III SA/Wa 493/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Olesińska, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 493/17 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia 2009 r. do grudnia 2010 r. postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 kwietnia 2017 r. (sygn. akt III SA/Wa 493/17) w ten sposób, że przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

Skarżący M. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, iż z uwagi na zajęcie rachunku bankowego zaprzestał od 31 grudnia 2016r. prowadzenia działalności gospodarczej. Powołał się na zły stan zdrowia i zdiagnozowane liczne schorzenia wymagające systematycznego leczenia farmakologicznego. W efekcie uznano go za osobę niepełnosprawną w stopniu lekkim. Oświadczył, że utrzymuje się z prac dorywczych, z których uzyskuje 1.000 zł, z czego 300 zł wydaje na leczenie. Nie posiada majątku. Skarżący przedłożył dokumentację medyczną, zeznania podatkowe, wyciągi bankowe, dokumenty dotyczące zadłużenia i egzekucji. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący uniemożliwił dokonanie merytorycznej oceny swojego wniosku. Wynika to z rozbieżności jakie występują w przedstawionych informacjach. W oświadczeniu z 20 marca 2017 r. Skarżący podał mianowicie, iż osiąga dochód z prac dorywczych w wysokości 1.500 zł miesięcznie, natomiast w formularzu PPF wskazał, że dochód ten kształtuje się na poziomie 1.000 zł. Podobnie rzecz się ma z wysokością ponoszonych wydatków. Otóż pierwotnie wydatki te Skarżący określił na kwotę 600-700 zł miesięcznie i zaliczył do nich koszty leczenia. Z kolei już w kolejnym swoim piśmie koszty te obniżył do kwoty 300 zł. Jednocześnie referendarz wskazał, że Skarżący nie wyjaśnił skąd wynikają powyższe rozbieżności. Pismem z dnia 11 maja 2017 r. Skarżący wniósł od powyższego postanowienia sprzeciw. W uzasadnieniu wyjaśnił, że rozbieżności we wskazanych kwotach ponoszonych wydatków wynikają z tego że oświadczenie o wydatkach i formularz PPF zostały złożone w różnych datach. Na czas składania oświadczenia inna była sytuacja dochodowa i wydatkowa Skarżącego a inna na czas składania formularza PPF. Inna jest również na czas składania sprzeciwu na dowód czego Skarżący przedstawił faktury zakupu leków w wysokości około 700 zł. Skarżący wskazał ponadto, iż najmowany lokal musiał wymówić z uwagi na brak środków na opłatę czynszu oraz, że wykonuje prace dorywcze w postaci pomocy przy remoncie domu, pomocy w gospodarstwie domowym właścicielki Pani M. T., za co otrzymuje wikt i możliwość mieszkania pod wskazanym w sprzeciwie adresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Natomiast według art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie zawodowych pełnomocników) jest wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Oceniając wniosek Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, stwierdzić należy, że zasługuje on na uwzględnienie w całości. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów jednoznacznie wynika, iż Skarżący nie jest w stanie poczynić oszczędności celem pokrycia kosztów postępowania sądowego. Podkreślić należy, iż stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania przesłanek, o których mowa wyżej spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu. Zdaniem Sądu, Skarżący w sposób wystarczający wykazał, iż nie posiada środków pieniężnych, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego a jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 § 1 P.p.s.a., należało zatem orzec jak w sentencji.