III SA/Wa 691/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Czarkowski, asesor WSA Tomasz Grzybowski (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. odmówił R. spółce z o.o. z siedzibą w W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z [...] października 2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 r. Organ ustalił, że ww. decyzję doręczono spółce 27 października 2021 r., zatem termin na złożenie odwołania upływał 10 listopada 2021 r. Natomiast (niepodpisane) odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu został nadano 12 listopada 2021 r. We wniosku wskazano, że odwołanie wysłano również 10 listopada 2021 r. po godz. 23. z automatu wysyłkowego, jednakże z uwagi na zmęczenie oraz presję czasu, w tym z uwagi na ilość osób oczekujących w kolejce, osoba nadająca przesyłkę (prezes zarządu spółki) zamiast danych organu wprowadziła na przesyłce adres spółki. Na potwierdzenie powyższego załączono potwierdzenie nadania przesyłki poleconej. Błąd dostrzeżono pierwszego dnia roboczego po wysłaniu odwołania. We wniosku opisano w tym kontekście trudności towarzyszące nadaniu przesyłki związane z działalnością operatora pocztowego (zamknięta placówka przy ul. [...] w W.) i starania czynione w celu nadania odwołania (dopiero przy trzeciej próbie uzyskano dostęp do czynnego automatu wysyłkowego) (s. 1-2 postanowienia). Odnosząc się do powyższych okoliczności organ wywiódł, że przyczyną uchybienia terminu było błędne wskazanie adresata przesyłki zawierającej odwołanie. Nie negując przy tym przyczyn omyłki, tj. zmęczenia oraz stresu towarzyszącego nadaniu przesyłki, organ uznał że okoliczności te nie mają charakteru ekskulpującego. Błąd ten należy traktować jako niedbalstwo, dyskwalifikujące możliwość przywrócenia terminu. Podkreślono przy tym, że ryzyko nadania przesyłki w ostatnim dniu upływu terminu obciąża stronę skarżącą, która powinna uwzględniać takie czynniki jak znaczna kolejka do automatu wysyłkowego koło godz. 24., czy zwykła awaria urządzenia (s. 5-6 postanowienia). W skardze do tut. Sądu strona domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia podnosząc zarzut naruszenia art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa") poprzez odmowę uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, mimo uprawdopodobnienia że spółka bez swojej winy nie dochowała terminu do wniesienia odwołania, jako że uchybienie terminu spowodowane było okolicznościami niezawinionymi, a prowadzącymi do błędnego wprowadzenia danych adresata w automacie wysyłkowym. W motywach skargi ponownie zwrócono uwagę na trudności towarzyszące nadaniu przesyłki 10 listopada 2021 r. i skutkujące finalnie omyłkowym zaadresowaniem przesyłki do spółki, zamiast do organu pierwszej instancji (s. 3 i n.). W tym kontekście akcentowano brak działania kolejnych automatów wysyłkowych, jak też zamknięcie placówki operatora pocztowego przy ul. [...] w W. po godz. 22. (która co do zasady prowadzi obsługę 24 godz./dobę). Są to okoliczności niezależne od skarżącej (s. 4 i n.). Mimo to prezes zarządu spółki dochował wszelkiej staranności w celu nadania przesyłki; jednak konieczność poszukiwania porą nocną po całym mieście działającego automatu pocztowego i presja czasu spowodowały zmęczenie i stres, które skutkowały błędnym wprowadzeniem do automatu adresata przesyłki. Zdaniem strony opisana sytuacja uzasadnia brak winy w uchybieniu terminu (s. 5 skargi). Krytycznie odniesiono się także do argumentu organu wskazującego na późne nadanie przesyłki (w ostatnim dniu upływu terminu). Ponadto zwrócono uwagę na nieznaczną skalę uchybienia (jeden dzień roboczy) (s. 5 i n. skargi). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie (vide s. 4 odpowiedzi). Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zdaniem Sądu organ trafnie uznał, że okoliczności konsekwentnie przywołane również w złożonej skardze nie mogą zostać uznane za takie, które uzasadniają brak winy w uchybieniu terminu w rozumieniu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Należy przypomnieć, że brak winy członek zarządu spółki dokonujący czynności w jej imieniu i na jej rzecz może uwiarygodnić poprzez wykazanie, że przeszkoda była niezależna od strony i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (spośród wielu por. np. wyrok NSA o sygn. II FSK 616/05, CBOSA). Tymczasem o ile jeszcze utrudnienia w nadaniu przesyłki opisane przez stronę, a związane z zamknięciem placówki operatora pocztowego przy ul. [...] w W., czy brakiem działania kolejnych automatów wysyłkowych, mogą zostać uznane za niezależne od spółki, to jednak okoliczności te nie stanowiły bezpośredniej przyczyny uchybienia terminowi, bowiem finalnie udało się nadać przesyłkę w funkcjonującym automacie pocztowym. Jak wskazuje sama strona skarżąca, przyczyną tą były zmęczenie i stres prezesa zarządu spółki, który wprowadził omyłkowo błędnego adresata przesyłki z odwołaniem, tj. nadał przesyłkę do spółki (s. 5 skargi). Wskazany powód wniesienia odwołania z uchybieniem terminu oznacza jednakże błąd leżący po stronie nadawcy, tj. taki, który nie może zostać uznany za niezależny od niego, lecz powinien zostać potraktowany jako wyraz braku należytej staranności, co trafnie uczynił organ (s. 5 in fine postanowienia). Rzeczą spółki było zorganizowanie obiegu korespondencji w taki sposób, by wysyłka nastąpiła terminowo i dotarła do właściwego odbiorcy (vide post. NSA o sygn. II GZ 447/22, CBOSA, gdzie wskazano, że okoliczność wskazania błędnego adresu nie może być podstawą przywrócenia terminu). Omyłkowe zaadresowanie przesyłki w oczywisty sposób stanowi zatem błąd obciążający skarżącą, mieszczący się w kategorii niedbalstwa. To ostatnie zaś wyklucza przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (szerzej por. R. Hauser w: S. Babiarz, B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, R. Hauser, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019, art. 162 oraz powołane tam orzecznictwo i literaturę). Na tym tle stres, czy zmęczenie strony towarzyszące nadaniu przesyłki nie są w świetle analizowanej przesłanki istotne, ponieważ nie są to czynniki, które w okolicznościach sprawy mogłyby zostać uznane za niezależne od strony. W związku z tym również, jakkolwiek trafnie w skardze poddano krytyce argument organu związany z podjęciem próby nadania przesyłki w ostatnim dniu upływu terminu procesowego, to jednak pozostaje powyższe bez wpływu na wynik sprawy. Sprawę spółki trudno bowiem, wbrew twierdzeniom skargi (s. 4), traktować jako "nietypową". W istocie jej źródłem jest zwykły błąd, spowodowany tzw. czynnikiem ludzkim (pomyłką osoby adresującej przesyłkę). Nie jest wreszcie, wbrew przekonaniu strony (s. 6 skargi) istotny okres uchybienia terminowi (jeden dzień roboczy). Nie jest to bowiem okoliczność badana w ramach przesłanki braku winy wynikającej z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Czas reakcji strony związany z dostrzeżonym uchybieniem jest istotny w kontekście terminu na złożenie samego podania o przywrócenie terminu (art. 162 § 2 zdanie pierwsze Ordynacji podatkowej). Dopełnienie tego warunku formalnego nie było jednak sporne w sprawie. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.). Sąd nie stwierdził jednocześnie, działając w granicach sprawy takich uchybień, które uzasadniałyby wzruszenie z urzędu zaskarżonego postanowienia organu (art. 134 § 1 ww. ustawy).