III SA/Wa 565/14

Dnia 26 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.S. i J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odsetek w związku z dokonaniem zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF Skarżący – B. i J.S. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że utrzymują się z emerytur wynoszących łącznie 4.300 zł miesięcznie. Do swojego majątku zaliczyli ½ domu o powierzchni 60 m2, mieszkanie o powierzchni 40 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 250 m2, ponadto posiadają oszczędności w wysokości 40.000 zł. Skarżący powołali się na zły stan zdrowia i wskazali, że na leki i opiekę szczególną wydają 1.200 zł miesięcznie. Z uwagi na fakt, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżących zostali ono wezwani do: 1. nadesłania kopii zeznań podatkowych za lata 2012-2013; 2. wskazania i udokumentowania wysokości wydatków (miesięcznych) składających się na bieżące utrzymanie Skarżących (czynsz, energia elektryczna, gaz, leki itp.); 3. wyjaśnienia czy należące do Skarżących mieszkanie jest przedmiotem najmu, w przypadku odpowiedzi twierdzącej wskazania wysokości dochodu uzyskiwanego z tego tytułu; 4. nadesłania kopii wyciągów z rachunków bankowych Skarżących za ostatnie trzy miesiące; 5. oraz innych informacji, które Skarżący uznają za istotne. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący złożyli zeznania podatkowe oraz rachunki obrazujące wydatki. Nadto wyjaśnili, że na leki wydają łącznie ok. 350 zł miesięcznie. Postanowieniem z 17 kwietnia 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił Skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia Skarżący wskazali na zasadność swojej skargi z uwagi na błąd pracowników Urzędu Skarbowego. Lakonicznie jedynie ustosunkowali się do uzasadnienia postanowienia z dnia 17 kwietnia 2014 r. wskazując, iż bulwersująca jest okoliczność, że prawo pomocy przysługuje biednym i bezrobotnym, natomiast średnio zamożni są zobowiązani do ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem spraw sądowych, niezależnie od ich okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu w kwocie 500 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku Skarżących. W sprawie należało wziąć również pod uwagę, że Skarżący są zobowiązani do uiszczenia wpisów sądowych w trzech innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem, w łącznej wysokości 2.000 zł. Zdaniem Sądu sytuacja majątkowa Skarżących umożliwia im uiszczenie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Skarżących nie można zaliczyć do grupy osób o bardzo niskich dochodach. Posiadają oni stałe źródło dochodu z tytułu emerytur w łącznej wysokości 4.300 zł netto miesięcznie, a ponadto dysponują oszczędnościami w kwocie 40.000 zł, ponadto nie mają nikogo na utrzymaniu. Z regularnych kosztów utrzymania Skarżący ujawnili opłaty za usługi telekomunikacyjne (137,50 zł) i za energię elektryczną (320,44 zł), podatek od nieruchomości (227 zł za bieżący rok) oraz opłaty za dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków (80,29 zł). Dodatkowo oświadczyli, że na leki wydają łącznie 350 zł miesięcznie. Reasumując, w ocenie Sądu środki, które Skarżący uzyskują co miesiąc oraz posiadane oszczędności umożliwiają takie dysponowanie nimi, aby zaspokoić należności publicznoprawne bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie powyższą argumentację oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.