III SA/Wa 630/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r., 2012 r., 2013 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. i 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Skarżący M. N. , na urzędowym formularzu PPF, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że jest [...]-letnim emerytem, prowadzącym jednoosobowe gospodarstwo. Skarżący wciąż prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje nieregularne przychody. Czasami jest to około 11.000 zł miesięcznie. Skarżący określił koszty swojego utrzymania na kwotę 4.000 zł. Posiada zobowiązania kredytowe oraz względem urzędu skarbowego w kwocie 80.000 zł. (2.500 miesięczna rata do końca 2018 r., a następnie jednorazowa spłata). Skarżący spłaca też inne zaciągnięte wcześniej kredyty w wysokości 5.500 zł miesięcznie. Skarżący określił swoje wydatki na około 10.000 zł miesięcznie. Wskazał, że nie ma zdolności kredytowej i radzi sobie z wielkim trudem. Każde kolejne 100 zł na wydatki to poważna sprawa. Skarżący jest jednym z trzynastu współwłaścicieli nieruchomości rolnej o powierzchni 3,87 ha. Skarżący jest współkredytobiorcą kredytów (95.000 euro i 67.000 zł). Otrzymuje emeryturę – 4.900 zł, wynagrodzenie z tytułu udziału w radzie nadzorczej – 3.600 zł oraz uzyskuje dochód z tytułu działalności gospodarczej (nieregularnie) około 3.500 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący nadesłał: decyzję o waloryzacji emerytury ( [...] zł do wypłaty), zaświadczenie o wypłacie wynagrodzenia ([...] zł z tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, wyciągi z rachunków bankowych, umowy kredytowe, harmonogram spłat kredytu, zeznania podatkowe PIT-36L i PIT-37, z których wynika, że w 2017 r. Skarżący uzyskał dochód w kwocie [...] zł, a w 2016 r. dochód w kwocie [...] zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej jako: "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 maja 2015 r. (II FZ 428/15) wprowadzono ją do porządku prawnego w celu zapewnienia możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do Sądu tym osobom, które ze względu na trudną sytuację materialną, zmuszone byłyby do rezygnacji z obrony swych praw przed Sądem z powodu kosztów sądowych przekraczających ich możliwości finansowe. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym) – zob. art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zdaniem referendarza sądowego wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawione dokumenty wykluczają bowiem Skarżącego z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Wynika z nich mianowicie, że Skarżący uzyskuje dochody z tytułu emerytury, pełnienia funkcji członka rady nadzorczej oraz prowadzenia działalności gospodarczej. Łącznie Skarżący określił swoje dochody na kwotę około [...] zł. Z analizy natomiast nadesłanych dokumentów wynika, że na rachunek bankowy Skarżącego wpływają dodatkowo znaczne kwoty. Przykładowo 9 kwietnia 2018 r. tytułem wynagrodzenia na rachunek bankowy wpłynęła kwota 16.500 zł. Ponadto na wyciągu z rachunku bankowego uwidocznione są stałe wpływy z [...] oraz Fundacji [...] , przykładowo: 20 kwietnia 2018 r. – 800 zł, 22 lutego - 400 zł, 19 lutego 2018 r. - 700 zł, 23 stycznia – 1.000 zł. Faktem jest, że Skarżący ponosi wysokie miesięczne koszty (spłata kredytów bankowych) jednakże koszty te nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Wskazać również należy, że okoliczność ponoszenia wysokich kosztów sądowych nie może sama w sobie przesądzać o zwolnieniu Skarżącego od kosztów sądowych (w niniejszej sprawie wpis sądowy wynosi 500 zł) Jak się podkreśla w orzecznictwie prawo pomocy ma służyć osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny. Nie chodzi tu przy tym o utrzymanie na określonym poziomie, zwykłym dla wnioskodawcy i o wpływ polegający na obniżeniu tego poziomu. Ustawodawca utrzymanie, jakie nie może doznać uszczerbku, określił jako "konieczne". Oznacza to, że prawo pomocy może być przyznane, jeżeli uiszczenie kosztów sądowych zagrozi możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. Uiszczenie tychże kosztów, jak każdy wydatek finansowy powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje jedynie osobom, które w istocie rzeczy zmian tych i oszczędności nie mają możliwości dokonać, a wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie (por. postanowienie WSA w Warszawie z 20 października 2009 r., III SA/Wa 1359/09). W ocenie referendarza sądowego taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Tym samym referendarz sądowy nie widzi powodu, aby koszty prowadzonego przez Skarżącego postępowania przerzucać na podatników. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.