III SA/Wa 632/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, po rozpoznaniu w dniu 23 września 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

P. T. (zwany dalej: "Skarżącym") wystąpił w niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku Skarżący wskazał, że od września 2013 r. jest osobą bezrobotną i pomimo pomocy urzędu pracy nie może znaleźć pracy. W utrzymaniu Skarżącemu pomaga matka i żona. Skarżący wskazał też, że z uwagi na zaległości wobec ZUS nie otrzymał zasiłku dla bezrobotnych. Ponadto z uwagi na liczne niespłacone zobowiązania przeprowadzana jest wobec niego egzekucja. Skarżący oświadczył, że ostatnim należącym do niego składnikiem majątkowym jest udział wynoszący ½ w prawie własności lokalu mieszkalnego i gdyby udało mu się go sprzedać, to wówczas miałby środki na spłatę długów i zapłatę kosztów sądowych. Ze złożonego przez Skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, oraz posiada udział wynoszący ½ w prawie własności lokalu mieszkalnego o powierzchni 190 m². Skarżący był dwukrotnie wezwany przez referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących sytuację materialną jego oraz jego żony, jednakże wezwania przesłane na adres Skarżącego wskazany w skardze były dwukrotnie awizowane po czym zostały zwrócone przez pocztę z adnotacją o ich niepodjęciu w terminie przez adresata – zostały uznane za doręczone Skarżącemu w dniach: 27 maja 2014 r. oraz 16 czerwca 2014 r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." Postanowieniem z dnia 21 lipca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 12 sierpnia 2014 r., uzupełnionym pismem z dnia 11 września 2014 r., Skarżący złożył sprzeciw od powyższego orzeczenia referendarza sądowego, wskazując w uzasadnieniu iż nie otrzymał dwóch kolejnych przesyłek pocztowych zawierających kierowane do niego wezwanie do złożenia dodatkowych informacji oraz dokumentów odnoszących się do sytuacji materialnej oraz dochodów jego oraz jego żony. Z tego względu nie odpowiedział na te wezwania. Jednakże zdaniem Skarżącego, dokumenty oraz informacje które zostały wymienione w tych wezwaniach nie wniosłyby nic nowego w kwestii oceny jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż w złożonym przez niego wcześniej formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF znajdowały się wszystkie istotne informacje na temat jego sytuacji materialnej oraz dochodów. Skarżący wskazał też, że od 2006 roku pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej ze swoją żoną i nie dysponuje jej zeznaniami podatkowymi, informacjami na temat wysokości jej dochodów oraz wyciągiem z jej rachunku bankowego. Skarżący nie posiada również obecnie własnego rachunku bankowego. Dzieci Skarżącego nie pozostają na jego utrzymaniu. Skarżący korzysta z pomocy swojej żony oraz matki, która zapewnia mu żywność. Skarżący wskazał też, że nie płaci czynszu od 2009 roku, w skutek czego prowadzona jest wobec niego egzekucja komornicza z wniosku wspólnoty mieszkaniowej. Skarżący załączył do swojego sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego następujące dokumenty: zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu / poniesionej straty w 2013 r., decyzję o uznaniu za osobę bezrobotną, wypis z aktu notarialnego obejmującego umowę majątkową małżeńską o wyłączeniu wspólności ustawowej, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji oraz pismo w sprawie reklamacji przesyłek pocztowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W konsekwencji, przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną określone przesłanki. Skarżący ubiega się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Powinien więc spełnić przesłankę, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepis ten przenosi wprost na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy, a informacje pochodzące od strony, które dotyczą jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. W interesie Skarżącego, którego, przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wzywano do przedłożenia stosownych dokumentów, leżało zatem przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jego wniosku. Pogląd powyższy ma potwierdzenie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005r., sygn. akt I FZ 63/05. Tymczasem Skarżący nie przedstawił informacji i dokumentów, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości na to jaka jest sytuacja majątkowa jego małżonki. Wskazać należy przy tym, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy Sąd ocenia możliwości finansowe wnioskodawcy z uwzględnieniem dochodów i stanu majątkowego małżonka. Wykazanie zatem sytuacji majątkowej małżonki wnioskodawcy, w szczególności w sytuacji, gdy wnioskodawca został o to wezwany, jest absolutnie niezbędne. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, tak określonego obowiązku nie zmienia fakt istniejącej między małżonkami rozdzielności majątkowej. Zgodnie bowiem z art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 z późn. zm.) - dalej: "K.r.o.", małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji. Sąd popiera w pełni, wyrażony w postanowieniach NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11 oraz z dnia 5 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 150/12, pogląd, iż ww. obowiązek - wynikający z art. 23 K.r.o. - oznacza konieczność wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych i istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Podkreślenia również wymaga, iż Skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego wynikałoby ustanie jego małżeństwa. W konkluzji Sąd stwierdza, że skoro art. 246 p.p.s.a. przenosił na Skarżącego obowiązek wykazania w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki przyznania mu prawa pomocy, a Skarżący z obowiązku tego się nie wywiązał, to pomoc nie może zostać mu udzielona. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 243, art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i art. 259 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.