III SA/Wa 756/18

Dnia 29 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz po rozpoznaniu w dniu 29 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu syndyka masy upadłości [...] sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 26 września 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi syndyka masy upadłości [...] sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od sierpnia do grudnia 2012 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Syndyk masy upadłości (dalej jako: "Syndyk") [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...] (dalej jako: "Spółka") wniósł do tutejszego sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Syndyk podniósł m.in., że doręczenie zaskarżonej decyzji spowodowało, że wartość wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych przekroczyła wartość pozostałych aktywów Spółki. Skutkowało to utratą zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych wobec czego ziściły się przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wobec Spółki. W treści wniosku Syndyk wskazał także, że wartość środków trwałych Spółki na dzień 16 października 2017 r. wynosiła 0 zł zaś strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 34.619,51 zł. Na rachunku bankowym Spółki znajdowało się 6.049,04 zł, zaś w kasie 26.000 zł. Spółka nie korzystała z finansowania ze źródeł zewnętrznych. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego Syndyk przedstawił m.in. wyciąg z rachunku bankowego, listę wypłat z umów cywilnoprawnych, ewidencję sprzedaży i zakupów, rachunek zysków i strat czy kserokopie umów. Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Syndykowi przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia starszy referendarz sądowy wskazał, że jedyny koszt wymagany na obecnym etapie postępowania to koszt wpisu od skargi w wysokości 11.003 zł. Strona nie uprawdopodobniła, że znajduje się w sytuacji finansowej, uniemożliwiającej jej pokrycie kosztów postępowania, co jest warunkiem przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Na powyższe postanowienie w przepisanym terminie sprzeciw wniósł Syndyk. W uzasadnieniu sprzeciwu Syndyk wskazał, że przedstawione dokumenty wskazują na trudną sytuację finansową Spółki oraz prowadzenie przez nią dalece ograniczonej działalności, z tytułu której osiąga nieznaczne przychody. Za ostatni rok obrotowy Spółka zanotowała jednak stratę. Podniósł, że Spółka nie dysponuje środkami finansowymi, które bez istotnych utrudnień lub konieczności całkowitego odstąpienia od prowadzenia działalności pozwoliłyby jej na poniesienie kosztów sądowych. Wskazał, że sytuacja Spółki jako podmiotu w upadłości likwidacyjnej jest inna niż podmiotu prowadzącego działalność gospodarcza i niebędącego w stanie upadłości, co powinno zostać wzięte pod uwagę przy przyznawaniu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. W świetle zaś art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., do czynności referendarza sądowego w zakresie prawa pomocy należy m.in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy należy również badanie złożonych wniosków o przyznanie prawa pomocy co do wymogów formalnych, a także co do ich treści (art. 258 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). W ocenie sądu rację ma referendarz sądowy wskazując, że w świetle przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. obowiązkiem strony będącej osobą prawną albo tzw. ułomną osobą prawną jest wykazanie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrot "gdy wykaże" oznacza bowiem, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie sąd może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Go 385/16). W ocenie sądu zarówno na etapie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i na etapie postępowania wywołanego wniesieniem sprzeciwu Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wręcz przeciwnie, z dokumentów przedstawionych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy wynika, że dysponuje środkami pieniężnymi zgromadzonymi zarówno w kasie jak i na rachunku bankowym, które łącznie stanowią ponad dwukrotność wymaganego na tym etapie postępowania wpisu od skargi. Odnosząc się do argumentacji Syndyka w uzasadnieniu sprzeciwu należy podnieść, że sam fakt ogłoszenia upadłości wnioskodawcy (obejmującej likwidację majątku) nie przesądza o tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy Syndyka zasługuje na uwzględnienie, skoro w sposób regularny i aktywny prowadzi on działalność gospodarczą upadłego. Fakt bycia w stanie upadłości określonego podmiotu ma jedynie znaczenie dla oceny jego sytuacji finansowej. Nie sposób uznać, że zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki stanowi argument przemawiający za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Brak jest ustawowych podstaw dla przyjęcia, że wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 14 września 2015 r., sygn. I SA/Wr 1472/15) Wobec powyższego sprzeciw Syndyka nie może zostać uznany za zasadny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego.