III SA/Wa 4162/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zmianę postanowienia z dnia 20 lutego 2018r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2017r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014r. i 2015r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 20 lutego 2018r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Postanowieniem z 20 lutego 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku Skarżącego M.C. zawartego w skardze na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] października 2017r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014r. i 2015r., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Skarżący nie wykazał okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, poza enigmatycznymi twierdzeniami o wpływie zaskarżonej decyzji na jego sytuację finansową. Pismem z 16 marca 2018r. Skarżący ponownie złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku oraz dołączonym do niego oświadczeniu wskazano, że Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji osobistej i majątkowej, z uwagi na toczące się kolejno postępowania kontrolne i podatkowe, a także ze względu na oczekiwanie na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej. Skarżący podkreślił, że cierpi na [...], a także popada w [...], co nie pozwala mu na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej, ani też podjęcie pracy w pełnym wymiarze czasu – obecnie uzyskuje dochody z pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy w kwocie 500 zł brutto, prac dorywczych oraz dochód z podnajmu jednego z lokali mieszkalnych ("przy czym został on już zajęty w toku prowadzonej przeciwko niemu egzekucji należności podatkowej"). Majątek Skarżącego stanowią dwa mieszkania kupione na kredyt o wartości rynkowej 250 000 zł oraz 170 000 zł, przy czym w prowadzonych dla nich księgach wieczystych wpisano kwoty hipoteki wynoszące odpowiednio 599.842 zł oraz 360.000 zł. Posiada liczne zobowiązania finansowe, tj. dwa kredyty w Banku [...] S.A. (całkowita kwota do spłaty 456.000 zł, miesięczne raty 2200 zł), linię kredytową w [...] S.A. na kwotę 50.000 (miesięczna prowizja za utrzymanie linii 480-500 zł), pożyczkę firmową w [...] Banku [...] S.A. (kwota pozostała do spłaty ok. 18.128 zł, miesięczna rata ok. 900 zł). Na miesięczne koszty utrzymania Skarżącego składają się opłaty związane z mieszkaniami w kwocie 650 zł, rachunki za Internet i TV w kwocie 100 zł, rachunki za telefon w kwocie 50 zł, koszty dojazdu w kwocie 50 zł, wydatki na żywność w wysokości 500 zł, zakupy odzieży w kwocie 100 zł. Bieżące koszty utrzymania pokrywa obecnie dzięki pomocy rodziny. Skarżący podkreślił, że wykonanie decyzji przed rozpoznaniem skargi będzie skutkować prowadzeniem egzekucji w stosunku do jedynych składników majątkowych Skarżącego – mieszkań, co będzie skutkowało wypowiedzeniem umów kredytowych przez bank i natychmiastową wymagalnością roszczeń. Tym samym Skarżący utraci miejsce zamieszkania i ostatnie źródła dochodu. Jednocześnie Skarżący wskazał, że rozważa także opuszczenie drugiego z mieszkań i oddanie go w najem. Skarżący podkreślił również, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wpłynie negatywnie na możliwość zaspokojenia zaległości podatkowej, gdyż Skarżący cały czas spłaca raty kredytów, zmniejszając tym samym saldo swojego zadłużenia względem wierzycieli hipotecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369, j.t. ze zm., dalej: "P.p.s.a"), postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania aktu wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 P.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Przez zmianę okoliczności należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wydane uprzednio. Na stronie domagającej się zmiany lub uchylenia postanowienia spoczywa ciężar wykazania takiej zmiany okoliczności, która czyni zasadnym jej wniosek (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008r., II OZ 569/08, Lex nr 493611). Na podstawie art. 61 § 4 P.p.s.a. sąd administracyjny może zmienić postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Warunkiem niezbędnym takiego rozstrzygnięcia jest zmiana takich okoliczności, które warunkowały jego podjęcie, tj. były analizowane przy wydawaniu postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu. Podstawę zmiany będą zatem stanowić okoliczności wskazujące na wzrost lub osłabienie zagrożenia tymi zjawiskami albo tylko na potrzebę zmiany zakresu wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. postanowienie NSA z 9 lipca 2014r., sygn. akt I OSK 2495/13, CBOSA). Ponadto wskazuje się, że warunki określone w art. 61 § 4 P.p.s.a. dotyczą zaistnienia nowych okoliczności albo ujawnienia dotąd nieznanych, a nie zmiany strategii argumentacyjnej autora (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2012r., sygn. akt II FZ 819/11, LEX nr 1104138). W związku z powyższym wnioskujący musi dokładnie i wyczerpująco określić okoliczności przemawiające za zmianą postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, gdyż od uprawdopodobnienia wystąpienia tych okoliczności zależeć będzie możliwość zmiany wydanego rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w art. 61 § 3 P.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004r. sygn. akt GZ 138/04, CBOSA). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2006r., II SA/Bk 352/06, CBOSA). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak NSA w postanowieniach z: 22 grudnia 2004r., OZ 889/04; 8 grudnia 2004r., OZ 694/04 i z 9 marca 2005r., II OZ 52/05, CBOSA). Sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku. Jak ponadto podkreśla się w orzecznictwie, strona skarżąca jest wręcz zobligowana do przedstawienia argumentów i uzasadniających je dokumentów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 6 lutego 2009r., II FZ 39/09 i z 18 marca 2010r., II FSK 502/09, CBOSA). Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009r. I FZ 148/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, gdyż sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość ich zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę skarżącą. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest więc wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Podzielając w całości przedstawioną powyżej i ugruntowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnię art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz odnosząc ją do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że Skarżący w ponownie złożonym wniosku również nie wykazał istnienia określonych w powołanym przepisie przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Skarżący, składając ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie obrazuje bowiem w sposób pełny swojej sytuacji finansowej. W oświadczeniu dołączonym do rozpoznawanego wniosku Skarżący wskazuje, że jego miesięczne wydatki z tytułu spłaty zobowiązań kredytowych oraz kosztów utrzymania wynoszą ok. 5000 zł netto, podczas gdy deklarowane przez niego dochody z pracy zarobkowej wynoszą 500 zł brutto. Jednocześnie jednak nie przedkłada żadnej dokumentacji potwierdzającej osiągany przez niego dochód, czy też potwierdzającej, iż istnieją okoliczności wyłączające możliwość podjęcia przez niego pracy w pełnym wymiarze pracy, która pozwalałaby na zachowanie przez niego płynności finansowej. W ocenie Sądu złożone oświadczenie, w którym eksponowane są wyłącznie wysokie wydatki Skarżącego, obciążenia nieruchomości, wchodzących w skład jego majątku oraz jego zła kondycja fizyczna i psychiczna nie dowodzi, iż w przedmiotowej sprawie istnieje prawdopodobieństwo ziszczenia się przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Ocena przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymaga bowiem analizy całokształtu sytuacji finansowej Skarżącego, a nie jedynie wybiórczo przedstawionych danych. Skarżący zaś nie wykazuje w jakikolwiek sposób wysokości osiąganych przez siebie dochodów, ograniczając się do twierdzenia, iż osiąga dochody w relatywnie niskich kwotach (ww. dochód z umowy o pracę, dochody z prac dorywczych, dochód z podnajmu części lokalu w kwocie 1200 zł rocznie), które z uwagi na doświadczenie życiowe i znajomość realiów gospodarczych oraz wskazane w oświadczeniu wydatki budzą wątpliwości Sądu. Nie wykazuje również kwot, które otrzymuje od rodziny celem pokrycia ciążących na nim zobowiązań. Co istotne, do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów obrazujących jego obecną sytuację finansową. Nie przedstawił ani dokumentów potwierdzających osiągane dochody i stan jego majątku, ani potwierdzających ciążące na nim zobowiązania. Tym samym Skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi znaczną szkodę lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. W takim stanie rzeczy nie jest możliwa ocena skutków jakie wywoła wykonanie zaskarżonej decyzji. Sąd nie ma też możliwości zweryfikowania czy wskazane w rozpoznawanym wniosku ryzyko prowadzenia egzekucji z nieruchomości wyczerpujących majątek Skarżącego jest realne. Sąd zauważa ponadto, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Obowiązek o charakterze pieniężnym, a takiego dotyczy niniejsza sprawa, ma z natury odwracalny charakter. Oznacza to, że w razie jego zrealizowania, a następnie uwzględnienia skargi, objęta zaskarżoną decyzją kwota pieniężna będzie podlegała zwrotowi (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 sierpnia 2011r., II GSK 1562/11, CBOSA). W związku z powyższym skoro Skarżący w złożonym wniosku nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z jego oczekiwaniami. Sąd, w tym stanie rzeczy na podstawie art. 61 § 3, 4 i 5 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.