III SA/Wa 738/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, sędzia WSA del. Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Protokolant p. o. referenta stażysty Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę

Postanowieniem z [...]. stycznia 2015 r. Minister Finansów po rozpatrzeniu zażalenia R. P.(dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...].lipca 2013 r. oddalające skargę na czynności egzekucyjne Dyrektora Izby Celnej w K. polegające na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomieniem z 30 kwietnia 2013 r. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Dyrektor Izby Celnej w K. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego na podstawie własnego tytułu wykonawczego z [...]. lipca 2012 r. obejmującego należność w podatku akcyzowym za październik 2007 r. określoną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w N. z [...]. marca 2012 r. odpis tytułu wykonawczego doręczono Skarżącemu 22 sierpnia 2012 r. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...]. kwietnia 2013r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności Izby Celnej w K. z tytułu zasądzonych na rzecz R. P. od Dyrektora Izby Celnej w K. zwrotu kosztów sądowych. Zawiadomienie powyższe zostało doręczone zobowiązanemu i pełnomocnikowi [...]. maja 2013r., a dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu jego wystawienia. Skarżący działając przez pełnomocnika pismem z 8 maja 2013r., złożył skargę na powyższą czynność egzekucyjną wnosząc o uchylenie przedmiotowej czynności egzekucyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z [...]. lipca 2013r., oddalił skargę jako nieuzasadnioną wskazując, iż zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W skautek wniesionego zażalenia, wymienionym na wstępie zaskarżonym postanowieniem Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Minister Finansów w uzasadnieniu wskazał, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Minister Finansów w wyniku dokonania analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie stwierdził nieprawidłowości i naruszenia prawa przez organ egzekucyjny, tj. Dyrektora Izby Celnej w K.. Organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej, do której upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowany środek egzekucyjny jest wymieniony w katalogu środków określonych w art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych. Środek ten został zastosowany w prawidłowy sposób, zgodnie z art. 89 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Minister Finansów wskazał, że z akt sprawy wynika, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z Nr 137, poz. 1541 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Doręczenie Zobowiązanemu i jego pełnomocnikowi zawiadomienia o zajęciu nastąpiło 6 maja 2013 r., tytuł wykonawczy został zaś doręczony Zobowiązanemu odpowiednio 22 sierpnia 2012r., dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie doręczono w dniu jego wystawienia. Zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane przez uprawnionego pracownika, a jego forma odpowiadała formie przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązującym na dzień dokonania czynności. Zastosowanie środka egzekucyjnego było więc zgodne z przepisami prawa regulującymi tą kwestię. Minister Finansów zauważył, iż przy stosowaniu środków egzekucyjnych nie chodzi o wyrządzenie dolegliwości Zobowiązanemu, lecz doprowadzenie do spełnienia ciążącego na Nim obowiązku. Oznacza to, że postępowanie egzekucyjne musi być przede wszystkim skuteczne, gdyż przesłanką do niestosowania środków przymusu w postępowaniu egzekucyjnym mogłoby być jedynie wykonanie obowiązku, czego na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie stwierdzono. Minister Finansów stwierdził, że w zażaleniu Skarżący zakwestionował możliwość zajęcia zasądzonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2012r. Sygn. akt I SA/Kr 1274/12 zwrotu kosztów postępowania podnosząc, że zasądzona kwota nie przysługiwała Skarżącemu, lecz Kancelarii jego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 13 grudnia 2012r. Sygn. akt I SA/Kr 1274/12 w pkt 2 sentencji stwierdził, iż: "zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 4.416,00 zł." Powyższe wskazuje w sposób jednoznaczny, iż stroną której należą się koszty jest Skarżący, a nie jego pełnomocnik, a Skarżącym w sprawie zakończonej powyższym wyrokiem był bez wątpienia Skarżący. Kwestia wzajemnych rozliczeń między pełnomocnikiem, a Skarżącym pozostaje bez znaczenia w przedmiotowej sprawie. Skoro Skarżącemu przysługiwała wierzytelność od Dyrektora Izby Celnej w K. z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego, to wierzytelność ta mogła podlegać zajęciu w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z uwagi na wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 grudnia 2012r., sygn. akt I SA/Kr 1274/12, którym zasądzono od Dyrektora Izby Celnej w K. zwrot kosztów postępowania na rzecz Skarżącego, organ ten występuje więc również w charakterze dłużnika zajętej wierzytelności, pełniąc w przedmiotowej sprawie funkcje zarówno wierzyciela jak i organu egzekucyjnego. Odnosząc się do podnoszonej w zażaleniu kwestii nieprawidłowego oznaczenia dłużnika zajętej wierzytelności, Minister Finansów wskazał, że użycie w zawiadomieniu z [...]. kwietnia 2013r. w miejsce oznaczenia dłużnika zajętej wierzytelności nazwy "Izba Celna w K." nie miało wpływu na prawidłowość zastosowanej czynności egzekucyjnej i zaskarżone rozstrzygnięcie. Nie można mówić o odrębności Izby Celnej w Krakowie będącej państwową osobą prawną kierowaną przez Dyrektora od tegoż Dyrektora Izby Celnej w K., posiadającego status dłużnika zajętej wierzytelności. W odniesieniu do zarzutów naruszenia art. 509 § 1 i 2 oraz art. 512 Kodeksu cywilnego, a także art. 39 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), Minister Finansów wskazał, iż zarzuty te były już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu toczącym się na wniosek pełnomocnika Skarżącego, o wyłączenie spod egzekucji wierzytelności pieniężnej. Postanowieniem z [...]. lipca .2013r Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie wyłączenia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej, stojąc na stanowisku, iż wierzytelność zasądzona wyrokiem WSA przysługuje wyłącznie Skarżącemu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie - naruszenie art. 89 § 1 w świetle art. 38 § 1 u.p.e.a., w związku z art. 509 § 1 i 2 oraz art. 512 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny, a także art. 39 pkt 4 P.p.s.a., poprzez dokonanie zajęcia wierzytelności pieniężnej nieprzysługującej zobowiązanemu, - naruszenie art. 67 § 1 i 2 pkt 1 i 2 w związku z art. 89 § 1 i 2 oraz art. 1a pkt 3 a także art. 90 § 2 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe oznaczenie w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności pieniężnej dłużnika zajętej wierzytelności i doręczenie zawiadomienia o zajęciu podmiotowi, który nie był jej dłużnikiem w rozumieniu art. 1a pkt 3 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Przedmiotem rozpoznania jest skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej. Skarga na czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 54 u.p.e.a. dotyczy wszelkich podejmowanych przez organ egzekucyjny działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Podkreślić należy, że przedmiotem tej skargi jest konkretna czynność egzekucyjna, a nie zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czy też prawidłowość jego prowadzenia. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, że skarga na czynności egzekucyjne nie może dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 § 1 (wyr. NSA z 6.12.2013 r., II FSK 2988/11, Legalis). Również w literaturze (por. E. Ochendowski, Postępowanie administracyjne, s. 296; A. Skoczylas, w: SPA, 2014, t. 9, s. 481–482) podnosi się, że "przedmiotem zaskarżenia mogą być czynności egzekucyjne, na które nie przysługuje inny środek prawny, np. zarzut lub zażalenia czy wniosek o wyłączenie spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego". W tym sensie skarga ta ma subsydiarny charakter. W nowszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że "skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem konkurencyjnym z zarzutami wnoszonymi na podstawie art. 33 EgzAdmU" (por. wyr. WSA w Warszawie z 8.12.2008 r., III SA/WA 2027/08, Legalis; wyr. NSA z 22.9.2010 r., II FSK 568/09, Legalis) oraz że "skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być wnoszona na czynności o charakterze wykonawczym, środek ten nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o uprawnieniach i obowiązkach uczestników postępowania egzekucyjnego" (por. wyr. WSA w Warszawie z 22.10.2008 r., V SA/WA 469/08, Legalis). Wykluczona jest też możliwość sprawdzania legalności w tym trybie tych działań, czynności i aktów, które podejmowane są w postępowaniu egzekucyjnym przez wierzyciela egzekwującego (wyr. NSA z 2.4.2015 r., II FSK 778/13, Legalis). Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (wyr. NSA z 2.4.2015 r., II FSK 749/13, Legalis). Dodatkowo podnosi się, że przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych (wyr. NSA z 18.8.2015 r., II FSK 1688/13, Legalis). Odnosząc powyższe rozważania do oceny niniejszej sprawy zauważyć należy, że zasadniczy w niej spór sprowadza się do tego, czy zajęcie wierzytelności w postaci zwrotu kosztów egzekucyjnych zasądzonych Skarżącemu wyrokiem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1274/12 było zasadne z uwagi na cesję tej wierzytelności na rzecz Kancelarii "[...]". W ocenie Sądu ta kwestia dotyczy jednakże nie tyle poprawności czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności, lecz oceny komu przysługuje prawo do zajętej wierzytelności. To natomiast może być przedmiotem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 38 u.p.e.a. Powyższa okoliczność wyklucza w ocenie Sądu możliwość rozstrzygnięcia tej kwestii przy pomocy skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Odnosząc się natomiast do podniesionego w skardze zarzutu, że wadliwie w dokumencie zajęcia przedmiotowej wierzytelności wskazano Izbę Celną Wydział Księgowo – Finansowy zamiast Dyrektora Izby Celnej w K. wskazać należy, że zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2009 r., Nr 168, poz. 1323 ze zm.) do zadań dyrektora izby celnej należy rozstrzyganie w II instancji w sprawach należących w I instancji do naczelników urzędów celnych. Natomiast ust. 2 tego artykułu stanowi, że dyrektorzy izb celnych wykonują zadania przy pomocy podległych im izb celnych. Zatem w ocenie Sądu wskazanie w dokumencie zajęcia wierzytelności jako dłużnika zajętej wierzytelności Izby Celnej oraz konkretnej komórki wewnętrznej nie było wskazaniem innego podmiotu jak Dyrektor Izby Celnej w K. i nie można je uznać za wadliwe. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).