III SA/Wa 76/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi N. Sp. z o. o z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Skarżąca N. Sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się m. in. zajęcia rachunków bankowych, niewielką ilość środków finansowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Skarżąca posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, nie posiada środków trwałych, a za ostatni rok obrotowy poniosła stratę [...] zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przedłożyła deklaracje VAT-7 od sierpnia do grudnia 2017 r., wypowiedzenie umów prowadzenia rachunków bankowych, rachunek zysków i strat z buforem za 2016 i 2017 r. zeznania podatkowe CIT-8 za 2015 i 2016 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia Skarżąca jest zobowiązana na obecnym etapie jest wpis od skargi w kwocie 19.273 zł, ustalonej od wartości przedmiotu sporu wynoszącego 1.927.206 zł. Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak zajęcie rachunku bankowego brak środków pieniężnych, poniesienie straty. Tymczasem przy ocenie zaistnienia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy nie można tracić z pola widzenia sytuacji, w jakiej się ona znajdowała we wcześniejszym okresie. Z dokumentów finansowych wynika natomiast, że w 2015 r. Skarżąca osiągnęła przychód w wysokości [...] zł, w 2016 r. przychód w wysokości [...] zł., a w 2017 r. przychód w kwocie [...] zł. Powyższe wyniki finansowe pozwalają na wniosek, że Skarżąca miała możliwość zabezpieczyć sobie w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie żądanego wpisu. Także w orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z tą działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (zob. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14). Akcentuje się również, że z całą pewnością wymóg "ostrożności" obowiązuje od daty wszczęcia postępowań podatkowych (zob. postanowienie WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2016 r., III SA/Wa 52/16). W niniejszej sprawie do takiego właśnie wszczęcia postępowania kontrolnego doszło w 2016 r. Z tych wszystkich względów nie może mieć decydującego znaczenia argumentacja Skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności jak dokonane zajęcia rachunku bankowego, poniesienie straty, czy brak środków pieniężnych. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który np zrezygnował z aktywności i zawiesił działalność gospodarczą albo względem którego np. prowadzona jest egzekucja administracyjna, powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Nie można również w niniejszej sprawie pominąć tego, że Skarżąca nie przedstawiła wszystkich wymaganych dokumentów, o które była wezwana. Nie przedstawiła bowiem bilansu za ostatnie dwa lata kalendarzowe. Trudno zatem uznać Skarżącą za podmiot rzeczywiście potrzebujący prawa pomocy. Możliwość przyznania tego prawa dotyczy bowiem jedynie tych podmiotów, które wykażą, że nie są w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków. Tego zaś Skarżąca nie wykazała. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.