III SA/Wa 573/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WS Artur Kuś, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Sałek, asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2018 r. sprawy ze skargi I. C. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie

Na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku Zakładu Remontowo-Budowlanego "I." sp. z o.o. z/s w G. (dalej: Spółka) dot. zaległości w podatku od towarów i usług za maj 2012 r. Celem dalszego prowadzenia postepowania egzekucyjnego wspomniany organ, przy piśmie z [...] września 2013 r., przekazał tytuł wykonawczy z [...] września 2013 r. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: NUS). W treści pisma organ nawiązał do oświadczenia I.C.(dalej: Skarżący, Strona) z 14 czerwca 2013 r., w którym Skarżący wyjaśnił, że Spółka posiada mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Do pisma załączono spis mienia Spółki zaznaczając, że mienie to znajduje się w miejscu zamieszkania Skarżącego. Wśród wymienionych w spisie składników mienia znajdował się m. in. samochód ciężarowy [...] . NUS, w celu wyegzekwowania należności od Spółki, protokołem z [...] kwietnia 2014 r. dokonał zajęcia ruchomości w postaci wspomnianego pojazdu. W protokole zajęcia poborca skarbowy zaznaczył, że obecny przy dokonywaniu czynności egzekucyjnych Skarżący odmówił podpisania i odbioru protokołu. Jednocześnie w protokole poborca wskazał, że zajętą ruchomość pozostawiono pod dozorem Skarżącego ("były Prezes i udziałowiec"), który odmówił potwierdzenia podpisem przyjęcia pod dozór zajętego pojazdu. Pismem z 29 kwietnia 2014 r. Skarżący wniósł skargę na powyższą czynność egzekucyjną zarzucając, że dokonane zajęcie stanowiło pogwałcenie prawa z pominięciem zarówno faktów jak i procedur. W ocenie Skarżącego, zajęcie samochodu stanowiło grabież oraz działanie zmierzające do zniszczenia Spółki. Skarżący wskazał ponadto, że od dwóch lat nie jest pracownikiem ani członkiem zarządu Spółki. Postanowieniem z [...] czerwca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. (dalej: DIS) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi Strony na czynność egzekucyjną NUS, ponieważ Skarżący nie był stroną postępowania uprawnioną do składania skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej "Upea"). Organ uznał, że Skarżący działa we własnym imieniu, a nie w imieniu zobowiązanego, a zatem nie może skutecznie wszcząć postępowania w sprawie. Minister Finansów (dalej: MF) postanowieniem z [...] stycznia 2015 r. utrzymał w mocy powyższe orzeczenie. Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: WSA), w której oświadczyła, że nie jest ani pracownikiem, ani członkiem zarządu Spółki. W sprawie występuje jako współwłaściciel Spółki. Skarżący wyjaśnił, że zarząd Spółki został odwołany. WSA, wyrokiem z 15 stycznia 2016 r., III SA/Wa 883/15, uchylił orzeczenia organów obu instancji wskazując w uzasadnieniu, że organy podatkowe powinny przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego celem będzie ustalenie, czy Skarżący jest uprawniony do występowania w imieniu Spółki, bowiem konstatacja organów, że Skarżący nie reprezentuje Spółki w sprawie nie jest oczywista. Organy na tę okoliczność nie przeprowadziły żadnych dowodów, które potwierdziłyby oświadczenie Skarżącego. W toku dalszych czynności w sprawie DIS, pismem z 31 maja 2016 r. wezwał Skarżącego do złożenia dokumentów potwierdzających odwołanie go z zarządu Spółki, bądź wykazujących rezygnację z funkcji w zarządzie. Pismem z 3 czerwca 2016 r. Skarżący wniósł o wskazanie podstawy prawnej żądania. Dodał ponadto, że od wielu lat nie pełni żadnej funkcji w zarządzie Spółki, ani nie jest jej pracownikiem. Wpis w KRS wskazujący go jako prezesa zarządu jest wadliwy i bezprawny. Strona podkreśliła, że WSA podzielił jego pogląd, iż status zobowiązanego w tej sprawie przysługuje wyłącznie Spółce. Powyższe stanowisko Skarżący powtórzył w piśmie z 14 czerwca 2016 r. oraz w piśmie z 19 lipca 2016 r., zatytułowanym "Skarga o przywrócenie naruszenia prawa". W pismach tych Strona dodała, że nie pełniąc jakiejkolwiek funkcji w Spółce nie jest w stanie przedłożyć jakiejkolwiek dokumentacji z nią związanej, w tym wykazać, iż został odwołany z zarządu. DIS, postanowieniem z [...] lipca 2016 r., oddalił skargę Spółki na czynność egzekucyjną NUS, polegającą na zajęciu samochodu ciężarowego marki [...] . W uzasadnieniu DIS wskazał, że Skarżący nie obalił domniemania, iż dane w rejestrze KRS są prawdziwe. Organ podkreślił zatem, że Strona jest uprawniona do działania w imieniu Spółki, a zatem wniesiona przez Stronę skarga na czynność egzekucyjną, skierowaną do majątku Spółki, podlegała rozpatrzeniu. DIS uznał, że działania organu egzekucyjnego były prawidłowe, w związku z czym uznał złożoną skargę za niezasadną. Przesyłka zawierająca powyższe postanowienie została wysłana na adres Spółki, a następnie 1 sierpnia 2016 r. pozostawiona w urzędzie pocztowym na okres 14 dni. Po powtórnym awizowaniu, 17 sierpnia 2016 r. przesyłkę zwrócono nadawcy. W dniu 16 sierpnia 2016 r. Skarżący, na podstawie art. 28 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej "Kpa"), złożył zażalenie na postanowienie DIS skierowane do Spółki, w którym zarzucił uchybienia formalno-prawne, wadliwość postępowania, niezgodność ze stanem faktycznym oraz wady merytoryczne. Strona wniosła przy tym o przywrócenie stanu właściwego zgodnie z obowiązującymi normami prawnymi i przepisami. W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, że kopię postanowienia, wysłaną na jego adres domowy, otrzymał 5 sierpnia 2016 r. Wskazał, że jest w tej sprawie osobą postronną, która zrezygnowała z ubiegania się o powołanie jej na następną kadencję w zarządzie Spółki. Skarżący dodał, że z chwilą wygaśnięcia mandatu za 2011 r. utracił wszelkie uprawnienia do reprezentacji Spółki, zatem wszelkie kierowane do niego wezwania są niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa, sprzeczne z ustawą o ochronie danych oraz sankcjonowane karnie. Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów (dalej: MRiF) stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że zażalenie zostało złożone przedwcześnie, gdyż termin do dokonania tej czynności procesowej rozpoczął się z dniem doręczenia postanowienia Spółce w trybie zastępczym, tj. 17 sierpnia 2016 r. Tymczasem Skarżący złożył zażalenie 12 sierpnia 2016 r. (data nadania), a zatem uczynił to przed wejściem zaskarżonego aktu do obrotu prawnego. W związku z powyższym MRiF uznał, że zażalenie okazało się niedopuszczalne, stosowne do art. 134 w zw. z art. 144 Kpa. W skardze do WSA Strona wniosła o uchylenie postanowienia MRiF podtrzymując dotychczasową argumentację. Skarżący zwrócił ponadto uwagę na fakt, że w tym samym orzeczeniu MRiF oddalił jego zażalenie uznając, iż postanowienie DIS nie zostało odebrane przez adresata oraz, że Strona jest osobą kompetentną do działania w imieniu Spółki. W odpowiedzi na skargę MRiF wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Przed przystąpieniem do oceny wspomnianego środka prawnego Sąd zauważa, że Skarżący w toku postępowania nie podważył skutecznie domniemania wynikającego z rejestru KRS, iż jest jedynym wspólnikiem Zakładu Remontowo-Budowlanego "I." sp. z o.o. z/s w G. , a także prezesem jednoosobowego zarządu tej spółki. Mimo wezwania, które Skarżący otrzymał w związku z wytycznymi tut. Sądu, zawartymi w wyroku z 15 stycznia 2016 r., III SA/Wa 883/15, Strona nie przedstawiła dowodów, z których wynika, że jej mandat do reprezentowania Spółki w stosunkach zewnętrznych wygasł i w związku z tym nie jest osobą uprawnioną do występowania w imieniu Spółki w tym postępowaniu. W związku z powyższym DIS uznał, że skarga na czynność egzekucyjną pochodzi od Spółki, wskutek czego ów organ rozpoznał ją merytorycznie i na podstawie art. 54 § 5 Upea skargę Spółki oddalił. Wypada nadmienić, że stosownie do art. 54 § 1 Upea skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia majątku ruchomego (samochodu marki [...] ) przysługiwała w tej sprawie zobowiązanemu, czyli Spółce. Z akt administracyjnych wynika natomiast, że owa skarga została wywiedziona pismem z 29 kwietnia 2014 r., które sporządził i złożył Skarżący. Mając natomiast na względzie prawomocny wyrok z 15 stycznia 2016 r., III SA/Wa 883/15 oraz czynności procesowe podjęte w jego następstwie przez DIS, Sąd stwierdza, że ów organ zasadnie uznał, iż Skarżący, wnosząc skargę na czynność egzekucyjną NUS, miał prawo działać w imieniu Spółki i z tego prawa skorzystał. Po wyjaśnieniu powyższych kwestii należało zatem odnieść się do okoliczności towarzyszących doręczeniu Spółce postanowienia DIS z [...] lipca 2016 r., oddalającego skargę na czynność egzekucyjną NUS w postaci zajęcia samochodu ciężarowego marki [...]. Otóż z akt sprawy wynika, że wspomniane orzeczenie zostało wysłane na adres rejestrowy Spółki, tj. ul. [...] , [...] G.. Próba doręczenia nastąpiła 1 sierpnia 2016 r., co wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Powtórne awizowanie odbyło się 9 sierpnia 2016 r., natomiast 17 sierpnia 2016 r. przesyłkę zwrócono nadawcy z adnotacją o niepodjęciu awizowanego pisma przez adresata. Organ uznał w związku z tym, że termin do wniesienia zażalenia rozpoczął swój bieg 17 sierpnia 2016 r. i upłynął 24 sierpnia 2016 r. W ocenie Sądu, prawidłowość opisanej powyżej czynność doręczenia budzi jednak istotne wątpliwości, gdyż Strona, wnosząc skargę na czynność egzekucyjną NUS, w treści pisma wskazała inny adres, tj. [...] , [...] J. . DIS przeprowadził postępowanie wyjaśniające w kwestii legitymacji Skarżącego do reprezentowania Spółki, na podstawie którego ustalił, że ma do czynienia z prezesem jej zarządu. Ów organ winien zatem dodatkowo ustalić, czy adres podany przez Skarżącego ma jednocześnie traktować jako wskazany w toku postępowania nowy adres korespondencyjny Spółki. Ponadto podkreślenia wymaga, że oprócz nadania decyzji na adres rejestrowy Spółki, organ wysłał odpis aktu również na adres Skarżącego. Z akt sprawy wynika, że Strona odebrała ów odpis 5 sierpnia 2016 r., z którego treści mogła wyczytać, iż służy jej środek odwoławczy w postaci zażalenia, które wnosi się w terminie 7 dni. Z tych wszystkich względów Sąd uznaje, że nie można przyjąć, iż 17 sierpnia 2016 r. rozpoczął bieg termin do wniesienia zażalenia. Sąd stwierdza, że termin do wniesienia zażalenia należało liczyć od 5 sierpnia 2016 r. Wówczas bowiem Skarżący otrzymał przesyłkę zawierającą odpis postanowienia na adres wskazany w treści skargi z 29 kwietnia 2014 r. W tym też dniu, niezależnie czy chciał następnie działać we własnym imieniu czy w imieniu Spółki, mógł najwcześniej zapoznać się z treścią otrzymanego aktu i złożyć od niego zażalenie. Zdaniem Sądu, gdyby nawet przyjąć, że doręczenie na adres Spółki było prawidłowe, to MRiF i tak nie miał podstaw by stwierdzić niedopuszczalność zażalenia. Skarżący mógł bowiem domniemywać, że od chwili otrzymania odpisu postanowienia ma 7 dni na złożenie zażalenia, a zatem winien je złożyć najpóźniej do 12 sierpnia 2016 r., co w niniejszej sprawie uczynił. Wszakże doręczony mu odpis zawierał pouczenie o treści: "Na postanowienie niniejsze przysługuje zażalenie do Ministra Finansów, które wnosi się za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w B. w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia." Strona mogła zatem zakładać, że wnosząc zażalenie w tym terminie, nie zostanie ono uznane za spóźnione, czy za niedopuszczalne, jako złożone "na zapas". Ratio legis art. 141 § 2 Kpa nakazuje twierdzić, że dzień doręczenia lub ogłoszenia postanowienia stanowi datę początkową terminu do wniesienia zażalenia, gdyż tym dniem strona ma możliwość zapoznania się z jego treścią oraz sformułowania adekwatnych zarzutów oraz wskazania naruszeń prawa. Powołany przepis nie może zatem być traktowany instrumentalnie, jako środek do uchylania się od rozpoznawania składanych zażaleń. Organ, doręczając odpis postanowienia wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia zażalenia, winien mieć świadomość, że taka czynność może wprowadzać stronę w błąd co do daty początkowej biegu terminu do wniesienia zażalenia, jak też co do daty, kiedy ów termin upływa. Z tych względów Sąd uznał, że wszelkie wątpliwości związane z biegiem terminu do wniesienia zażalenia należało interpretować na korzyść Skarżącego i stwierdzić, że Strona wniosła zażalenie w otwartym terminie do dokonania wspomnianej czynności procesowej. Zdaniem Sądu, jeśli bowiem strona, lub osoba ją reprezentująca, otrzymała odpis aktu podlegającego zaskarżeniu ze stosownym pouczeniem, to nawet gdy formalnie bieg terminu do złożenia zażalenia się nie rozpoczął, a strona złożyła zażalenie w terminie liczonym od dnia otrzymania tegoż odpisu, ów środek prawny, w okolicznościach faktycznych takich jak w niniejszej sprawie, nie może zostać uznany za przedwczesny, a organ odwoławczy nie może z tego powodu orzec o jego niedopuszczalności. Z powyższych względów MRiF naruszył art. 141 § 2 oraz art. 134 w zw. z art. 144 Kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd zauważa ponadto, że z treść zażalenia z 12 sierpnia 2016 r. wskazuje, że Skarżący nie działa w postępowaniu zażaleniowym jako podmiot reprezentujący Spółkę. Strona odwołała się bowiem wprost do art. 28 Kpa podnosząc przy tym, że wnosi zażalenie na postanowienie kierowane do Spółki. Skarżący potwierdził to w treści skargi złożonej do tut. Sądu nawiązując ponownie do treści art. 28 Kpa. Mając powyższe na uwadze, MRiF winien jednak, z ostrożności procesowej, dopytać Skarżącego, czy składając zażalenie czyni to we własnym imieniu, czy w imieniu Spółki. Przy czym podkreślenia wymaga, że Skarżący, jako osoba fizyczna, działająca we własnym imieniu, musi, stosownie do art. 28 i art. 141 § 2 Kpa, wykazać swój interes prawny. Podstawą skutecznego zainicjowania postępowania zażaleniowego jest bowiem aby dotyczyło ono interesu prawnego danego podmiotu. Z mocy prawa, interes prawny posiadają adresaci aktu administracyjnego, podlegającego zaskarżeniu. Są to strony stosunku administracyjnoprawnego, o których uprawnieniach lub obowiązkach, w ramach władztwa administracyjnego, rozstrzygał w akcie administracyjnym organ administracji publicznej. Innymi słowy, interes prawny ma podmiot, który domaga się weryfikacji aktu administracyjnego, wydanego w jego indywidualnej sprawie. Interes prawny w postępowaniu zażaleniowym ma również osoba, która wykaże związek między chronionymi przez przepisy prawa materialnego jej uprawnieniami i obowiązkami, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej, od którego składa zażalenie. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "Ppsa"), uchylił zaskarżone postanowienie.