III SA/Wa 436/14

Dnia 27 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia 2009 r. do grudnia 2011 r. postanawia: 1. przyznać skarżącemu K. P. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi w kwocie powyżej 200 zł (słownie: dwieście złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

K. P. (zwany dalej "Skarżącym") złożył w niniejszej sprawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia 2009 r. do grudnia 2011 r. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, składając wypełniony formularz PPF z dnia 3 marca 2014 r., w którym wskazał, że obecnie pozostaje bez pracy. Wedle relacji Skarżącego, posiadane oszczędności przeznaczył on na spłatę swojego zadłużenia wobec Skarbu Państwa z tytułu zaległych podatków. Obecnie utrzymuje się i spłaca z pomocą rodziny zadłużenie z tego tytułu w wysokości po 700 zł miesięcznie. W opłacaniu mediów oraz innych środków niezbędnych do egzystencji pomaga Skarżącemu jego syn. Do swojego majątku Skarżący zaliczył współwłasność domu. Wykonując następnie wezwanie referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że nie pracuje od dnia 30 listopada 2013 r., kiedy stracił pracę. Od tego czasu Skarżący bezskutecznie poszukiwał pracy. Skarżący w dalszym ciągu pozostaje w związku małżeńskim z M. P., jednak od czerwca 2012 r. pozostają oni w stałej separacji i nie zamieszkują razem. Żona Skarżącego jest współwłaścicielem nieruchomości na której mieszka Skarżący. Uzgodnili oni ze sobą, że z uwagi na trudną sytuację materialną Skarżącego będzie ona od 2013 r. ponosić opłaty za media zużywane przez Skarżącego. Ponadto Skarżący otrzymuje od swojego syna pomoc finansową miesięcznie w kwocie 300 zł na wyżywienie i 700 zł na wpłatę tytułem zaległego podatku VAT. Syn prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Skarżący przedstawił wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, zeznania podatkowe, potwierdzenia przelewów, wniosek o potwierdzenie ubezpieczenia, świadectwo pracy. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2014 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący zaskarżył postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 kwietnia 2014 r. wnosząc sprzeciw w piśmie z dnia 27 kwietnia 2014 r., w którym wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący wyjaśniał, iż pomimo wezwania referendarza sądowego nie nadesłał wyciągu z posiadanego rachunku bankowego, gdyż jedynymi wpłatami na ten rachunek są przelewy jakie otrzymuje od swojego syna. Z tego względu Skarżący załączył do swojego sprzeciwu potwierdzenia wykonania wskazanych przelewów otrzymanych od dnia 1 grudnia 2013 r. Skarżący wyjaśniał, że nie wymienił w złożonym przez siebie formularzu PPF dwóch posiadanych przez siebie samochodów, gdyż zgodnie z pouczeniem zawartym w tym formularzu mają być tam wymienione ruchomości o wartości powyżej 3.000 EUR, zaś wartość każdego z tych pojazdów nie przekracza tej kwoty. Skarżący wyjaśnił też w tym miejscu, że koszty utrzymania jednego z tych pojazdów który jest sprawny technicznie ponosi obecnie jego syn, który też użytkuje ten pojazd. Wedle relacji Skarżącego, jego syn obecnie prowadzi działalność gospodarczą i jego obecna sytuacja materialna pozwala mu na udzielenie Skarżącemu pomocy finansowej w kwocie około 1.000 zł miesięcznie, z czego Skarżący przeznacza 700 zł na spłatę zaległych zobowiązań podatkowych, zaś 300 zł na swoje bieżące potrzeby takie jak zakup wyżywienia. Następnie odpowiadając na wezwanie Sądu do złożenia dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej oraz dochodów, Skarżący nadesłał przy piśmie z dnia 18 maja 2014 r. kopię decyzji administracyjnej potwierdzającej jego rejestrację w urzędzie pracy od dnia [...] kwietnia 2014 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący nadesłał też ponownie potwierdzenia wykonania przelewów jakie otrzymuje od swojego syna, wyjaśniając ponownie iż są one jedynymi wpłatami jakie otrzymuje na swój rachunek bankowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zaś z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje tylko i wyłącznie, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu wykładnia systemowa powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., s. 320). Stosownie bowiem do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Rozpoznając wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało zatem dokonać analizy jego sytuacji majątkowej oraz jego zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Sąd oceniając nadesłane przez Skarżącego dokumenty źródłowe i złożone oświadczenia stwierdził, że jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 200 zł, który na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem sądowym. Zauważyć bowiem należy, iż Skarżący pomimo ogólnie trudnej sytuacji materialnej w jakiej się obecnie znajduje oraz braku bieżących dochodów spowodowanego pozostawaniem bez zatrudnienia, otrzymuje od członków swojej rodziny pomoc w spłacie jego bieżących zobowiązań, tj. zaległych podatków oraz opłat za media zużywane w miejscu zamieszkania. Skarżący otrzymuje ponadto od swojego syna pomoc finansową przeznaczoną na zaspokojenie innych niż wskazane powyżej potrzeb, w tym również zakup żywności. W tym stanie rzeczy można zdaniem Sądu uznać, iż obecna sytuacja materialna Skarżącego w zakresie jego bieżących potrzeb i wydatków jest zabezpieczona, tak iż jest on w stanie wygospodarować w ramach otrzymywanych środków pewną niewielką kwotę – w tym przypadku 200 zł, celem opłacenia wpisu sądowego od jego skargi. Podkreślić należy, że jej wpłacenie spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku, rozstrzygającego spór, co do istoty. Zrealizowane zostanie również prawo do sądu, określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd, zważywszy na całość przedstawionej wyżej argumentacji oraz na podstawie art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, art. 259 oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.