III SA/Wa 712/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Agnieszka Olesińska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 sierpnia 2018 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z.D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. oraz zabezpieczenia jej na majątku podatnika postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

W skardze Skarżący Z.D. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym wezwano go do nadesłania wypełnionego formularza PPF. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący przesłał żądany formularz, w którym wskazał, iż uzyskiwany dochód nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Podał, że zamieszkuje wraz z żoną i dwójką dzieci. Ujawnił swój stan majątkowy (dom, nieruchomość rolna), wysokość osiąganego dochodu (łącznie 3.000 zł) i ponoszonych kosztów utrzymania (2.500 zł). Z uwagi na fakt, że dane zawarte w powyższym formularzu były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego wezwano go do złożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego. Na wezwanie to jednak nie odpowiedział. Postanowieniem z 27 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Stwierdził, że brak nadesłania żądanych informacji i dokumentów uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy, tj. ocenę tego, czy Skarżący jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Od postanowienia tego Skarżący wniósł sprzeciw, w którym zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "P.p.s.a.". Podkreślił, iż wykazał, że nie jest w stanie opłacić wpisu sądowego. Wskazał mianowicie, że łączny dochód rodziny wynosi 3.000 zł, zaś koszty utrzymania 2.500 zł. Skarżący posiada także duży kredyt do spłacenia – łącznie 250.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Treść art. 260 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w takim zakresie, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak prawidłowo wskazał referendarz sądowy, to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek pełnego i rzetelnego opisania oraz udokumentowania swojej sytuacji materialnej i rodzinnej. Tylko bowiem w przypadku dysponowania wszystkimi informacjami dotyczącymi tych kwestii Sąd może rozważyć, czy zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 246 P.p.s.a. W niniejszej sprawie obowiązku tego Skarżący nie wypełnił. W kwestionowanym przezeń postanowieniu referendarz sądowy szczegółowo wyjaśnił, dlaczego wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów. Wskazał mianowicie, że z jego wniosku nie wynikało, czy osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają majątek oraz czy gospodarstwo to osiąga inny jeszcze dochód, w szczególności z tytułu dopłat bezpośrednich do nieruchomości rolnej oraz ewentualny dochód syna Skarżącego, a także jakie Skarżący ma zobowiązania i jakie ponosi wydatki. Skarżący nawet nie podjął próby wyjaśnienia tych wątpliwości. Referendarz sądowy miał zatem pełne prawo by wniosku Skarżącego nie uwzględnić. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 kwietnia 2016 r. (II FZ 199/16) nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy wyłącznie w oparciu o przekonanie strony, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Sąd dysponuje środkami z budżetu państwa i nie może ich przyznawać stronom postępowań pochopnie, na podstawie niepełnego opisu sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny oraz bez stosownej dokumentacji uzasadniającej pomoc państwa. W tym stanie rzeczy należało zgodzić się z referendarzem sądowym, że brak nadesłania żądanych informacji i dokumentów uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W złożonym sprzeciwie oceny tej Skarżący nie zdołał podważyć. Powtórzył w nim jedynie informacje zawarte we wniosku, twierdząc jednocześnie, że dane te są wystarczające do przyznania mu prawa pomocy. Stanowiska tego Sąd nie podziela. Tym samym chybiony jest zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W tej sytuacji, na podstawie art. 260 § 1-3 P.p.s.a., Sąd postanowił utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.