stwierdzenia, iż córka i syn Skarżącego powinni wspomóc ojca w poniesieniu kosztów niniejszego postępowania, w ramach oczywiście swoich możliwości (które – jak należy wnioskować – posiadają, skoro od 2015 r. córka pokrywa opłaty mieszkaniowe - 400 zł, koszty leczenia - 800 zł, zakup żywności- 1.200 zł, zakup ubrań - 400 zł, składki KRUS - 786 zł/kwartał i 669,50 zł/miesiąc) i to niezależnie od faktu nieprowadzenia z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Z tych względów stwierdzić należy, iż wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.