III SA/Wa 818/17

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 10/5/2017 r po rozpoznaniu wniosku H. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia z [...] listopada 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżącą od wpisu od skargi powyżej 500 zł; 2. Odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie

1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) H. L. , dalej jako strona, wnioskiem zawartym na formularzu PPF (data 24/4/2017 r), zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Powołała się na złą sytuację materialną, ponieważ utrzymuje się emerytury (niespełna 1400 zł/m-c), jest w podeszłym wieku, choruje i podlega stałemu leczeniu, korzysta z pomocy [...]. Posiada trzy mieszkania w P.. Nie ma oszczędności. Z emerytury pokrywa koszty lekarstw, utrzymania się, czynszu, żywności etc. Skarżąca załączyła faktury, rachunki, wydruki z rachunku bankowego. 3) Jedyny wymagany na obecnym etapie koszt sądowy to wpis od skargi w kwocie 1665 zł. od sprawy dotyczącej podatku z tytułu zbycia mieszkania. Do tego zakresu prawa pomocy, tj kosztów wymagalnych, referendarz sądowy ograniczył rozpoznanie wniosku: sytuacja życiowa Skarżącej może bowiem zmieniać się. Referendarz sądowy daje wiarę twierdzeniom Skarżącej o złym stanie zdrowia, potrzebie pomocy i skromnym trybie życia, który prowadzi, jak też realizuje postulat zapewnienia stronie, przy ocenie wniosku o prawo pomocy, stanu dysponowania dochodem adekwatnym do usprawiedliwionych potrzeb, tj. o wysokości przynajmniej minimum socjalnego. Minimum socjalne to wskaźnik społeczny mierzący koszty utrzymania gospodarstw domowych. Zakres i poziom zaspokajanych potrzeb według tego modelu winny zapewniać takie warunki życiowe, by na każdym z etapów rozwoju człowieka umożliwić reprodukcję jego sił życiowych, posiadanie i wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych. Minimum egzystencji (inaczej także minimum biologiczne) jest wskaźnikiem, który określa poziom zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych (w postaci przeliczenia na kwotę) konieczny do przetrwania biologicznego – przeżycia (zob. https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-egzystencji-2). Z informacji nadesłanych przez stronę wynika, że osiągany przez nią dochód (miesięczny) w gospodarstwie domowym przekracza minimum socjalnego w wysokości niespełna 900 zł na osobę (por część historyczna). Jednak także kwota wydatków Skarżącej, niezbędnych do zachowania godziwej egzystencji, cierpiącej na wzmiankowane schorzenia, przekracza tą wartość. W tym zakresie referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom Skarżącej, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, odnośnie sytuacji materialnej: także dlatego, że uiszczenie wpisu od skargi warunkuje rozpoznanie sprawy przez Sąd, czyli warunkuje dostęp Skarżącej do Sądu. Stąd decyzja, na tym etapie postępowania, o zwolnieniu Strony od wpisu od skargi we wskazanym zakresie. W szczególności, z kserokopii wyciągu z rachunku bankowego wynika, że uiszczenie oznaczonej w sentencji kwoty nie pozbawi Skarżącej środków do godziwej egzystencji. Większy zakres zwolnienia jest natomiast niemożliwy do zastosowania w badanej sprawie, ponieważ Skarżąca posiada, choć może tego nie odczuwa, dobra materialne o znacznej wartości: w rubryce 7.1 formularza PPF zadeklarowała posiadanie trzech mieszkań w P.. W orzecznictwie sądowym wyrażono natomiast pogląd, który urzędnik sadowy musi uwzględniać, że posiadanie majątku wyklucza przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04; orzeczenie SN z 23 października 1934 r., sygn. akt C II 1441/34, CBOSA). 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.